ЗІЛ-130 (з 1986 года — ЗІЛ-431410) — савецкі і расійскі грузавы аўтамабіль вытворчасці завода імя Ліхачова (ЗІЛ). Прыйшоў на змену ЗІЛ-164.
Гісторыя У 1962–1963 гг. аўтамабілі збіраліся па абыходных тэхналогіях, адпрацоўваўся зборачны працэс. Масавы выпуск ЗІЛ-130 быў арганізаваны з кастрычніка 1964 года .
3 чэрвеня 1974 года быў выраблены мільённы грузавік сямейства ЗІЛ-130 (ім стаў ЗІЛ-130Г) , а ў жніўні 1982 года — двухмільённы (таксама мадыфікацыі ЗІЛ-130Г) .
У 1977 годзе канструкцыю ўнеслі шэраг змяненняў, якія дазволілі павялічыць грузападымальнасць з 5 да 6 т. Поўная маса прычэпа дасягала 8 т. У адпаведнасці з патрабаваннямі стандарту на размяшчэнне вонкавых святлотэхнічных прыбораў была змененае абліцоўванне радыятара і оптыка. Пасля абнаўлення базавая машына атрымала пазначэнне ЗІЛ-130-76.
У 1986 годзе аўтамабілям сямейства прысвоена новае пазначэнне ў адпаведнасці з галіновай сістэмай індэксаў: ЗІЛ-431410 — ЗІЛ-130, ЗІЛ-431510 — ЗІЛ-130Г, ЗІЛ-441510 — ЗІЛ-130В1, ЗІЛ-431810 — ЗІЛ-138, ЗІЛ-431610 — ЗІЛ-138А і г.д.
Усяго па снежань 1994 года было выраблена 3 383 312 шт.
Канструкцыя Аўтамабіль камплектуецца 8-цыліндравым карбюратарным чатырохтактным V-падобным верхняклапанным рухавіком ЗІЛ-130 магутнасцю 150 к.с. пры 3200 аб/хв (з абмежавальнікам), максімальным круцільным момантам 41 кГм пры 1800 аб/хв, ступенню сціску 6,5 і рабочым аб'ёмам 5969 см³.
Аўтамабіль ЗІЛ-130 быў абсталяваны гідраўзмацняльнікам руля, сінхранізаванай 5-ці ступеністай каробкай перадач, трохмеснай кабінай з амывальнікам ветравога шкла. Частка аўтамабіляў камплектавалася прадпускавым падагравальнікам рухавіка. Пасля былі ўведзеныя транзістарнае запальванне, генератар пераменнага току, зменены шчыток прыбораў. Пазней былі ўжытыя змененая канструкцыя шарніраў карданнай перадачы і іншыя новаўвядзенні. Кабіны ранніх аўтамабіляў мелі два вентыляцыйныя люкі ў даху кабіны і лючок паветравода ў левай частцы кабіны вышэй педалі счаплення. Потым гэты лючок быў прыбраны. У сямідзесятых гадах быў скасаваны спачатку левы вентыляцыйны люк, а потым і правы. Да 1970 года бартавыя аўтамабілі мелі вышыню бартоў 685 мм, у далейшым вышыня бартоў была зменшана да 575 мм.
