L'idioma kogui o kouguianOrtiz Ricaurte, Carolina (2000) La llingua kogui. Fonoloxía y morfosintaxis nominal ; Llingües Indíxenes de Colombia, una visión descriptiva; Bogotá: Institutu Caro y Cuervo.ye una llingua amerindia de la familia chibchana falada pol pueblu Kogui o Kággaba de Colombia.
Hai siquier 7.739 falantes, el 84,37% de los Kogui, toos na rexón de Sierra Nevada de Santa Marta. El porcentaxe d'alfabetismo ye de 18,34%.
Sintaxis Polo xeneral esti idioma usa la estructura llingüística suxetu-oxetu-verbu: /saka a'tema hi'ungula stuĩ/ {saka/a'-tema/hi'o+ngula/stuĩ}
"La lluna llena alluma'l camín"
Una oración ensin suxetu esplícitu adquier una apariencia d'oxetu suxetu-verbu, pol prefixu y persona del verbu: /bi'giʒa nak'luni/ {bi'giʒa/nak'-luni}
"Quiero piña"
La composición de les pallabres realízase xuniendo los lexemes con afixos distintos de clasificación, númberu, xéneru, énfasis, tiempu, manera y casu. Preséntense los casos nominativu, alativo, acusativu, dativu, llocativu y xenitivu.
Fonoloxía L'idioma kogui presenta 31 fonemes, 12 vocales y 19 consonantes:Huber, Randall Q. & Robert B. Reed (1992) Vocabulariu comparativu. Pallabres selectes de llingües indíxenes de Colombia: XVII. Bogotá: Institutu Llingüísticu de Branu. ISBN 958-21-0037-0Gawthorne, Linda & Grace Hensarlin (1984) "Fonoloxía del cogui"; Sistemes fonolóxicos d'idiomes colombianos 5: 5-56. Lomalinda: Editorial Townsend. ISBN 088312680x Vocales {| sytle=text-align:center; ! colspan="1" rowspan="2"| ! colspan="2"|Anteriores ! colspan="2"|Centrales ! colspan="2"|Posteriores |- ! oral ! nasal ! oral ! nasal ! oral ! nasal |- ! Altes | align="center" style="font-size:larger;" | i | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | o | align="center" style="font-size:larger;" | () |- ! Medies | align="center" style="font-size:larger;" | y | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | () | | align="center" style="font-size:larger;" | o |
! Baxes
| align="center" style="font-size:larger;" | a | align="center" style="font-size:larger;" | ()
Pa la llingüista Carolina Ortiz la nasalización de les vocales ye un fenómenu suprasegmental, aniciáu na presencia de la consonante nasal alveolar //, yá que casi les vocales nasales presentar en contestos nasales. Atopa en poques pallabres el fonema // y nun rexistra // como fonema.
Consonantes
! colspan=2| ! llabiales ! alveolares ! palatales ! velares ! glotales |- ! align="left" rowspan=2| oclusives ! align="left" |sordes | align="center" style="font-size:larger;" | p | align="center" style="font-size:larger;" | t | align="center" style="font-size:larger;" | () | align="center" style="font-size:larger;" | k | align="center" style="font-size:larger;" | |- ! align="left" |sonores | align="center" style="font-size:larger;" | b | align="center" | d | align="center" | | align="center" | g | align="center" | |- ! align="left" colspan=2| nasales | align="center" | m | align="center" | n | align="center" | | align="center" | ŋ | align="center" | |- ! align="left" rowspan=2| fricatives ! align="left" |sordes | align="center" | | align="center" | s | align="center" | | align="center" | x | align="center" | h |- ! align="left" |sonores | align="center" | | align="center" | z | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- ! align="left" colspan=2| llateral | align="center" | | align="center" | l | align="center" | | align="center" | | align="center" | |- ! align="left" colspan=2| aproximantes | align="center" | | | align="center" |
Carolina Ortiz inclúi la oclusiva palatal sorda // como fonema.
Referencies
Kogui Kogui Categoría:Cultura de Madalena