Працэс далучэння Сербіі да Еўрапейскаму саюзу пачаўся ў лістападзе 2005 года, калі Сербія ўваходзіла ў склад Дзяржаўнага Саюза Сербіі і Чарнагорыі. У маі 2006 года Чарнагорыя правяла рэферэндум аб незалежнасці і аддзялілася ад саюза, а Сербія працягнула перамовы з ЕС самастойна. 29 ліпеня 2008 года Сербія і ЕС падпісалі Пагадненне аб стабілізацыі і асацыяцыіStabilisation and Association Agreement between the European Communities and their Member States, of the one part, and the Republic of Serbia, of the other part. 22 верасня 2009 года Сербія падала заяўку на ўступленне ў ЕСSerbia Applies for EU Membership . 1 сакавіка 2012 года Сербія атрымала афіцыйны статус краіны-кандыдата на ўступленнеSerbia to Launch Negotiations on Accession to EU on December 14. У снежні 2013 года Савет Еўрапейскага саюза ўхваліў рашэнне пачаць перамовы аб ўступленні Сербіі ў ЕС у студзені 2014 года, і першая міжурадавая канферэнцыя была праведзена 21 студзеня ў Бруселі. У снежні 2009 года грамадзяне Сербіі, якія маюць біяметрычныя пашпарты, атрымалі права здзяйсняць падарожжы ў краінах Шэнгенскай зоны без атрымання візыThe Delegation of the European Commission to the republic of Serbia .
Гісторыя
Пачатковы этап інтэграцыі У чэрвені 2000 года на пасяджэнні ў горадзе Фейра Еўрапейскі савет пацвердзіў, што ўсе краіны, якія ўдзельнічаюць у механізме стабілізацыі і асацыяцыі, з’яўляюцца «патэнцыйнымі кандыдатамі» на ўступленне ў ЕС. У гэтым жа годзе ЕС у рамках сістэмы Аўтаномных гандлёвых мер у аднабаковым парадку адмяніў мыту на прамысловыя і сельскагаспадарчыя тавары, якія імпартуюцца з Сербіі ў краіны саюза. На той момант гэта адмена мыт стала самай буйной саступкай у вобласці гандлю, зробленай якой-небудзь краіне з боку ЕС. Са свайго боку Сербія пачала адмяняць імпартныя мыты праз 9 гадоў, калі Сербія пачала выконваць гандлёвую частку Пагаднення аб асацыяцыі і стабілізацыіSerbian producers exporting duty-free to the EU since 2000 . У кастрычніку 2000 года ў Сербіі адбылася Бульдозерная рэвалюцыя, якая адкрыла краіне магчымасць еўрапейскай інтэграцыі.
1 чэрвеня 2003 года на пасяджэнні Еўрапейскага савета ў Салоніках было пацверджана распаўсюджванне працэсу стабілізацыі і асацыяцыі на заходнюю частку Балканскага паўвострава, а Сербія разам з пяццю іншымі дзяржавамі заходніх Балканаў атрымала статус «патэнцыйнага» кандыдата. Сербія пайшла насустрач. 8 сакавіка 2004 года створана Канцылярыя па далучэнні да Еўрапейскага Саюза Урада СербііСеменов А. В. Перспективы расширения ЕС на Западных Балканах: случай Сербии // Вестник Кемеровского государственного университета. — 2013. — № 2-3 (54). — С. 132.
Перамовы аб падпісанні Пагаднення аб асацыяцыі і стабілізацыі паміж Сербіяй і ЕС пачаліся 1 кастрычніка 2005 годаSerbia and the EU. Milestones . 3 мая 2006 года ЕС замарозіў перамовы, патлумачыўшы гэта недастатковым узроўнем супрацоўніцтва Сербіі з МТБЮ. Раней Еўракамісія запатрабавала ад Сербіі да 30 красавіка арыштаваць і перадаць Міжнароднаму трыбуналу Ратку Младзіча, што ўрад Сербіі не змог ажыццявіць. Пасля кансультацыі з галоўным пракурорам Гаагскага трыбунала Карлай дэль Понтэ Еўракамісія прыняла рашэнне прыпыніць перамовы аб пагадненніАдмова ЕС ад перамоў «ударыць па Сербіі».
