L'islandés modernu ye un idioma flexivo nel que los sintagmes nominales consten de cuatro caso: nominativu, acusativu, dativu y xenitivu. Los sustantivos pueden tener unu de los trés xéneros gramaticales: masculín, femenín o neutru. Los sustantivos, axetivos (inclusive dalgunos numberales) y pronomes son declinables nos cuatro casos, en singular y en plural.
Morfoloxía La morfoloxía islandesa conserva gran parte de la estructura del xermánicu antiguu. Los sustantivos y axetivos tornar según casu, xéneru y númberu. Los axetivos amás inclúin el grau o comparanza, los axetivos arrexuntar en dos paradigmes o declinaciones: débil (regular) y fuerte (irregular). L'islandés tien amás artículu definíu, pero nun tener un equivalente del determinante indefiníu. Los verbos conxugar según tiempu, manera, persona, númberu y voz. Esisten tres voces: activa, pasiva y voz media (sicasí dellos autores argumenten que la voz media nun ye una diátesis distinta sinón a cencielles ye una clase independiente de verbos). Hai dos tiempos verbales, pasáu y presente, pa ellaboralos hai ciertu númberu de construcciones auxiliares.
Sustantivos Los sustantivos n'islandés son similares al nórdicu antiguu, tantu en forma como n'inflexón. Tornar nos cuatro casos antes mentaos, y varien en xéneru y númberu. Hai dos declinaciones principales pa cada xéneru: sustantivos fuertes y débiles. Esisten numberoses declinaciones distintes. Equí un exemplu de les declinaciones "regulares" nos trés xéneros.
{| style="text-align: center;" width=500px ! númberu || caso || masculín || femenín || neutru |- ! rowspan=4 | singular || nom. | hattur || borg || glas |- ! ac. | hatt || borg || glas |- ! dat. | hatti || borg || glasi |- ! xen. | hatts || borgar || glass |- ! rowspan=4 | plural || nom. | hattar || borgir || glös |- ! ac. | hatta || borgir || glös |- ! dat. | höttum || borgum || glösum |- ! xen. | hatta || borga || glasa
El xéneru d'un sustantivu puede dacuando ser reconocíu reparando la terminación: Sustantivos masculinos—de normal acaben en -ur, -i, -ll o -nn Sustantivos femeninos—ídem -a, -ing o -un Sustantivos neutros—si la última lletra de la pallabra tien un acentu agudu (´), entós ye xeneralmente neutru.
Esisten dellos sustantivos, tal como leikfimi (ximnasia) que nun son declinables.
Artículos
L'islandés nun tien un artículu indefiníu (un/una, a/an [inglés]), y el artículu definíu (el/la, the) xúnese a la fin de la pallabra en cuestión. La siguiente tabla amuesa les formes habituales de sufixación del artículu definíu:
Ensin artículu Artículu definíu masculín femenín neutru masculín femenín neutru sing. plu. sing. plu. sing. plu. sing. plu. sing. plu. sing. plu. -ur -ar -0 -ir -0 -0 -urinn -arnir -0in -irnar -0ið -0in -i -inn -ll -a -ur -llinn -an -urnar -nn -nninn
El siguiente exemplu amuesa trés sustantivos, unu pa cada xéneru, tornáu n'acusativu: masculín: sófi—“un sofá” convertir en sófinn—“el sofá” femenín: taska—“una bolsa” convertir en taskan—“la bolsa” neutru heimilisfang—“una direición” convertir en heimilisfangið—“la direición”
Pronomes
Personal El pronome personal ye tal como sigue: casu 1ª persona 2ª persona 3ª persona singular nom. ég þú hann hún það hán ac. mig þig hann hana það hán dat. mér þér honum henni því háni xen. mín þín hans hennar þess háns plural nom. við þið þeir þær þau ac. okkur ykkur þá þær þau dat. okkur ykkur þeim xen. okkar ykkar þeirra La tercer persona del plural tien igualmente los trés xéneros. Al referise a un grupu de persones nel que s'atopen homes y muyeres usa la forma neutra. Como n'inglés, el pronome de normal va primero que'l verbu: ég heiti Magnús— Llámome Magnús L'orde de la frase puede ser invertíu. Nesti casu, como en toles llingües xermániques (con esceición del inglés modernu), el verbu tien qu'ocupar obligatoriamente el segundu llugar: Magnús heiti ég— Magnús llámome
Reflexivu
L'islandés tien un pronome reflexivu que'l so funcionamientu averar enforma al pronome reflexivu alemán sich. Nun esiste'l casu nominativu.
casu pronome ac. sig dat. sér xen. sín
Por casu, :hann þvær sér—él llávase, opuestu a ser bañáu por daquién, :hún klæðir sig—ella vístise, opuestu a ser vistida. El pronome nun estrema nin xéneru nin númberu.
