El yuchi ye una llingua indíxena d'América falada polos yuchis d'Oklahoma. Trátase d'una llingua aisllada. En 1972 quedaben aproximadamente unos 500 indios yuchi, anque namái un 35% d'ellos falaba fluidamente la llingua.Crawford, 1973, p. 173
Historia Paez que nel sieglu XVI los yuchis alcontrar al oeste de los Apalaches y al este de Tennessee.Booker, Hudson y Rankin, 1992, p. 411 Los yuchi migraron dende Georgia hasta'l so allugamientu actual en Sapulpa (Oklahoma) mientres la gran espulsión d'indios ente 1836-1840.
Clasificación Comúnmente considérase una llingua aisllada. Anque se propunxeron numberosos parentescu con otres llingües, nenguna d'estes propuestes tien un sofitu firme. Sapir (1921, 1929) rellacionar col so filu siux-hokano; Elmendorf (1964) trató rellacionalo coles llingües yuki-wappo de California. Crawford al igual qu'otros autores considera qu'esiste una prometedroa hipótesis de rellación coles llingües siux, anque enagora la evidencia ye insuficiente pa concluyir que efeutivamente esiste un parentescu fuera de toa dulda.
Descripción llingüística El yuchi nun tuvo una ortografía establecida hasta la década de 1970, cuando James Crawford y Addie Georged crearon una trescripción fonética que güei ye usada polos yuchis pa escribir la so llingua. Dende'l puntu de vista de la tipoloxía llingüística, el yuchi paez ser una llingua aglutinante na qu'un númberu considerable de morfemes xunir pa construyir productivamente nueves pallabres. L'orde básicu ye SOV"Euchee Language Project." EucheeLP.org. Euchee Language Project. Web. 12 Sept. 2009.
Amás la llingua usa clíticos y fonemes conocíos como "partícules" pa espresar una variedá de categoríes qu'inclúin posesivos, casos, llocativos, presees, simulativos, ablativos y demostrativos. Tamién esisten partícules monosilábiques pa usos locativos y alverbiales con un significáu bien xeneral, que xunto con otres partícules pueden tener un significáu totalmente distintu al orixinal.Wolff, Hans. “Yuchi Phonemes and Morphemes, with Special Reference to Person Markers.” International Journal of American Linguistics. 14.4 (1948): 240-43. JSTOR. Biblioteca del Congresu. Web. 12 Sept. 2009, <http://www.jstor.org/stable/info/1262878?seq=17>
El Yuchi tien un sistema pronomes de tercer persona peculiar. Pa referise a persones yuchis, la tercer persona conozse como lehénu, y estrémase nuna forma masculina (lesséno) y una femenina (léno). Sicasí pa persones non-yuchis, la forma usada ye una forma despreciatible que ye lewénu ("ellos, esos"). Esta peculiaridá ta rellacionada con cómo se vieron históricamente los yuchis como una tribu singular, qu'históricamente tuvo bien aislladaGatschet, Albert S. "The Yuchi Tribe and its Language." Science 5.112 (1885): 253. Print.
Referencies
Yuchi Yuchi