Мадыфікацыі Бартавыя і шасі ЗІЛ-130 (1963-1966) — базавы бартавы аўтамабіль з рухавіком ЗІЛ-130 магутнасцю 148 к. с., першы серыйны варыянт. Грузападымальнасць вар'іравалася ў межах ад 4000 да 5500 кг у залежнасці ад тыпу дарожнага пакрыцця. Рэсурс да капітальнага рамонту складаў 135 тыс. км. ЗІЛ-130-66 (1966-1977) — варыянт 1966 года. Магутнасць рухавіка павялічана да 150 к. с., укаранёны шэраг удасканаленняў канструкцыі. Грузападымальнасць вызначана ў 5000 кг, рэсурс вырас да 200 тыс. км. thumb|ЗІЛ-130-76 ЗІЛ-130-76 (1977-1984) — варыянт 1976 года. Грузападымальнасць павялічана да 6000 кг, рэсурс — да 300 тыс. км. ЗІЛ-130-80 (1984-1986) — варыянт 1980 года. Камплектаваўся трыма незалежнымі тармазнымі сістэмамі. ЗІЛ-130Э (1965-1986) — бартавы грузападымальнасцю 6000 кг, экспартны варыянт для краін з умераным кліматам. ЗІЛ-130Т (1965-1986) — бартавы грузападымальнасцю 6000 кг, экспартны варыянт для краін з трапічным кліматам. ЗІЛ-130Е (1967-1986) — бартавы з экранаваным электраабсталяваннем (ад ЗІЛ-131). ЗІЛ-130ЕЭ (1967-1986) — бартавы з экранаваным электраабсталяваннем, грузападымальнасцю 6000 кг, экспартны варыянт для краін з умераным кліматам. ЗІЛ-130ЕТ (1967-1986) — бартавы з экранаваным электраабсталяваннем, грузападымальнасцю 6000 кг, экспартны варыянт для краін з трапічным кліматам. ЗІЛ-130С — бартавы, адаптаваны для эксплуатацыі на поўначы . Ад базавай мадэлі паўночныя машыны адрозніваліся перадпускавым падагравальнікам, уцепленай кабінай з падвойным шкленнем, шынамі і гумавымі дэталямі з марозатрывалай гумы, дадатковым паліўным бакам ёмістасцю 40 л, фарай-пражэктарам, дадатковымі процітуманавымі фарамі. Невялікая колькасць машын камплектавалася каробкай адбора магутнасці і лябёдкай. Выпускаўся Чыцінскім аўтазборачным заводам са жніўня 1974 да студзеня 1987 года, пасля чаго вытворчасць паўночных машын перанесена ў Маскву. Пасля распаду СССР выпуск паўночных мадыфікацый быў спынены. ЗІЛ-130АН (1974-1986) — бартавы з шасціцыліндравым рухавіком ЗІЛ-157Д магутнасцю 110 к. с. Шасі прызначалася для спецыялізаваных аўтамабіляў, якім ва ўмовах эксплуатацыі не патрабаваўся вялікі запас магутнасці .
Аўтамабіль таксама мог пастаўляцца без бартавой платформы ў выглядзе шасі для спецаўтамабіляў. Аўтамабілі прызначаныя для перавозкі лёгказагаральных грузаў, абсталёўваліся глушыцелямі сістэмы выпуску газаў у пярэдняй частцы аўтамабіляў з вывадам выхлапной трубы направа .
ЗІЛ-130Г thumb|ЗІЛ-130Г-76 ЗІЛ-130Г (1965-1986) — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) доўгабазны (база 4500 мм). ЗІЛ-130ГЭ (1965-1986) — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) доўгабазны, грузападымальнасцю 6000 кг, экспартны варыянт для краін з умераным кліматам. ЗІЛ-130ГТ (1965-1986) — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) доўгабазны, грузападымальнасцю 6000 кг, экспартны варыянт для краін з трапічным кліматам. ЗІЛ-130ГЕ (1967-1986) — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) доўгабазны з экранаваным электраабсталяваннем. ЗІЛ-130ГЕТ (1967-1986) — бартавы доўгабазны з экранаваным электраабсталяваннем, грузападымальнасцю 6000 кг, экспартны варыянт для краін з умераным і трапічным кліматам. ЗІЛ-130ГС (1974-1986) — бартавы доўгабазны, для раёнаў Поўначы. Выпускаўся Чыцінскім аўтазборачным заводам. ЗІЛ-130ГУ (1977-1986) — бартавы асабліва з доўгай базай (5600 мм) з выкарыстаннем вузлоў ад ЗІЛ-133Г1. Выпускаўся невялікімі партыямі.
ЗІЛ-130В1 thumb|ЗІЛ-130В1 з паўпрычэпам ЗІЛ-130В1 (1964-1986) — седлавы цягач. Прызначаўся для выкарыстання з паўпрычэпам агульнай вагаю 10500 кг (для мадэлі ЗІЛ-130В1-66 — 12400 кг; для мадэлі ЗІЛ-130В1-76 — 14400 кг). ЗІЛ-130В1С — седлавы цягач, адаптаваны для эксплуатацыі на поўначы. Акрамя паўночнай камплектацыі, у адрозненне ад серыйнага ЗІЛ-130В1 меў колавую базу 3800 мм і забяспечваўся двума запаснымі коламі, якія мацаваліся ў вертыкальнай стойцы ззаду кабіны, а таксама пятлёй для выцягвання, якая ўстанаўлівалася на задняй папярочке рамы. У 1981 годзе выраблена невялікая партыя з 17 машын. ЗІЛ-130В1Э (1965-1986) — седлавы цягач, экспартны варыянт для краін з умераным кліматам. ЗІЛ-130В1Т (1965-1986) — седлавы цягач, экспартны варыянт для краін з трапічным кліматам. ЗІЛ-130В1Е (1967-1986) — седлавы цягач з экранаваным электраабсталяваннем.
