Наталля Мікалаеўна Ганчарова, у першым шлюбе Пушкіна, у другім — Ланская (27 жніўня [8 верасня] 1812, маёнтак Карыян, Тамбоўская губерня — 26 лістапада [8 снежня] 1863 г., Санкт-Пецярбург) — жонка Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна. Праз сем гадоў пасля яго смерці выйшла замуж за генерала Пятра Пятровіча Ланскога. Яе роля ў жыцці Пушкіна і падзеях, якія папярэднічаюць яго апошняй дуэлі, з’яўляецца прадметам дыскусій да гэтага часу. З адкрыццём новых дакументальных і эпісталярных матэрыялаў ўяўленні пра асобу Наталлі Мікалаеўны былі перагледжаныя.
Бацькі Бацька Наталлі, Мікалай Апанасавіч Ганчароў (1787—1861), паходзіў з сям’і купцоў і прамыслоўцаў, якая атрымала дваранства ў часы імператрыцы Лізаветы Пятроўны. У 1789 годзе спецыяльным указам, выдадзеным бацьку Мікалая Апанасавіча — Афанасію Мікалаевічу, Кацярына II пацвердзіла за Гончаровымі права на спадчыннае дваранства. Мікалай Апанасавіч быў адзіным сынам у сям’і. Ён атрымаў выдатную адукацыю: цудоўна ведаў нямецкую, англійскую і французскую мовы (адным з яго гувернёрам быў Будры — брат Жана-Поля Марата), добра валодаў, у адрозненне ад астатніх членаў сям’і, рускай мовай, пісаў вершы, іграў на скрыпцы і віяланчэлі.
У 1804 годзе Мікалай Ганчароў быў залічаны ў пецярбургскую Калегію замежных спраў, а ў 1808 годзе атрымаў чын калежскага асэсара і паступіў на пасаду сакратара маскоўскага губернатара.
Маці Наталлі Мікалаеўны — Наталля Іванаўна (1785—1848), у дзявоцтве Загражская, — была прапрапраўнучкай ўкраінскага гетмана Пятра Дарашэнкі ад яго апошняга шлюбу з Агафьяй Яропкінай. Па сямейным паданні, Наталля Іванаўна — незаконнанароджанная дачка Эўфразіны Ульрыкі, баранэсы Поссе (у дзявоцтве Ліпхарт) ад Івана Аляксандравіча Загражскага. Пасля смерці яе маці ў 1791 годзе клопат аб Наталлі Іванаўне ўзяла на сябе жонка Івана Аляксандравіча, Аляксандра Сцяпанаўна, і «прыклала ўсе намаганні, каб узаконіць нараджэнне Наталлі, агароджваючы яе ад усіх спадчынных правоў». Па іншай версіі, Іван Загражскі ажаніўся ў Парыжы з францужанкай, аднак біёграфы Наталлі Мікалаеўны лічаць першую гіпотэзу больш праўдападобнай.
Наталля Іванаўна разам з адзінакроўнымі сёстрамі — Соф’яй і Кацярынай — карысталася заступніцтвам Наталлі Кірылаўны Загражскай, фрэйліны Кацярыны II, і ўсе тры сястры былі прынятыя ў фрэйліны да імператрыцы Лізаветы Аляксееўны. Пры двары на Наталлю Іванаўну, якая вылучалася незвычайнай прыгажосцю, што дасталася ёй, па сямейных паданнях, ад баранэсы Поссе, звярнуў увагу і закахаўся фаварыт імператрыцы Аляксей Ахотнікаў. Шлюб Наталлі Іванаўны з Мікалаем Ганчаровым, па гэтай ці іншай прычыне, быў, на думку некаторых біёграфаў, «спешным». Мяркуючы па запісе ў камер-фур’ерскім часопісе, вяселле было пышным: на шлюбе прысутнічала ўся імператарская дынастыя, а нявесту прыбіралі ў пакоях імператрыцы Марыі Фёдараўны.