Posesivu Los pronomes posesivos pa un namái posesor son: casu 1ª persona 2ª persona 3ª persona singular nom. minn mín mitt þinn þín þitt sinn sín sitt ac. minn mína mitt þinn þína þitt sinn sína sitt dat. mínum minni mínu þínum þinni þínu sínum sinni sínu xen. míns minnar míns þíns þinnar þíns síns sinnar síns plural nom. mínir mínar mín þínir þínar þín sínir sínar sín ac. mína mínar mín þína þínar þín sína sínar sín dat. mínum mínum mínum þínum þínum þínum sínum sínum sínum xen. minna minna minna þinna þinna þinna sinna sinna sinna Les trés columnes pa cada persona representen masculín, femenín y neutru respeutivamente.
Demostrativu El pronome demostrativu islandés ye'l siguiente: casu þessi sá hinn singular nom. þessi þessi þetta sá sú það hinn hin hitt ac. þennan þessa þetta þann þá það hinn hina hitt dat. þessum þessari þessu þeim þeirri því hinum hinni hinu xen. þessa þessarar þessa þess þeirrar þess hins hinnar hins plural nom. þessir þessar þessi þeir þær þau hinir hinar hin ac. þessa þessar þessi þá þær þau hina hinar hin dat. þessum þessum þessum þeim þeim þeim hinum hinum hinum xen. þessara þessara þessara þeirra þeirra þeirra hinna hinna hinna Les trés columnes pa cada persona representen masculín, femenín y neutru respeutivamente.
Indefiníu
Hai ente quince y venti d'esti tipu, dependiendo de quién cunte. A títulu d'exemplu, espónse'l paradigma de enginn (naide). Tórnase tal como sigue: naide casu Masculín Femenín Neutru singular nom. enginn (engi) engin (engi) ekkert (ekki) ac. engan (öng(v)an) enga (öng(v)a) ekkert (ekki) dat. engum (öng(v)um) engri (öngri) engu (öng(v)o) xen. einskis (einkis) engrar (öngrar) einskis (einkis) plural nom. engir (öng(v)ir) engar (öng(v)ar) engin (engi) ac. enga (öng(v)a) engar (öng(v)ar) engin (engi) dat. engum (öng(v)um) xen. engra (öngra) Ésti ye probablemente'l pronome islandés más pintorescu, mas ye menester señalar qu'enxamás se realizaría un mal usu emplegando les primeres formes. Aquélles ente paréntesis o bien son dialectalismos o bien arcaísmos, utilizaes namái en composiciones poétiques. Esiste, tamién, una forma fosilizada, einugi, que ye'l casu dativu singular del xéneru neutru. Caltener nun dichu: Fátt er svo illt, að einugi dugi
Numberales Del unu al cuatro tornar pa los respeutivos casos y xéneros: unu masculín femenín neutrunominativueinneineittacusativueinneinaeittdativueinumeinnieinuxenitivueinseinnareins dos masculín femenín neutrunominativutveirtværtvöacusativutvotværtvödativutveimurxenitivutveggja trés masculín femenín neutrunominativuþrírþrjárþrjúacusativuþrjáþrjárþrjúdativuþremurxenitivuþriggja cuatro masculín femenín neutrunominativufjórirfjórarfjöguracusativufjórafjórarfjögurdativufjórumxenitivufjögurra
Otros númberos sicasí nun se tornen:
{| style="text-align:center;" | cinco||fimm||diecinueve||nítján |- | seis||sex||venti||tuttugu |- | siete||sjö||ventiún||tuttugu og einn |- | ocho||átta||trenta||þrjátíu |- | nueve||níu||cuarenta||fjörutíu |- | diez||tíu||cincuenta||fimmtíu |- | once||ellefu||sesenta||sextíu |- | dolce||tólf||setenta||sjötíu |- | trelce||þrettán||ochenta||áttatíu |- | cartorce||fjórtán||noventa||níutíu |- | quince||fimmtán||cien||(eitt) hundrað |- | dieciséis||sextán||mil||(eitt) þúsund |- | diecisiete||sautján||un millón||(ein) miljón |- | dieciocho||átján||cero||núll |} Axetivos
Los axetivos tienen de concordar colos sustantivos. Por casu, islandés sería:
masculín femenín neutru íslenskur íslensk íslenskt Islandés/Islandesa
Amás, tienen de concordar en númberu col sustantivu:
masculín femenín neutru íslenskir íslenskar íslensk llit. Islandeses/Islandeses
Verbos
Como na mayoría de les llingües declinables, los verbos n'islandés determinen el casu del posterior sustantivu, pronome y axetivu de la frase. Nel infinitivu, la mayoría de los verbos islandeses terminen en –a. Hai trés principales grupos de verbos n'islandés: -a, -i y –ur, refiriéndose a la terminación qu'esos verbos tomen cuando son conxugaos na primer persona. Por casu, “balta” (falar): Númberu Singular Plural Persona égYo þúTu hann/hún/þaðél/ella viðnós þiðvós þeir/þær/þauellos baltafalar baltafalo baltarfales baltarfala tölumfalamos taliðfaláis baltafalen
Y comparáu col verbu vera (ser):
veraser ersoi ertyes erye erumsomos eruðsóis eruson
Læra (aprender) ye un verbu -i:
læraaprender læriapriendo lærirapriendes lærirapriende lærumaprendemos læriðaprendéis læraaprienden
Y finalmente verða (volvese, convertise en, faese, ponese), que ye un verbu -ur:
verðavolvese verðvuelvo verðurte vuelves verðurvuélvese verðumvolvemos verðiðvolvéis verðavuélvense
Pa cada grupu de verbos, les conxugaciones en singular camuden, pero en plural, la terminación ye casi siempres predecible (-um, -ið y -a, respeutivamente).
