Канье Амары Уэст (; ) — амерыканскі музычны прадзюсар і рэпер, шматразовы атрымальнік узнагарод «Грэмі». Таксама гукарэжысёр, былы мільярдэр і дызайнер. Мае ўласны лэйбл «GOOD Music». Талісман і гандлёвая марка Уэста — плюшавы мішка, выявы якога была на вокладках трох яго альбомаў. Вырас у Чыкага, з юнасцтва быў звязаны з музыкай. У канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў стаў вядомы як прадзюсар, прыняўшы ўдзел у стварэнні хітоў для такіх выканаўцаў, як Jay-Z, , Таліб Квелі і Аліша Кіз. Кінуўшы навучанне ва ўніверсітэце, каб засяродзіцца на музыцы, ён вырашыў стаць рэперам, выпусціў дэбютны альбом The College Dropout у 2004 годзе.
Канье Уэст вядомы сваімі прамымі выказваннямі на розных цырымоніях і ў сацыяльных медыя, што не раз прыводзіла да скандалаў. У 2020-х гадах шэраг кампаній разарваў з ім свае кантракты, а YouTube, Spotify і некаторыя краіны падверглі цэнзуры яго творчасць з прычыны радыкальна антысеміцкіх поглядаў Канье: ён адмаўляе Халакост, называе сябе і членаў сваёй музычнай групы «нацыстамі», рэспектуе Гітлеру, выпускае песні з нацысцкім, расісцкім і антысеміцкім зместам і заяўляе, што ў яго праблемах вінаватыя «сіяністы» і «падпольная яўрэйская мафія». Як дызайнер ён працаваў з такімі кампаніямі, як Nike і Louis Vuitton, а ў 2013 годзе запусціў сумесна з Adidas лінію адзення Yeezy. Ён таксама заснаваў лэйбл GOOD Music і крэатыўнае агенцтва DONDA. У 2014 годзе ажаніўся з зоркай рэаліці-шоў і мадэллю Кім Кардаш’ян.
Канье Уэст атрымаў прызнанне крытыкаў і быў неаднаразова названы адным з найвялікшых артыстаў XXI стагоддзя. Ён увайшоў у лік самых прадаваных артыстаў, сумарны аб’ём продажу яго альбомаў і сінглаў у лічбавым фармаце і на фізічных носьбітах перавысіў 121 мільён асобнікаў. Уэст выйграў 24 прэміі «Грэмі», такім чынам ён адзін з рэкардсменаў па колькасці выйграных намінацый і рэкардсмен сярод хіп-хоп-музыкаў, а таксама артыстаў свайго ўзросту. Яго альбомы былі ўключаны ў розныя спісы лепшых альбомаў, уключаючы спіс 500 найвялікшых альбомаў усіх часоў па версіі часопіса Rolling Stone. Ён некалькі разоў быў прадстаўлены ў розных спісах часопіса Forbes і двойчы — у штогадовым спісе 100 самых уплывовых людзей свету па версіі часопіса Time. У 2019 годзе ўвайшоў у спіс самых высокааплатных музыкаў паводле версіі часопіса Forbes. Заробленая сума склала $150 млн, гэта другое месца ў рэйтынгу. У 2020 годзе Forbes паставіў Канье Уэста з прыбыткам $170 млн на другое месца ў рэйтынгу самых высокааплатных знакамітасцяў. Па паведамленні Bloomberg, багацце Канье Уэста на 2021 год ацэньвалася ў $6,6 млрд і вялікая частка капіталу прыпадала на брэнд Yeezy.
Біяграфія
Дзяцінства і юнацтва Канье Амары Уэст нарадзіўся 8 чэрвеня 1977 года ў горадзе Атланта, штат Джорджыя. Яго бацькі развяліся, калі яму было тры гады, пасля чаго Канье са сваёй маці пераехалі ў Чыкага, штат Ілінойс. Яго бацька, Рэй Уэст (), складаўся ў партыі «Чорных пантэр» і быў адным з першых фотажурналістаў-афраамерыканцаў у штодзённай газеце . Маці Канье, Донда Уэст (), была прафесарам англійскай мовы ў Універсітэце Кларк-Атланта і дэканам факультэта англійскай мовы ў Дзяржаўным Універсітэце Чыкага, да заканчэння кар’еры, каб стаць мажджэрам сына. Канье Уэст жыў у сям’і сярэдняга класа і вучыўся ў сярэдняй школе Поларыс у Оук-Лон, прыгарадзе Чыкага. На пытанне журналістаў пра свае ацэнкі ў школе, Уэст адказаў, што ён вучыўся «на чацвёркі-пяцёркі».
Ва ўзросце дзесяці гадоў Уэст з маці пераехаў у горад Нанкін ў Кітаі, дзе яны жылі, пакуль яна працавала ў Нанкінскім універсітэце па праграме абмену. Паводле яе слоў, Уэст быў адзіным замежным вучнем у сваім класе, але ён хутка ўліўся ў калектыў, вывучыўшы кітайскую мову, што ён забыў неўзабаве пасля вяртання ў ЗША.