Дзяцінства і юнацтва Наталля Мікалаеўна была пятым дзіцяці з сямі дзяцей Ганчаровых; самая малодшая, дачка Соф’я, нарадзілася і памерла ў 1818 годзе. Наталля нарадзілася ў вёсцы Карыян Тамбоўскай губерні, у радавым маёнтку Загражскіх, куды Ганчаровы пераехалі на час Айчыннай вайны 1812 года. Дзяцінства і юнацтва Наталля правяла ў Маскве і маёнтках Яраполец (Маскоўская губерня) і Палатняны Завод (Калужская губерня).
Абстаноўка ў сям’і была цяжкай. У Палатняным Заводзе ўсім распараджаўся дзед Наталлі Мікалаеўны, Апанас Мікалаевіч. Сваякам даводзілася трываць прысутнасць у доме яго палюбоўніцы, францужанкі мадам Бабет. Бацька Наталлі Мікалаеўны дарэмна спрабаваў спыніць марнатраўнага Афанасія Мікалаевіча, але ў 1815 годзе сам быў адхілены ім ад кіравання справамі. Бацькі Наталлі пераехалі ў Маскву, пакінуўшы малодшую дачку на апеку дзеда, які яе любіў і песціў. У Заводзе дзяўчынка пражыла яшчэ каля трох гадоў.
Адукаваны і таленавіты чалавек, Мікалай Афанасьевіч з канца 1814 года пакутаваў псіхічным захворваннем. Хвароба, па словах сваякоў, была выклікана траўмай галавы, атрыманай пры падзенні з каня. Аднак значна пазней было выказана сумненне ў вернасці дыягназу: мяркуючы па лістах яго жонкі, Мікалай Афанасьевіч шмат піў. Магчыма, гэта было следствам раптоўнага адхілення яго ад усіх спраў па кіраванні маёнткам і свядомасці таго, што Апанас Мікалаевіч руйнуе сям’ю: за 40 гадоў той растраціў амаль 30 мільёнаў.
Наталля Іванаўна Ганчарова была ўладнай жанчынай з цяжкім характарам, на якую наклала адбітак няўдалая сямейнае жыццё. Па сведчанні Аляксандры Арапавай, дачкі Наталлі Мікалаеўны ад другога шлюбу, маці не любіла апавядаць пра сваё дзяцінства. Наталля Іванаўна строга выхоўвала дзяцей, патрабуючы беспярэчнага падпарадкавання.
Мяркуючы па падшыўках вучнёўскіх сшыткаў, якія захаваліся ў архіве Ганчаровых, Наталля і яе сёстры — Кацярына і Аляксандра — атрымалі добраю хатнюю адукацыю. Дзецям выкладаліся руская і сусветная гісторыя, геаграфія, руская мова і літаратура. Апроч французскай, якую ўсё малодшыя Гончаровы ведалі вельмі добра (пазней Наталля Мікалаеўна прызнавала, што пісаць па-французску ёй значна лягчэй, чым па-руску), вывучаліся нямецкая і англійская мовы. Старэйшы брат Дзмітрый «з вельмі добрымі поспехамі» скончыў Маскоўскі ўніверсітэт, Іван — прыватны пансіён, а Сяргей атрымаў хатнюю адукацыю. Пушкініст Ларыса Чаркашына мяркуе, што Наталля вучылася па той жа праграме, што і яе малодшы брат Сяргей.
Па ўспамінах Надзеі Яропкінай, стрыечнай сястры Паўла Нашчокіна, якая ведала Наталлю Мікалаеўну да замужжа, тая адрознівалася прыгажосцю з ранніх гадоў. Яе вельмі рана сталі вывозіць у свет, і ў яе заўсёды былі прыхільнікі.