Dellos infinitivos islandeses terminen col sufixu -ja. Estos verbos pueden conxugase como verbos –ur. Al conxugar dichos verbos, la –j tien d'esaniciase, polo que syngja (cantar) convertiríase ég syng (cantar) na 1ª persona del singular y non ég syngj.
Tiempos
Puramente falando, hai solamente dos tiempos verbales nel islandés, presente simple y pasáu simple. El restu de tiempos fórmense usando construcciones auxiliares (dalgunes de les cuales son vistes como tiempos. Por casu, el presente continuu fórmase:
pronome personal + vera + að + infinitivu ég er að læra Yo toi aprediendo
Los tiempos son: condicional futuru * pasáu ** continuu ** perfectu ** suxuntivu * presente ** continuu ** perfectu ** suxuntivu
Reflexivos
Pa munchos verbos, ríquese un pronome reflexivu:suxetu + verbu + oxetu (pronome reflexivu) þú skemmtir þér te prestes
Alverbios Comparáu con otres categoríes léxiques, los alverbios islandeses son relativamente simples, y nun son declinables pudiendo ser construyíos con cencellez d'axetivos, sustantivos y verbos. La so terminación avezada ye -manda (aproximao equivalente al sufixu -mente): nýr—nuevu ⇒ nýmanda—nuevamente Sicasí, non a tolos alverbios puede añadíse-yos tal sufixu: núna—agora bráðum—llueu
Otra clase de pallabres
Preposiciones
Les preposiciones determinar según el casu del sustantivu siguiente: acusativu dativu xenitivu um - sobre að - escontra til - a/escontra gegnum - por aciu frá - dende án - ensin kringum - alredor af - fora auk - amás við - contra hjá - al pie de mill - ente Sintaxis
Xeneralmente l'orde de la frase ye SVO (suxetu-verbu-oxetu), sicasí la naturaleza flexible del islandés dexa una gran llibertá.
Interrogación
Formar con facilidá camudando l'orde de les pallabres de suxetu-verbu-oxetu a verbu suxetu-oxetu. Por casu: Þú baltar íslensku.—Fales islandés. puede convertise n'entruga tal qu'asina: Baltar þú íslensku?—¿Fales islandés? Les interrogatives n'islandés son: hvað?—¿Qué? hvaða?—¿Qué ...? (adj.) hver?—¿Quién? hvar/hvert/hvaðan?—¿Ónde?/¿Aú?/¿D'ónde? hvenær?—¿Cuándo? hvers vegnu/af hverju?—¿Por qué? hvort?—¿Cuál? Cambeos fonéticos Nel islandés prodúcense dellos cambeos fonéticos, tal que se explanará de siguío. Dichos cambeos asoceden con frecuencia en tou tipu de pallabres.
Metafonía por A Ésta ye la metafonía (alemán: Umlaut) más antigua de cuantes hai, documentada en toles llingües xermániques, sacante en góticu. Manifestar de dos maneres:
i ⇒ e (como por casu en ninður vs. neðan). o ⇒ u. Exemplos bien conocíos incluyene fugl (cf. Inglés fowl) o stofa (cf. Alemán Stube).
Sicasí'l desusdichu umlaut yá nun ye granible.
Metafonía por O El umlaut n'O apaez cuando la vocal tónica a camuda a ö por cuenta de una o na siguiente sílaba. Esto implica namái a y non á o au. Dellos exemplos: tala—falar ⇒ (við) tölum—falamos fara—dir ⇒ (við) förum—vamos Si hai una sílaba entemedia ente la primera a y la o, entós el cambéu a O nun asocede.