Denominar lliteratura húngara fundamentalmente a la lliteratura escrita en idioma húngaru, sobre manera, anque non namái n'Hungría. La lliteratura húngara tamién puede incluyir obres escrites n'otres llingües, cuantimás el llatín, siempres que tengan una rellación xeográfica o cultural con Hungría. Anque foi práuticamente desconocida nel mundu occidental mientres sieglos, la lliteratura húngara adquirió mayor notoriedá a finales del sieglu XX gracies a l'apaición de figures como Antal Szerb, Sándor Márai o Magda Szabó, que les sos obres traducir a gran númberu d'idiomes.
Lliteratura húngara antigua y medieval thumb|150px|Páxina de la Gesta Hungarorum
Los empiezos del idioma húngaru como tal (conocíos como "periodu proto-húngaru") asítiase alredor del añu 1000 e. C., cuando, según les investigaciones científiques actuales, dixebrar de les sos llingües hermanes, les llingües úgricas. Nos sos principios, l'húngaru escribir con una escritura rúnico -anque nun s'emplegaba pa fines lliterarios, nel sentíu modernu del términu-. Esta escritura foi sustituyida pol alfabetu llatín cola cristianización de Hungría sol reináu d'Esteban I (1000–1038). Nun esisten documentos escritos anteriores al sieglu XI.
L'húngaru antiguu nació, piénsase, alredor del añu 896, cuando los húngaros ocuparon la llanura panónica, asitiáronse y construyeron el so propiu estáu. Les primeres fontes escrites del húngaru son unes anotaciones nun fueru de l'Abadía de Tihany (1055), que contién múltiples términos húngaros, incluyendo la espresión feheruuaru rea meneh hodu utu rea, "xubiendo'l camín militar escontra Fehérvár", en referencia a la cortil onde se construyó l'abadía. El restu del documentu ta escritu en llatín. Per otra parte, el primer testu dafechu escritu n'húngaru ye'l Sermón funerariu y oración (n'húngaru, Halotti beszéd és könyörgés), escritu ente los años 1192 y 1195, que ye una traducción o reescritura d'un sermón anterior en llatín. Per otra parte, el poema más antiguu calteníu ye'l tituláu Llamentos de María, del sieglu XIII, qu'igualmente ye una traducción bastante llibre d'un testu llatín anterior. Ye tamién el testu más antiguu calteníu en nenguna llingua ugrofinesa. Tanto'l Sermón funerariu como les Llamentos resulten difíciles de lleer y entender pa un falante contemporaneu d'húngaru, cuantimás porque l'alfabetu llatín de 26 calteres nun s'afaía bien pa representar tolos soníos del húngaru, y los signos diacríticos y les dobles grafíes nun s'establecieren inda.
150px|left|thumb|Páxina ilustrada de la Képes Krónika
Mientres la Edá Media y hasta bien entráu'l Renacimientu la principal llingua d'escritura n'Hungría yera'l llatín. Ente los documentos más importantes escritos en llatín nesta dómina atopen les Conseyos de San Esteban al so fíu'l Príncipe Emerico. Tamién se compunxeron cróniques sobre la hestoria de Hungría, como la Gesta Hungarorum ("Fechos de los húngaros"), d'autor desconocíu, y la Gesta Hunnorum et Hungarorum ("Fechos de los hunos y los húngaros"), de Simon Kézai, dambes en llatín. Estes cróniques entemecen realidá histórica y lleenda, polo que tienen de ser tomaes con procuru como fontes históriques. Otra crónica medieval ye la Képes krónika (Chronicon pictum o "Crónica ilustrada"), escrita pol rei Lluis I d'Hungría.
Renacimientu y barrocu La lliteratura del Renacimientu florió n'Hungría sol reináu de Matías Corvino (1458–1490). Janus Pannonius, anque escribió en llatín, ta consideráu como una de les principales figures de la lliteratura húngara, por ser l'únicu poeta humanista significativu. Tamién mientres el reináu de Matías Corvino fundóse la primera imprenta d'Hungría, por András Hess, en Buda. El primer llibru impresu n'Hungría foi la Chronica Hungarorum.
