Эжэн Луі Карпеза (, , — , ) — французскі сцэнограф Прыгожай эпохі ().
Біяграфія Карпеза быў сынам вытворцаў ліманаду Клода Франсуа Карпеза і Жаклін Каню. Вырашыўшы зрабіць кар’еру ў выяўленчым і дэкаратыўным мастацтве, Карпеза вучыўся ў вядомага мастака-сцэнографа . thumb|злева|Дэкарацыі для лірычнай драмы «Арсола» (1902)|alt=Squarish painting of an elaborate interior; the vestibule of the ducal palace, opening out onto a terraced garden.|upright=1.4
У 1871 годзе Эжэн Карпеза ўдзельнічаў у распрацоўцы «», серыі карцін са сцэнамі цывільнага і ваеннага жыцця Парыжа." 36 épisodes du siège de Paris : l'énigme de la suite Binant ", In: Le Bulletin de l’antiquaire, du brocanteur et des galeries, n° 698, janvier 2020, pp.16-18.
У 1875 годзе Карпеза стварыў прафесійную асацыяцыю з калегам-сцэнографам Жазефам-Антуанам Лавастрам, каб пераняць майстэрню пасля яго смерці. Разам, Карпеза і Лавастр распрацавалі некаторыя з вызначальных парыжскіх пастановак, або іх часткі, як гэта было прынята ў канцы 1870-х і пачатку 1880-х гадоў: сусветныя прэм’еры опер «Лакмэ» Л. Дэліба (1883), «» (1878) і «» (1881) Ш. Гуно, «» Ж. Маснэ (1877), «» К. Сен-Санса (1883), «Аіда» Дж. Вердзі (прэм’ера оперы, 1880), і «» Ж. Верна (тэатральная экранізацыя, 1880).
З 1876 па 1909 год Эжэн Карпеза быў адным з афіцыйных дэкаратараў Оперы, працуючы самастойна або ў супрацоўніцтве з Ж.-Б. Лавастрам , А. Рубэ і Ф. Шаперонам. Ён таксама рабіў дэкарацыі для іншых парыжскіх тэатраў, у прыватнасці для Апера-Камік («» Ш. Гуно, «Манон» і «Вертэр» Ж. Маснэ), тэатра ле Варыет, тэатра дэ ла Порт Сен-Мартэн, тэатра ла Гетэ («Ірадыяда» Ж. Маснэ), тэатра ле Буф-Парыж, тэатра Athénée, тэатра Франсез.
У Мадрыдзе Эжэн Карпеза упрыгожваў залы Сарсуэлы, а для тэатра гэтага горада зрабіў дэкарацыі да опер «», «», «» і інш.
Пасля смерці Жазефа-Антуана Лавастра ў 1883 годзе Карпеза і малодшы Лавастр (Жан-Батыст) зноў аб’ядналі дзве майстэрні, і гэтае аб’яднанне працягвалася да смерці Лавастра.Décors et costumes du XIXe de Nicole Wild
Эжэн Карпеза атрымаў ганаровы дыплом на Сусветнай выстаўцы 1878 года. На Сусветнай выстаўцы 1889 года быў узнагароджаны Гран-пры і названы кавалерам Ганаровага легіёна. Быў членам камісіі па арганізацыі канферэнцыі тэатральнага мастацтва на Сусветнай выстаўцы 1900 года.
У сваёй майстэрні на бульвары дэ ла Вілет, 50, Карпеза навучаў многіх вядомых сцэнічных дызайнераў: Амбруаз Белюа, Леон Бушэ, Франсуа Карпеза (яго сын і пераемнік), Дэмажэ, , Алегер Жуньент-і-Санс, , Аліўе Марэшаль, , і Віктор Ламорт.
Эжэн Карпеза памёр на 79-м годзе жыцця, як паведамляецца, «састарэлы, самотны і прыгнечаны з-за таго, што больш не атрымліваў камісій ад вялікіх тэатраў».Adrien Bernheim, ‘Un grand décorateur’, Le Figaro, 4 March 1912. Пахаваны ў сямейнам склепе на могілках Манпарнас.
Творы, якія захаваліся thumb|Захаваная сцэнічная заслона Карпеза ў тэатры да Пас у Белене (Бразілія), 1889 год. Карпеза працаваў пераважна на незалежнай камерцыйнай аснове і да нас дайшло адносна няшмат яго арыгінальных дэкарацый і мадэляў. Напрыклад, усе макеты Карпеза для тэатра Оперы захоўваюцца ў ; наадварот, практычна ніякія матэрыялы не сведчаць аб багатай дзейнасці Карпеза ў іншых месцах у Францыі і за яе межамі. Тым не менш, шматлікія фатаграфіі работ Карпеза даступныя ў ілюстраваных перыядычных выданнях, такіх як , і , а маштабны артэфакт творчасці Карпеза захаваўся ў якасці намаляванага спектакля ў (Theatro da Paz) у Белене.
Бібліяграфія Germain Bapst, Essai sur l’histoire du théâtre: la mise en scène, le décor, le costume, l’architecture, l’éclairage, l’hygiène (Paris: Hachette, 1893), 617—618. Silvio D’Amico and Francesco Savio, eds., Enciclopedia dello spettacolo (Rome: Le Maschere, 1954-68), III, 94. Bruno Forment, Zwanenzang van een illusie: de historische toneeldecors van de Schouwburg Kortrijk (Kortrijk: Koninklijke Geschied- en Oudheidkundige Kring Kortrijk, 2015), 13-14. Pauline Girard, ‘L’évolution stylistique des décors à l’Opéra de Paris de 1863 à 1907’, in L’envers du décor à la Comédie-Française et à l’Opéra de Paris au XIXe siècle, ed. Catherine Join-Diéterle et al. (Montreuil: Gourcuff Gradenigo, 2012), 156—167. Arthur Pougin, ‘Décors et décorateurs’, Revue d’art dramatique 33 (1894), 65-84: 80. Various Authors, L’art théâtral. Congrès international de 1900 tenu à l’Exposition universelle au Palais des Congrès du 27 au 31 juillet 1900 (Paris: Pariset, 1901). Nicole Wild, Décors et costumes du XIXe siècle. Tome II: théâtres et décorateurs (Paris: Bibliothèque nationale de France-Département de la Musique, 1993), 291.
Спасылкі Макеты Карпеза для тэатра на сайце Gallica
Катэгорыя:Сцэнографы Францыі