13 чэрвеня 2007 года перамовы аднавіліся пасля арышту 31 мая і выдачы МТБЮ былога генерала Здраўкі ТоліміраАднавіліся перамовы з Сербіяй пра прыём у ЕС. Праз 4 дні пасля аднаўлення перамоў аб Пагадненні аб асацыяцыі і стабілізацыі быў арыштаваны былы начальнік службы бяспекі Сербіі Уласцімір Джорджавіч, абвінавачваны ў злачынствах супраць косаўскіх албанцаўЗатрыманы сербскі генерал Джорджавіч, які хаваўся ад МТБЮ.
7 лістапада 2007 года намеснік прэм’ер-міністра Сербіі і еўрапейскі камісар па пытаннях пашырэння Олі Рэн парафіравалі Пагадненне аб асацыяцыі і стабілізацыі паміж Сербіяй і ЕСЕўрасаюз «уважыў» Сербію. Олі Рэн заявіў, што паўнавартаснае падпісанне Пагаднення будзе магчыма толькі ў выпадку ўсебаковага супрацоўніцтва Сербіі з МТБЮ.
Рознагалоссі наконт Косава Рознагалоссі па пытанні Косава пачаліся яшчэ да абвяшчэння незалежнасці гэтай тэрыторыі. 14 снежня 2007 года Еўрапейскі савет прыняў рашэнне аб размяшчэнні паліцэйскай і грамадзянскай місіі ў Косаве (Місія Еўрапейскага саюза па пытаннях правапарадку ў Косаве). Жазэ Сократыш, які займаў пасаду прэм’ер-міністра Партугаліі (якая тады была краінай-старшынёй Савета ЕС), заявіў, што ЕС падаў гучны сігнал аб сваім лідарстве ў рашэнні пытання будучыні Косава, дадаўшы, што рашэнне аб місіі не азначае прызнанне незалежнасці гэтага рэгіёнаEU agrees on Kosovo mission. Навіна пра размяшчэнне місіі ЕС выклікала незадаволенасць у Сербіі, дзе лічылі, што новая місія стваралася для рэалізацыі плана Ахцісаары, які прадугледжваў «незалежнасць пад міжнародным кантролем» для Косава з наступнай перадачай паўнамоцтваў ад міжнародных органаў кіравання, створаных паводле рэзалюцыі Савета бяспекі 1244 ад 1999 года, да мясцовых улад косаўскіх албанцаў. Сербія патрабавала, каб любая новая міжнародная місія праводзілася ў адпаведнасці з рэзалюцыяй Савета Бяспекі 1244 і была ўхвалена Саветам Бяспекі ААНБялград выступае супраць перабудовы місіі ААН у КосавеEU Kosovo mission 'unacceptable' for Serbia.