En 1526, la mayor parte d'Hungría cayó so la ocupación otomana, polo qu'esta fecha considérase l'empiezu del Periodu Mediu d'Hungría. Los poetes más importantes d'esta dómina son Bálint Balassi (1554–1594) y Nikola Zrinski (1620–1664). La poesía de Balassi presenta influencies medievales, y los sos poemes pueden clasificase en tres seiciones: poesía amorosa, poesía de guerra y poesía relixosa. Pela so parte, la obra más significativa de Zrínyi ye'l poema épicu Szigeti veszedelem, escritu en 1648-49) con una estructura similar a la Ilíada: nél narra la Batalla de Szigetvár, na que morrió'l güelu del poeta.
Nel ámbitu de la lliteratura relixosa, la obra más importante d'esta dómina ye la traducción de la Biblia realizada por Gáspár Károli, pastor protestante de Gönc, en 1590. Esta traducción conozse como la Biblia de Vizsoly, a partir del nome del pueblu en que se publicar. Otra obra relixosa significativa ye la Lleenda de Santa Margarita, copiada por Lea Ráskai escontra 1510 a partir d'un testu anterior güei perdíu.
Les obres escrites en llatín son numberoses nesti periodu; István Szamosközy, Baranyai Decsi János, Miklós Istvánffy, János Bethlen y Farkas Bethlen, Ferenc Forgách, etcétera, escriben importantes obres históriques dende'l sieglu XVI al sieglu XVII.
Ilustración y reforma llingüística A finales del sieglu XVII, Hungría pasó de tar apoderáu por Turquía a formar parte del Imperiu austrohúngaru. La Ilustración húngara retrasóse unos cincuenta años en comparanza colos países más occidentales, pero finalmente les nueves idees llegaron a Hungría al traviés de Viena: la publicación de llibros aumentó significativamente, magar la esistencia de censura política y relixosa. Los primeros ilustraos fueron los autores conocíos como testőr írók (guardaespaldes húngaros de la Emperatriz María Teresa d'Austria): György Bessenyei (1747-1811), qu'esperimenta'l fondu influxu de Voltaire (El rei Matías ye pocu menos qu'una versión de la Henriada; les sos traxedies tán ellaboraes sobre modelos volterianos; pa la comedia inspirar en Marivaux y pa los sos ensayos n'el ingleses); János Batsányi, etc. Los poetes más importantes d'esta dómina fueron Mihály Csokonai Vitéz, Dániel Berzsenyi (quien compón Odes al estilu de les de Horacio, de tal manera que se gana'l nomatu de "el Horacio húngaru") y Lőrinc Orczy. La lliteratura d'esta dómina abonda en memories y introseiciones, anque una de les obres más significatives, debida a un transilvanu, pertenez al xéneru epistolar: tratar de les Cartes dende Turquía de Kelemen Mikes.
Mientres la Ilustración tamién se llevó a cabu la reforma de la llingua húngara, p'afaela a los nuevos tiempos, les meyores científiques y los nuevos inventos. El principal impulsor d'esta reforma foi Ferenc Kazinczy, qu'apoderó cola so autoridá l'ambiente lliterario de la dómina. Por cuenta de esta reforma, y a los cambeos producíos na lliteratura húngara a lo llargo del sieglu XVIII (sobre manera nel so postreru terciu), suelse considerar que ye nesti momentu cuando naz la lliteratura húngara moderna.
El sieglu XIX Romanticismu thumb|180px|Daguerrotipu de Sándor Petőfi. A empiezos del sieglu XIX, el centru cultural de Hungría treslladar a Pest, onde surdió una nueva xeneración d'escritores, conocida como "Círculo Aurora", contrarios al maestrazgo de Kazinczy. A esti grupu pertenecíen, ente otros, el fundador de la revista que daba nome al grupu, Károly Kisfaludy, hermanu del tamién poeta Sándor Kisfaludy, l'historiador Ferenc Toldy o József Bajza, que xugó un importante papel como críticu; l'únicu gran poeta de la dómina que s'asitiaba fora d'esti círculu, y qu'aceptaba al ilustráu Kazinczy como maestru foi Ferenc Kölcsey.