Знаёмства з Пушкіным. 1828—1831 гады Пушкін сустрэў Наталлю Ганчарову ў Маскве ў снежні 1828 года на балі танцмейстра Йогеля. У красавіку 1829 года ён прасіў яе рукі праз Фёдара Талстога-Амерыканца. Адказ маці Ганчаровай быў нявызначаным: Наталля Іванаўна лічыла, што 16-гадовая на той момант дачка занадта маладая для шлюбу, але канчатковай адмовы не было. Пушкін паехаў у дзеючую армію Івана Паскевіча, на Каўказ. Па словах паэта, «міжвольная туга гнала» яго з Масквы, прыводзіла яго ў адчай, што рэпутацыя вальнадумца, якая запацавалася за ім і збольшаная паклёпам, паўплывала на рашэнне старэйшай Ганчаровай. У верасні таго ж года ён вярнуўся ў Маскву і сустрэў у Ганчаровых халодны прыём. Па ўспамінах брата Наталлі Мікалаеўны, Сяргея, «з Наталляй Іванаўнай у Пушкіна былі частыя непаразуменні, таму што Пушкіну здаралася прагаварыцца аб праявах набажнасці і пра імператара Аляксандра Паўлавіча», старэйшая ж Ганчарова была надзвычай набажная, а да нябожчыка імператара ставілася з глыбокай павагай. Адыгралі сваю ролю і палітычная нядобранадзейнасць паэта, яго беднасць і запал да картаў.
Вясной 1830 года паэт, які з’ехаў у Санкт-Пецярбург, праз агульнага знаёмага атрымаў весткі ад Ганчаровых, якія ўнушылі яму надзею. Ён вярнуўся ў Маскву і ў другі раз зрабіў прапанову. 6 красавіка 1830 года згода на шлюб была атрыманая. Па словах адной знаёмай Ганчаровых, менавіта Наталля Мікалаеўна пераадолела супраціў маці: «Яна здаецца вельмі захопленай сваім жаніхом». Пад негалосным наглядам, Пушкін павінен быў інфармаваць аб кожным сваім кроку імператара Мікалая I. У лісце ад 16 красавіка 1830 года Аляксандру Бенкендорфу, праз якога ішла ўся перапіска Пушкіна з імператарам, паэт паведамляе аб сваім намеры ажаніцца. Называючы сваё становішча «ілжывым і сумніўным», Пушкін дадае: «Г-жа Гончарова боится отдать дочь за человека, который имел бы несчастье быть на дурном счету у государя…» У канцы ліста ён просіць дазволіць надрукаваць сваю забароненую раней трагедыю «Барыс Гадуноў». У адказе Бенкендорф адзначае «добразычлівае задавальненне» Мікалая I весткай пра жаніцьбу і адказвае, што за Пушкіным усталяваны нагляд, аднак падкрэслівае, што яму, як даверанай асобе імператара, даручана «назіранне» і «настаўленне парадамі».
У маі 1830 года Пушкін і Наталля Іванаўна з дочкамі наведалі Палатняны Завод: жаніх павінен быў прадставіцца главе сямейства — Афанасію Мікалаевічу. Уладзімір Безабразаў, які наведаў маёнтак у 1880 годзе, бачыў у адным з альбомаў вершы Пушкіна, звернутыя да нявесты, і яе вершаваны адказ.
Заручыны адбыліся 6 мая 1830 года, але перамовы аб пасагу адтэрмінавалі вяселле. Праз шмат гадоў Наталля Мікалаеўна расказвала Паўлу Анненкаву, што «вяселле іх няспынна было на валаску ад сварак жаніха з цешчай». У жніўні таго ж года памёр дзядзька Пушкіна, Васіль Львовіч. Вяселле было зноў адкладзена, і Пушкін паехаў у Болдзіна, каб уступіць у валоданне часткай гэтага маёнтка, выдзеленай бацькам. Тут ён затрымаўся з-за эпідэміі халеры. Перад ад’ездам у Ніжагародскую губерню Пушкін пасварыўся з Наталляй Іванаўнай, верагодна, з-за пасагу: яна не хацела выдаваць дачку без яго, аднак грошай у спустошаных Ганчаровых не было. У лісце, напісаным пад уплывам размовы са старэйшай Ганчаровай, Пушкін абвясціў, што Наталля Мікалаеўна «цалкам вольная», ён жа ажэніцца толькі на ёй ці не ажэніцца ніколі. Адказ нявесты, атрыманы ім 9 верасня ў Болдзіна, супакоіў яго, і ён завочна памірыўся з будучай цешчай. З-за эпідэміі халеры Пушкін затрымаўся ў маёнтку на тры месяцы, якія сталі для яго адным з самых плённых перыядаў у творчасці. Вярнуўшыся ў Маскву, Пушкін заклаў маёнтак Кісцянева і частку грошай (11 тысяч) перадаў у доўг Ганчаровай-старэйшай на пасаг. Наталля Іванаўна ў якасці падарунка да вяселля дала закладную на свае брыльянты, дзед нявесты — медную статую Кацярыны II, выкананую па замове А. Ганчарова ў Германіі. Ад сумы, атрыманай у заклад Кісцянева, Пушкін пакінуў 17 тысяч «на обзаведение и житиё годичное».
