Аляксей Пятровіч Старажэнка (, ; — ) — украінскі пісьменнік, празаік і этнограф. Вайсковец і чыноўнік па асаблівых даручэннях, правадзейны стацкі саветнік.
Біяграфія Паходзіў са , бацька яго служыў рэгістратарам у канцылярыі графа М. Румянцава. Вучыўся ў Харкаўскім шляхетным пансіёне М. Робуша (1821—1823), у 1824 годзе паступіў на ваенную службу ў кавалерыю унтэр-афіцэрам. Часта раз’язджаючы па справах службы па Украіне, слухаў і запісваў апавяданні пра мінуўшчыну, даведаўся нямала цікавых падрабязнасцей са старадаўняга запарожскага побыту.
У 1828—1829 гадах браў удзел у вайне з туркамі і ў бітве пад Журжай быў кантужаны. У 1831 годзе ўдзельнічаў у польскай кампаніі, у задушэнні венгерскага паўстання (1849). У 1851 годзе, знаходзячыся ў бестэрміновым адпачынку, быў прызначаны чыноўнікам для адмысловых даручэнняў пры кіеўскім, падольскім і валынскім генерал-губернатары Бібікаве, а з 1854 года, калі выйшаў у адстаўку, служыў пры ім на гэтай жа пасадзе, калі ён стаў міністрам унутраных спраў. Займаўся расследаваннем крымінальных спраў. года ўзнагароджаны ордэнам Св. Георгія 4 класа за выслугу 25 гадоў у афіцэрскіх чынах.
У 1864 г. быў прыкамандзіраваны да графа М. М. Мураўёва ў Вільню і з тых часоў бязвыезна жыў у Паўночна-Заходнім краі. У 1865—66 г. ён быў старшынёй заснаванай у Вільні рэвізійнай камісіі па справах рымска-каталіцкага духавенства, праводзіў русіфікатарскую палітыку. З 1868 года ў адстаўцы.
Апошнія гады свайго жыцця правёў у сваёй сядзібе Трышын, якую ён атрымаў ад урада ў якасці ўзнагароды за сваю дзейнасць у Паўночна-Заходнім краі, у той жа час займаў пасаду брэсцкага павятовага маршалка дваранства і старшыні з’езду міравых суддзяў.
Пахаваны на Трышынскіх могілках.
Творчасць Напісаў 14 сачыненняў на рускай мове і 26 на ўкраінскай, якой валодаў дасканала. Матэрыял для аповесцяў чэрпаў часткова з асабістых назіранняў над «маларасійскім» жыццём, часткова з народнай славеснасці — казак, паданняў і анекдотаў, пераважна фантастычных ці гумарыстычных. Знаходзіўся пад моцным уплывам дваранскай рамантычнай літаратуры, ідэалізаваў узаемаадносіны паміж памешчыкам і прыгонным. Галоўны твор Старажэнкі, «», быў сумессю разнастайных паданняў і павер’яў у моцнай аўтарскай перапрацоўцы. Значна бліжэй да народных крыніц стаяць аповесці: «Два браты», «Жанаты чорт», «Скарб», «Се та баба». Яркім гумарам адрозніваецца апавяданне «Вусы». 23 украінскія апавяданні Старажэнкі былі выдадзены ў 1863 г. у Пецярбургу.
Некаторыя творы Старажэнкі на рускую мову пераклаў Іван Бунін.
Спасылкі
Катэгорыя:Пісьменнікі Расійскай імперыі Катэгорыя:Украінамоўныя пісьменнікі Катэгорыя:Рускамоўныя пісьменнікі XIX стагоддзя Катэгорыя:Павятовыя маршалкі брэсцкія