Пазней разгортванне місіі ЕС было канчаткова ўхвалена Еўрапейскім саюзам на пасяджэнні Еўрапейскага савета 16 лютага 2008 годаЕўрасаюз ухваліў размяшчэнне сваёй місіі ў Косава. Афіцыйнымі задачамі ЕЎЛЕКС былі названы забеспячэнне вяршэнства закона, бяспекі і правоў чалавека, нагляд за дзейнасцю косаўскіх інстытутаў і дапамога ім пры захаванні часткі выканаўчых паўнамоцтваў, якімі валодала міжнародная адміністрацыя па кіраванні Косавам. Прававой асновай для місіі былі названы наступныя пункты Рэзалюцыі Савета Бяспекі ААН 1244: 10 (упаўнаважвае генеральнага сакратара пры садзейнічанні міжнародных арганізацый стварыць міжнародную грамадзянскую прысутнасць у Косаве), 11 (асноўныя абавязкі міжнароднай грамадзянскай прысутнасці: f) на фінальнай стадыі нагляд за перадачай паўнамоцтваў ад часовых інстытутаў Косава да органаў, заснаваных у рамках палітычнага ўрэгулявання; i) падтрыманне грамадзянскага правапарадку шляхам размяшчэння міжнароднага паліцэйскага персанала для службы ў Косаве), 17 (вітае дзеянні ЕС па стварэнні ўсебаковага падыходу да стабілізацыі рэгіёна)COUNCIL JOINT ACTION 2008/124/CFSP of 4 February 2008 on the European Union Rule of Law Mission in Kosovo, EULEX KOSOVORESOLUTION 1244 (1999) Adopted by the Security Council at its 4011th meeting, on 10 June 1999 . У адказ на падрыхтоўку да разгортвання ЕЎЛЕКС прэзідэнт Сербіі Борыс Тадзіч заявіў, што для адпраўкі місіі ЕС у Косава няма ніякіх прававых падстаў, для яе размяшчэння неабходна рашэнне Савета Бяспекі ААНTadić: EU mission welcome only with UN approval. Міністр па справах Косава абвінаваціў ЕС у парушэнні міжнароднага права і абслугоўванні амерыканскіх знешнепалітычных інтарэсаўSerbian parties react to EU mission move.
Косава ў аднабаковым парадку абвясціла сябе незалежнай рэспублікай 17 лютага 2008 года. З набыццём моцы 15 чэрвеня 2008 года канстытуцыі Рэспублікі Косава, у якой не прапісана роля МААНК, улады самаабвешчанай рэспублікі сталі абмяжоўваць дзейнасць місіі ААН, перадаючы яе функцыі новым органам Косава. У гэтых умовах генеральны сакратар ААН аддаў распараджэнне рэарганізаваць МААНК, перадаўшы паўнамоцтвы ЕЎЛЕКС. Для пераадолення рознагалоссяў з Сербіяй у сувязі з размяшчэннем ЕЎЛЕКС спецыяльны прадстаўнік ААН па Косаве Ламберта Заньер правёў з сербскім урадам серыю перамоў, вынікам якіх стаў план з 6 пунктаў і даклад Генеральнага сакратара аб місіі Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па справах часовай адміністрацыі ў КосавеReport of the Secretary-General on the United Nations Interim Administration Mission in Kosovo. Пасля дасягнення гэтых дамоўленасцей Сербія дала згоду на разгортванне ЕЎЛЕКС у Косаве, з-за таго, што былі ўлічаны яе патрабаванні аб нейтральнасці ЕЎЛЕКС па пытанні статусу края і аб адмове ад «плана Ахцісаары»Косава адпрэчыла план ААН па размяшчэнні ў краі Місіі ЕС. Нягледзячы на тое, што ўлады Косава адпрэчылі план з 6 пунктаў, яны заявілі пра падтрымку ЕЎЛЕКС. 26 лістапада 2008 года Савет бяспекі ААН прыняў заяву ў падтрымку дакладу Генеральнага сакратара і разгортванні місіі ЕС у КосавеСавет Бяспекі адкрыў шлях для місіі Еўрасаюза ў КосаваСавбяс ААН ухваліў працу сваёй місіі ў КосавеStatement by the President of the Security Council, а 9 снежня 2008 года місія ЕЎЛЕКС афіцыйна пачаткі сваю працуВ Косово заработала гражданско-полицейская миссия ЕСEULEX deployment under way.
Еўрапейскія палітыкі неаднаразова заяўлялі, што прызнанне незалежнасці Косава не з’яўляецца ўмовай для прыняцця Сербіі ў ЕСKosovo recognition «not condition for integrations»EU’s approach to Kosovo «status-neutral» — spokespersonEU: Serbia Does Not Have to Recognize KosovoMogherini in Belgrade: Firmly on the EU path.