Шасі для самазвалаў thumb|ЗІЛ-ММЗ-555 ЗІЛ-130Д1 (1964-1986) — шасі пад прамысловыя самазвалы ЗІЛ-ММЗ-555 і ЗІЛ-ММЗ-4502 (колавая база 3300 мм). ЗІЛ-130Д1Э (1965-1986) — шасі пад прамысловы самазвал ЗІЛ-ММЗ-555Э, экспартны варыянт для краін з умераным кліматам. ЗІЛ-130Д1Т (1965-1986) — шасі пад прамысловы самазвал ЗІЛ-ММЗ-555Т, экспартны варыянт для краін з трапічным кліматам. ЗІЛ-130Д2 (1968-1986) — шасі, абсталяванае камбінаваным тармазным кранам, цягава-счапной прыладай, пнеўма- і электравывадамі для падлучэння тармазной сістэмы і электрапрыбораў прычэпа, пад прамысловыя самазвалы-цягачы ЗІЛ-ММЗ-555А і ЗІЛ-ММЗ-45022 (колавая база 3300 мм). ЗІЛ-130Д3 — шасі, абсталяванае камбінаваным тармазным кранам, цягава-счапной прыладай, пнеўма- і электравывадамі для падлучэння тармазной сістэмы і электрапрыбораў прычэпа, пад самазвал-цягач (колавая база 3300 мм). ЗІЛ-130Б2 (1972-1986) — шасі, абсталяванае камбінаваным тармазным кранам, цягава-счапной прыладай, пнеўма- і электравывадамі для падлучэння тармазной сістэмы і электрапрыбораў прычэпа, пад сельскагаспадарчыя самазвалы-цягачы ЗІЛ-ММЗ-554 і ЗІЛ-ММЗ-554М (колавая база 3800 мм). ЗІЛ-130К (1974-1986) — шасі з рухавіком ЗІЛ-157Д магутнасцю 110 к.с., пад прамысловыя самазвалы ЗІЛ-ММЗ-555К і ЗІЛ-ММЗ-45021 (колавая база 3300 мм).
ЗІЛ-ММЗ-4502 ЗІЛ-ММЗ-4502 — самазвал з прамабортным кузавам на шасі ЗІЛ-130Д1 . Грузападымальнасць — 5000 кг, аб'ём кузава 3,8 м³. Акрамя базавай, меў таксама мадыфікацыі: ЗІЛ-ММЗ-45021 (на шасі ЗІЛ-130К); ЗІЛ-ММЗ-45022 (на шасі ЗІЛ-130Д2) — абсталяваны пнеўма-, гідра- і электравывадамі для працы з прычэпам; ЗІЛ-ММЗ-45023 (на шасі ЗІЛ-130Д2) — газабалонная мадыфікацыя самазвала.
ЗІЛ-136 Для экспарту ў краіны, дзе аддавалі перавагу дызельным рухавікам, быў распрацаваны ЗІЛ-136І з радным шасціцыліндравымі дызелем Perkins 6.345 магутнасцю 110-140 к.с. пры 2800 аб/хв. У сувязі са змяненем характарыстык рухавіка, у аўтамабіляў ЗІЛ-136 быў зменены перадатачны лік галоўнай перадачы — да 6,97.
ЗІЛ-136І () — бартавы ці шасі. ЗІЛ-136ІГ () — доўгабазны бартавы ці шасі (база 4500 мм). ЗІЛ-136ІВ1 () — седлавы цягач. ЗІЛ-136ІД1 () — шасі пад прамысловы самазвал.
Аўтамабілі выпускаліся невялікімі партыямі ў 1967—1975 гг.