З ранніх гадоў Уэст выяўляў цікавасць да творчасці. Ва ўзросце пяці гадоў, вяртаючыся з адпачынку, ён напісаў верш. Па словах яго маці, калі ён быў у трэцім класе, яна пачала заўважаць яго цікавасць да малявання і музыцы. Сам Уэст сцвярджае, што ён хацеў распрацоўваць камп’ютарныя гульні. Яго маці падарыла яму камп’ютар Amiga, у якім была праграма для стварэння музыкі. З ягоных слоў, ён навучыўся працаваць з ёй каб ствараць музыку для гульняў. Жывучы ў Чыкага, Уэст актыўна ўдзельнічаў у гарадскім хіп-хоп-супольнасці. У трэцім класе ён пачаў чытаць рэп, а ў сёмым класе — ствараць інструменталы, якія пазней ён пачне прадаваць іншым музыкам. Ва ўзросце трынаццаці гадоў Уэст напісаў кампазіцыю «Green Eggs and Ham» і пачаў угаворваць сваю маці заплаціць 25 долараў у гадзіну за запіс на студыі. Студыя была далёкая ад дасканаласці: мікрафон у ёй звісаў са столі на вешалцы. Аднак, як вядома, Уэст быў рады і вельмі хацеў запісацца на гэтую студыю. Бачачы гэта, яго маці не магла адмовіць яму. Неўзабаве Уэст пазнаёміўся з прадзюсарам , з якім ён хутка пасябраваў. No I.D. стаў настаўнікам Уэста і навучыў яго працаваць з сэмплерам, які Уэсту падарылі ў пятнаццаць гадоў.
Скончыўшы школу, у 1997 годзе ён атрымаў стыпендыю на навучанне ў Амерыканскай акадэміі мастацтваў, дзе навучаўся маляванню. Аднак неўзабаве ён перайшоў у Дзяржаўны Універсітэт Чыкага, дзе пачаў вывучаць англійскую мову. Ва ўзросце 20 гадоў, зразумеўшы, што загружаны графік навучання перашкаджае яму займацца музыкай, ён кінуў навучанне. Гэта вельмі засмуціла яго маці, якая працавала ў дадзеным універсітэце. Яна пазней скажа: «Мне ўсё жыццё ўбівалі ў галаву, што каледж гэта квіток у добрае жыццё… Але некаторыя кар’еры не патрабуюць навучання ў каледжы. Канье, каб стварыць альбом College Dropout, было неабходна мець сілу волі, а не ісці па шляху, прапанаваным грамадствам».
1996—2002: Пачатак кар'еры і праца з Roc-A-Fella Records Канье Уэст пачаў сваю музычную кар'еру ў сярэдзіне 1990-х, ствараючы інструменталы для мясцовых музыкаў. У канчатковым выніку ён сфармаваў свой музычны стыль, асновай для якога сталі паскораныя сэмплы соўл-кампазіцый. Першае афіцыйнае згадванне Уэста сустракаецца ў дэбютным і адзіным альбоме Чыкагскага рэпера Grav, Down to Earth, 1996 года, для якога Уэст спрадзюсаваў восем кампазіцый і сам выканаў куплет у кампазіцыі «Line For Line». Некаторы час Уэст быў таемным прадзюсарам амерыканскага прадзюсара, менеджара і рэпера . Працуючы з D-Dot, Уэст не мог весці сольную кар'еру, таму ў канцы 1990-х ён арганізаваў групу Go-Getters, у якую акрамя яго ўвайшлі іншыя прадстаўнікі чыкагскай рэп-сцэны і па сумяшчальніцтве яго сябры: , Timmy G, і Arrowstar. Група запісала некалькі кампазіцый, выступала на радыё і прыняла ўдзел у фотасесіі. У 1999 годзе Go-Getters запісалі свой адзіны альбом, World Record Holders, які, аднак, не быў выпушчаны афіцыйна.
Канец 1990-х Уэст правёў прадзюсуючы альбомы вядомых музыкаў і гуртоў. Ён стаў прадзюсарам кампазіцыі «My Life» у другім альбоме , , выпушчаным у 1999 годзе. Chyna Doll стаў першым альбомам жанчыны-рэпера, які дэбютаваў на першым радку чарта . Сярод альбомаў, спрадзюсаваных Уэстам, таксама былі дэбютны і адзіны альбом гурта The Movement і The Truth рэпера . У канцы 1990-х ён таксама стаў прадзюсарам дэбютнага альбома D-Dot, Tell ' Em Why U Madd, выпушчанага ім ад асобы The Madd Rapper-персанажа, які ўпершыню з'явіўся ў скіце з альбома . Tell ’Em Why U Madd не меў камерцыйнага поспеху, але уключаў у сябе куплеты, выкананыя малавядомымі на той момант рэперамі 50 Cent і Eminem.