Sicasí, el poeta que llevó a cabu la tan esperada xera d'escribir una épica nacional húngara foi Mihály Vörösmarty, autor de Zalán futása ("La fuxida de Zalán"), en 1825, basáu nel rellatu de la conquista d'Hungría polos Árpáds conteníu na Gesta Hungarorum. Nesta dómina tamién se desenvolvió per primer vegada'l teatru n'húngaru, cola fundación del Teatru Nacional d'Hungría (1837), anque hubo qu'esperar al redescubrimientu de la obra Bánk Bán, de József Katona (escrita en 1815 pero ensin estrenar hasta 1839, nueve años dempués de la muerte del so autor) por que esti nuevu teatru algamara niveles verdaderamente artísticos. Tamién la novela esperimentó una especial fervencia mientres esti periodu, con más de 200 noveles publicaes namái nel primer terciu del sieglu XIX. Ente estos primeros novelistes destaca József Eötvös, autor de El notariu del pueblu (1844-1846) o Hungría en 1514, convertíes darréu n'obres clásiques de la lliteratura húngara.
Tamién al movimientu Romanticismu pertenez, anque con una personalidá propia bien marcada, Sándor Petőfi, el consideráu "poeta nacional" de Hungría. La so poesía bebe fundamentalmente de fontes populares y folklóricas, y nella Petőfi adopta distintes voces y personalidaes, n'ocasiones con intención satírica. Petőfi sumió misteriosamente na Batalla de Segesvár (o Sighişoara), mientres la Revolución Húngara de 1848, lo que contribuyó a aumentar entá más la so fama y la so estatus como poeta nacional.
Desilusión y novela Tres el fracasu de la Revolución húngara de 1848 contra la dominación de los Habsburgu, el país sumir nun periodu de desilusión, qu'afectó tamién a les artes y en concretu a la lliteratura. Ensin autores de primera fila, les revistes enllenar d'autores mediocres, casi amateurs. Nel campu de la poesía, namái destaca la figura de János Arany, que la so obra maestra, Toldi (1847), foi acoyida por Petőfi con allegría. El máximu representante de la prosa política ye pela so parte Zsigmond Kemény, autor tamién de noveles históriques y psicolóxiques como Pál Gyulai (1847) nes que se transparenta el pesimismu y el irracionalismo de la dómina. Lo mesmo puede dicise de les obres d'Imre Madách, autor d'un poema dramáticu tituláu La traxedia del home (1860), que s'asitia na llinia d'obres como'l Caín de Lord Byron, el Fausto de Goethe o Peer Gynt, de Henrik Ibsen, que traten sobre'l destín humanu. Otros poetes d'esta dómina son László Arany (fíu de János Arany), János Vajda o Gyula Reviczky.
L'únicu autor que, pol so espíritu escapista y el so optimismu infantil, llogró escapar al tenebrismu de la dómina, foi'l novelista Mór Jókai, autor de más de cien volúmenes de prosa de ficción (ente noveles y cuentos) nos que s'alienda un romanticismu idealista, hipersensible y melodramáticu. Jókai foi escoyíu polos sos compatriotes como'l gran poeta del sieglu XIX, y les sos obres llenes d'exotismo y de héroes improbables mercábense y lleíense apasionadamente. Lo mesmo asocede con Kálmán Mikszáth, el novelista húngaru más popular dempués de Jókai, autor d'obres nes que describe l'ambiente rural de la so infancia.
El sieglu XX Hasta la Primer Guerra Mundial A finales del sieglu XIX, Budapest convirtiérase nuna de les ciudaes más modernes d'Europa, como amosó la "esposición milenaria" de 1896 pa conmemorar la nacencia de la nación; sicasí, esta fachada luxoso y fachendoso despintaba graves problemes, non yá políticos, sinón sobre manera sociales y económicos, con una gran parte de la población sumida na probeza y un númberu creciente de paraos. La lliteratura de los primeros años del sieglu ye más ensayística que narrativa o poética. Nesta dómina fórmase por casu el llamáu "Círculu del Domingo", que'l so líder yera Georg Lukács, y ente que los sos miembros cuntar Károly Mannheim y el poeta y dramaturgu Béla Balázs. Poco puede dicise por casu del teatru d'esta dómina, carauterizáu pol escosamientu de los modelos anteriores, y l'apaición d'autores nuevos, como Ferenc Molnár o Menyhért Lengyel, carauterizaos por escribir obres llixeres, bien trabaes y fáciles d'esportar al estranxeru. thumb|left|Endre Ady.