ЗІЛ-138 Газабалонная мадыфікацыя ЗІЛ-138 адрозніваецца сістэмай сілкавання і працуе на звадкаваным прапан-бутане і развівае такую ж магутнасць як базавы бензінавы ЗІЛ-130 . Для гэтага ступень сціску была павышана з 6,5 да 8, што было дасягнута шляхам змянення канфігурацыі і аб'ёма камер згарання. Запас газа захоўваецца ў балоне аб'ёмам 255 літраў або ў двух аб'ёмам 117,4 л. Удзельны выдатак газа складае 240 г/к.с.·г, або 0,13 м³/к.с.·г. ЗІЛ-138 прыстасаваны таксама для кароткачасовай працы на бензіне.
ЗІЛ-138 (1977-1986) — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) газабалонны для працы на звадкаваным нафтавым газе. ЗІЛ-138В1 (1977-1986) — газабалонны седлавы цягач для працы на звадкаваным нафтавым газе. ЗІЛ-138Д2 (1977-1986) — газабалоннае шасі для працы на звадкаваным нафтавым газе, абсталяванае камбінаваным тармазным кранам, цягава-счэпнай прыладай, пнеўма- і электравывадамі для падлучэння тармазной сістэмы і электрапрыбораў прычэпа, пад прамысловы самазвал-цягач ЗІЛ-ММЗ-45023 (колавая база 3300 мм).
ЗІЛ-138А (1982-1986) — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) газабалонны грузападымальнасцю 5400 кг (5200 кг пры выкарыстанні балонаў з вугляродзістай сталі) для працы на сціснутым прыродным газе і бензіне А-76, з рухавіком ЗІЛ-138А магутнасцю 120 к.с. і ступенню сціску 6,5. ЗІЛ-138АГ (1982-1986) — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) газабалонны доўгабазны (база 4500 мм) грузападымальнасцю 5300 кг (5000 кг пры выкарыстанні балонаў з вугляродзістай сталі) для працы на сціснутым прыродным газе і бензіне А-76, з рухавіком ЗІЛ-138А магутнасцю 120 к. с. і ступенню сціску 6,5. ЗІЛ-138І — бартавы (і шасі для спецаўтамабіляў) газабалонны для працы на сціснутым прыродным газе і бензіне АІ-93, з рухавіком ЗІЛ-138І магутнасцю пры працы на сціснутым газе 135 к. с. (100 кВт) і максімальным круцільным момантам 33 кГс*м (323.62 Н*м), пры працы на бензіне магутнасць складае 160 к.с. (117,3 кВт), ступень сціску павялічана 8,0. ЗІЛ-138ІГ — бартавы газабалонны доўгабазны (база 4500 мм) для працы на сціснутым прыродным газе і бензіне АІ-93, з рухавіком ЗІЛ-138І магутнасцю пры працы на сціснутым газе 135 к.с. (100 кВт) і максімальным круцільным момантам 33 кГс*м (323.62 Н*м), пры працы на бензіне магутнасць складае 160 к.с. (117,3 кВт), ступень сціску павялічана 8,0.
Вопытныя ЗІЛ-130Л (1957-1960) — бартавы, з радным 6-цыліндравым рухавіком ЗІЛ-120ВК магутнасцю 130-140 к.с., без аснасткі для працы з прычэпам. ЗІЛ-130ГЛ (1957) — бартавы доўгабазны (база 4500 мм), з радным 6-цыліндравым рухавіком ЗІЛ-120ВК магутнасцю 130-140 к.с., без аснасткі для працы з прычэпам. ЗІЛ-130ВЛ (1960) — седлавы цягач з радным 6-цыліндравым рухавіком ЗІЛ-120ВК магутнасцю 130-140 к.с. ЗІЛ-130М (1961) — бартавы, з V-падобным 8-цыліндравым рухавіком ЗІЛ-130М магутнасцю 135-138 к. с. з рабочым аб'ёмам 5,5 л, без аснасткі для працы з прычэпам. ЗІЛ-130ГМ (1961) — бартавы доўгабазны (база 4500 мм), з V-падобным 8-цыліндравым рухавіком ЗІЛ-130М магутнасцю 135-138 к.с. з рабочым аб'ёмам 5,5 л, без аснасткі для працы з прычэпам. ЗІЛ-130А (1961) — бартавы цягач з двуххуткасным заднім мостам, абсталяваны камбінаваным тармазным кранам, цягава-счапной прыладай, пнеўма- і электравывадамі для падлучэння тармазной сістэмы і электрапрыбораў прычэпа.