Шлюб з А. С. Пушкіным 18 лютага (2 сакавіка) 1831 адбылося вянчанне ў маскоўскай царкве Вялікага Ушэсця каля Нікіцкіх варот. Пры абмене пярсцёнкамі пярсцёнак Пушкіна зваліўся на падлогу, а потым у яго згасла свечка. Ён пабялеў і сказаў: «Все — плохие предзнаменования!»
«Я женат — и счастлив; одно желание моё, чтоб ничего в жизни моей не изменилось — лучшего не дождусь. Это состояние для меня так ново, что, кажется, я переродился», — пісаў паэт свайму сябру Плятнёву неўзабаве пасля вяселля. Маладыя пасяліліся ў Маскве ў кватэры, знятай паэтам перад вяселлем (сучасны адрас — вул. Арбат, 53). У сярэдзіне мая 1831 года муж і жонка, па ініцыятыве Пушкіна, які не жадаў, каб цешча ўмешвалася ў яго сямейнае жыццё, пераехалі ў Царскае Сяло. Муж і жонка пасяліліся на дачы Кітаева і некалькі месяцаў жылі даволі адасоблена, прымаючы блізкіх сяброў і сваякоў. Вядома, што Наталля Мікалаеўна дапамагала Пушкіну з перапіскай: захаваліся выкананыя ёю копіі «Сакрэтных запісак Кацярыны II» (фрагменты), «Часопіса дыскусій» (фрагменты), «Домік у Каломне». У ліпені з-за эпідэміі халеры ў Царскае Сяло перабралася імператарская сям’я. У лісце да дзеда Наталля Мікалаеўна паведамляе, што выбірае для прагулак «самыя зацішныя месцы», так як да яе дайшлі чуткі, што імператар з жонкай хочуць сустрэцца з ёй на прагулцы. Маці Пушкіна так распавядае яго сястры аб сустрэчы Пушкіных з імператарскай парай:…император и императрица встретили Наташу с Александром, они остановились поговорить с ними, и императрица сказала Наташе, что она очень рада с нею познакомиться и тысячу других милых и любезных вещей. И вот она теперь принуждена, совсем этого не желая, появиться при дворе.У іншым лісце Н. А. Пушкіна піша, што двор у захапленні ад Наталлі Мікалаеўны, імператрыца прызначыла ёй дзень, калі яна павінна да яе з’явіцца: «Это Наташе очень неприятно, но она должна будет подчиниться».
Восенню 1831 года Пушкіны пераехалі з Царскага Сяла ў Пецярбург і пасяліліся ў доме ўдавы Брыскарн на Галерной вуліцы, на той жа вуліцы жыў старэйшы брат Наталлі Мікалаеўны Дзмітрый. Два другія браты Пушкінай таксама служылі ў Пецярбургу. Цётка Наталлі Мікалаеўны, фрэйліна Кацярына Загражская, вельмі прывязалася да яе, суправаджала яе ў свеце і клапацілася як аб роднай дачцэ, дапамагаючы ў тым ліку і матэрыяльна.