El siksiká —ᓱᖽᐧᖿ,Visite el sitiu del Gobiernu de Nunavut pa descargar de la fonte del silabariu inuktitut. tamién conocíu como pies negros o blackfoot— ye la llingua nativa de les tribus de la nación pies negros, que vive na provincia d'Alberta (Canadá) y nel estáu de Montana (Estaos Xuníos). Cuenta con cuatro variedaes dialeutales bien cercanes ente sigo: el siksiká puramente dichu, el kainai y el aapáthosipikani, que se falen en territoriu canadianu, y l'aamsskáápipikani, que se fala en territoriu d'Estaos Xuníos. Hai amás una diferencia ente la llingua de los falantes mayores, llamada alto siksiká, y la de los más nuevos, a la que se llama siksiká modernu.Bortolin & McLellan (1995) Ente les llingües algonquinas, el siksiká tien delles peculiaridaes fonolóxicu y léxicu. Pa escribir la llingua en Canadá dacuando emplégase'l silabariu indíxena afechu al siksiká.
Fonoloxía Consonantes El siksiká tien diez consonantes. Ocho d'estes consonantes estrémense amás ente llargues y curties, con esceición de and ."Blackfoot Pronunciation and Spelling Guide". Native-Languages.org. Consultáu'l 10 d'abril de 2007.Frantz, Don. The Sounds of Blackfoot . Consultáu'l 11 d'abril de 2007. Les consonantes velares tienen como alófonos a les palatales y cuando son precedíes por vocales fronteros.
Llabial Alveolar Velar Glotal Oclusiva Fricativa Africada Nasal Aproximante
Vocales El sistema vocálicu del siksiká consta de trés vocales, que son , toes elles pueden articulase como vocales llargues con cambéu nel significáu de la enunciación.
AnteriorCentralPosterior Zarrada Semicerrada Vocal abierta
Escritura La escritura silábica, ᑯᖾᖹ ᖿᐟᖻ ᓱᖽᐧᖿ pikoni kayna siksika, foi creada pol misioneru anglicanu John William Tims pel añu 1888. Anque conceptualmente ye casi idéntica a los silabarios cree occidentales, les formes de les lletres son innovadores. Dos series (s, y) fueron tomaes del cree pero teniendo en cuenta distintes valores de vocales; trés más (p, t, m) camudáronse nos valores de consonantes, según aseméyase a la lletra llatina; y los otros (k, n, w) fueron creaos a partir de pieces asimétriques de lletres llatines y grieges; o nel casu de la consonante nula, posiblemente de la notación musical de la negra. La orientación de les lletres llatines utilizar pa la serie y, dempués de los nomes de les lletres llatines, pe, te, etc.
BlackfootOrixe llatina ᑭ pe P ᒥ te T ᖼ ke K ᒋ me m ᖸ ne N ᖴ we digamma Ϝ
La direición pa cada vocal ye distintu del Cree, reflexando l'orde alfabéticu llatín. La orientación del y usar pal diptongu . Los símbolos pa les consonantes tomar del símbolu consonante menos el tarmu, sacante para los diptongos (Ca más el corchete angular|ᐠ}} pa Cau, y Ca más el corchete angular|ᐟ}} pa Coi, anque tamién hai casos d'escritura subfonémica con estos finales).
C -a -y -i -o final (none) ᖳ ᖰ ᖱ ᖲ p- ᑫ ᑭ ᑯ ᑲ ᐤ t- ᒣᒥᒧᒪᐨ k- ᖿᖼᖽᖾᘁ m- ᒉᒋᒍᒐᐢ n- ᖻᖸᖹᖺᐡ s- ᓭᓯᓱᓴᔈ y- ᔦᔨᔪᔭᐟ w- ᖷᖴᖵᖶᐠ
Hai finales adicionales: alófonos y , y trés medies: ksa, tsa, kya, kwa.
úsase como puntu.
Ver tamién Llingües álgicas Pies negros
Notes
Categoría:Llingües algonquinas de les praderíes Categoría:Llingües de Canadá Categoría:Llingües d'Estaos Xuníos