Поспех прыйшоў да Уэста ў 2000 годзе, калі ён пачаў працаваць з музыкамі лэйбла . Шырокая вядомасць у якасці прадзюсара прыйшла да Уэста пасля працы над альбомам рэпера Jay-Z . Музычныя крытыкі адзначылі прадакшн Уэста, сам Jay-Z называў Уэста «геніем». The Blueprint называецца класікай хіп-хопа і быў уключаны ў шматлікія спісы лепшых альбомаў, сярод якіх і падобны спіс часопіса NME. Будучы прадзюсарам Roc-A-Fella Records, Уэст працаваў над альбомамі іншых музыкаў лэйбла, сярод якіх Beanie Sigel, Freeway, . Ён таксама працаваў над хітамі для такіх выканаўцаў, як Таліб Квелі, , , , Беёнсэ, Аліша Кіз і .
Нягледзячы на поспех, Канье Уэст жадаў большага: ён марыў стаць рэперам. Аднак, хоць многія і лічылі яго таленавітым прадзюсарам, ніхто не лічыў яго рэперам. Са слоў Таліба Квелі, «усе спрабавалі знайсці спосаб атрымаць ад яго інструменталы так, каб ён не пачаў чытаць ім рэп». Гуказапісвальныя кампаніі адмаўлялі яму, спасылаючыся на неадпаведнасць вобразу гангста-рэпера і на тое, што яго дзяцінства і юнацтва не праходзілі гэтак жа, як у іншых прадстаўнікоў жанру. Уэст вёў перамовы з Capitol Records і кантракт быў амаль гатовы, калі хтосьці сказаў прэзідэнту лэйбла, што Уэст «усяго-толькі прадзюсар/рэпер» і што «[яго альбомы] не будуць прадавацца», пасля чаго лэйбл адмовіў Уэсту. Адным з першых талент рэпера ва Уэсце заўважыў Таліб Квелі. Уэст быў прадзюсарам яго альбома і адна з спрадзюсаваных ім кампазіцый «Get By», стала самай паспяховай сольнай кампазіцыяй Квелі. Квелі адправіўся ў канцэртны тур і ўзяў з сабой Уэста, дазволіўшы яму выступаць разам з ім. Гэтыя выступы сталі аднымі з першых публічных выступленняў Уэста. Пазней ён не раз будзе дзякаваць Квелі за гэта, у тым ліку і ў кампазіцыі «Last Call» у сваім дэбютным альбоме. Неўзабаве кіраўнік лэйбла Roc-A-Fella, , усё ж такі вырашыць падпісаць Уэста на свой лэйбл. Аднак і яны не адразу паверылі ў Уэста. Як піша часопіс Time «Калі Канье Уэст упершыню папрасіў хлопцаў з Roc-A-Fella дазволіць яму чытаць рэп, [у пакоі] запанавала няёмкае маўчанне».
23 кастрычніка 2002 года Канье Уэст трапіў у сур'ёзную аўтакатастрофу па шляху дадому з гуказапісвальнай студыі ў Лос-Анджэлесе, заснуўшы за рулём. У выніку аварыі яго сківіцу апынулася раздробленая і на яе прыйшлося накласці драцяную шыну. Гэта натхніла Уэста на напісанне кампазіцыі «Through the Wire» (даслоўна — «Праз шыну»), якую ён запісаў праз два тыдні пасля выхаду са шпіталя, яшчэ са зламанай сківіцай. «Through the Wire», у якой Уэст распавёў пра свае цяжкасці пасля аварыі, стала асновай яго дэбютнага альбома. Сам Уэст заяўляе што «ўсе лепшыя музыкі ў гісторыі распавядалі [у сваёй творчасці] пра цяжкасці, з якімі ім давялося сутыкнуцца». Ён таксама адзначыў, што праца над альбомам была яго "лекамі", якое адцягвала ад болю. Упершыню «Through the Wire» была выпушчаная Уэстам у складзе мікстэйпа Get Well Soon... у 2003 годзе. У той жа час ён паведаміў пра працу над сваім дэбютным альбомам, The College Dropout, галоўнай тэмай якога стала «прыняцце сваіх уласных рашэнняў».
2003—2006: The College Dropout і Late Registration
Уэст працаваў над The College Dropout, прыносячы ў студыю свой заплечнік Louis Vuitton, запоўнены дыскамі з музыкай. Са слоў GLC, на працу над адным інструменталам у Уэста сыходзіла 15 хвілін. Яго сябар і менеджэр, , заяўляе, што Уэст працаваў над the College Dropout працяглы час, пачаўшы яшчэ ў Чыкага, гадамі захоўваючы сабе інструменталы на той момант, калі ён нарэшце зможа стаць рэперам. Працу над альбомам Уэст сканчаў ў Лос-Анджэлесе, дзе ён праходзіў рэабілітацыю. Неўзабаве пасля заканчэння працы над альбомам лічбавая версія альбома выцякла ў Інтэрнэт за некалькі месяцаў да выпуску. Тады Уэст вырашыў значна перарабіць альбом, палепшыўшы яго якасць, дадаўшы ў кампазіцыі струнныя інструменты, госпел-хоры і новыя куплеты. Перфекцыянізм Уэста прывёў да таго, што рэліз альбома пераносіўся тры разы з першапачатковай даты — жніўня 2003 года.