Пагадненне аб асацыяцыі і стабілізацыі Пасля парафіравання Пагаднення аб асацыяцыі і стабілізацыі (САС) працэдура падпісання была прызначана на 29 красавіка 2008 года. У снежні 2007 года ўрад упаўнаважыў віцэ-прэм’ер-міністра падпісаць САС у красавіку 2008 года. 4 красавіка 2008 года прэм’ер-міністр Сербіі і лідар «Дэмакратычнай партыі Сербіі» Воіслаў Каштуніца заявіў, што з-за абвяшчэння незалежнасці Косава (17 лютага 2008 года) уступленне Сербіі ў ЕС больш не знаходзіцца на позве дня, а аднаўленне перамоў магчыма толькі пасля дасягнення згоды па пытанні тэрытарыяльнай цэласнасці СербііKoštunica: EU membership not on agenda. Прыхільнікі гэтага рашэння прэм’ер-міністра (міністры ад «Дэмакратычнай партыі Сербіі» і «Новай Сербіі») настойвалі на тым, што падпісанне САС з ЕС будзе супярэчыць канстытуцыі ў частцы тэрытарыяльнай цэласнасці краіны, з прычыны таго, што большасць краін-членаў ЕС прызнала незалежнасць Косава. Прэзідэнт Сербіі Борыс Тадзіч, а таксама міністры ад прапрэзідэнцкай «Дэмакратычнай партыі» і партыі «Г17+» не пагадзіліся з такім падыходам і заявілі, што Пагадненне аб асацыяцыі і стабілізацыі не змяшчала ніякіх спасылак на прызнанне незалежнасці Косава і, наадварот, падтрымлівала рэзалюцыю Савета Бяспекі ААН 1244. Борыс Тадзіч абвінаваціў праціўнікаў САС у тым, што яны змянілі сваё меркаванне па пытанні падпісання САС толькі дзеля надыходзячых выбараў, таму што некалькі месяцаў назад яны галасавалі ва ўрадзе за наданне Божыдару Джэлічу паўнамоцтвамі на падпісанне пагадненняSigning SAA is binding, says Tadić. скарыстаўся даручанымі яму паўнамоцтвамі і падпісаў Пагадненне аб асацыяцыі і стабілізацыі 29 красавіка 2008 года. На цырымоніі падпісання, якая прайшла ў Люксембургу, прысутнічалі прэзідэнт Сербіі Борыс Тадзіч і міністр замежных спраў Вук Ярэміч. З боку ЕС САС падпісалі Еўрапейскі камісар па пытаннях пашырэння Олі Рэн і міністр замежных спраў Славеніі Дзімітрый Рупел. Прэм’ер-міністр Воіслаў Каштуніца ў адказ на падпісанне САС паабяцаў, што ў выпадку перамогі на парламенцкіх выбарах анулюе падпісанне пагадненняЕС і Сербія падпісалі сімвалічнае пагадненне аб стабілізацыі і супрацоўніцтве. Каштуніца называе яго антыканстытуцыйнымЕС і Сербія падпісалі асацыятыўнае пагадненнеSerbia, EU sign SAA in Luxembourg.
На парламенцкіх выбарах 11 мая 2008 года перамогу атрымала праеўрапейская кааліцыя пад кіраўніцтвам прэзідэнта Тадзіча. Новым прэм’ер-міністрам стаў Мірка Цветкавіч, які назваў ратыфікацыю САС у сербскім парламенце прыярытэтнай задачайУ Сербіі зацверджаны праеўрапейскі ўрад. 9 верасня Народная скупшчына ратыфікавала Пагадненне аб асацыяцыі і стабілізацыіПарламент Сербіі ратыфікаваў дагавор аб стабілізацыі і супрацоўніцтве з ЕС. Сербскі парламент ухваліў дагавор аб супрацоўніцтве з Еўрасаюзам.