El cabécar ye una llingua indíxena costarricana. Ye falada pola comunidá cabécar na rexón costarricana de Talamanca. Pertenez a la familia llingüística chibchense, motivu pol cual atópase emparentada con otros idiomes rexonales, como'l téribe, el bribri, el boruca, el guaymí y el maleku.
Vitalidá y distribución xeográfica El cabécar ye la llingua indíxena costarricana que cunta con mayor númberu de falantes. Según el censu nacional realizáu nel añu 2000, la población cabécar total suma unos 10,000 individuos, de los cualos el 85% son falantes nativos.
Los cabécares habiten el cordal de Talamanca dientro de les reserves indíxenes de Nairi-Awari, Chirripó)baxu y alto=, Tayni, Telire, Talamanca Cabécar y, pola aguada del pacíficu sur, en Ujarrás.
Dialeutoloxía
thumb|200px|right|Distribución xeográfica del cabécar. El cabécar presenta diferencies dialeutales bien notables. Anguaño, nun se cunta con estudios detallaos de les variantes, pero sábese que, en dellos casos, son fondes. Dende'l sieglu XIX, foi común estremar cuatro variedaes de Cabécar, que fueron axuntaes en dos grupos por Margery (1989):
El cabécar septentrional Cabécar de Chirripó Cabécar del Valle de la Estrella El cabécar meridional Cabécar de Talamanca Cabécar de Ujarrás
Considerancies llingüístiques
Fonoloxía
Vocales El cabécar tien ocho vocales orales y cinco vocales nasales.
Vocales orales
AnterioresCentralesPosterioresZarraesi uMediesɪɤʊ Abiertesɛaɔ
La vocal ɤ solo apaez nes variantes dialeutales del norte, sobre manera nel cabécar de Chirripó, pos les variedaes sureñes fundir cola ʊ. Por eso, munches pallabres que nel sur pronunciar con una ʊ, pronunciar nel norte con una ɤ.
Vocales nasales AnterioresCentralesPosterioresZarraesĩ ũMediesẽ õ Abiertes ã
Consonantes El cabécar tien los siguientes fonemes consonánticos. billabialdentalalveolarretroflexapalatalvelarglotal nasales oclusives aspiraes africada fricativa Vibrante simple aprox. llateral
Regles fonolóxiques
1. Regla de la nasalización
Los fonemes oclusivos billabial [b] y dentoalveolar [d] y l'africáu alveopalatal [ʤ] se nasalizan cuando precieden a vocales nasales.
[b] → [m]/_ Ṽ
[d] → [n]/_ Ṽ
[ʤ] → [ɲ]/_ Ṽ
2. Regla de la perda de la obstrucción
El fonema dental sonoru [d] manifiéstase como vibrante simple [ɾ] en posición intervocálica y como vibrante múltiple [r] a la fin de sílaba y ante callo absolutu.
[d]→[ɾ]/ V___V
[d]→ [r]/ ___#
Referencies
Enllaces esternos Cabécar Language Overview Cabécar Indian Language (Chirripó) Diccionariu cabécar-español, español-cabécar d'Enrique Margery Peña Aprienda a dicir en cabécar... Bibliografía sobre la llingua cabécar Cabécar: Basic typological properties Documentación de la llingua cabécar
Categoría:Llingües de Costa Rica Categoría:Llingües viceíticas