Вяргіня (Dahlia) — род кусцістых, клубневых, травяністых шматгадовых раслін, якія растуць у Мексіцы і Цэнтральнай Амерыцы. Член сямейства астравыя. Існуе 42 віды вяргіняў, гібрыды якіх звычайна вырошчваюць як садовыя расліны. Формы кветак зменлівыя, з адной галоўкай на сцябле, якая можа дасягаць у дыяметры ад 5 да 30 см. Гэта вялікая разнастайнасць з’яўляецца вынікам таго, што вяргіні з’яўляюцца актаплоідамі — гэта значыць, што яны маюць восем набораў храмасом, у той час як большасць раслін маюць толькі два. Акрамя таго, вяргіні таксама ўтрымліваюць шмат — генетычных фрагментаў, якія перамяшчаюцца з месца на месца па алелю — што спрыяе праяўленню такой вялікай разнастайнасці.
Сцёблы пакрытыя лісцем, вышынёй ад 30 см да 2,4 метра. Большасць відаў не даюць духмяных кветак. Як і большасць раслін, якія не прыцягваюць насякомых- апыляльнікаў пахам, яны ярка афарбаваныя і маюць большасць адценняў, за выключэннем сіняга.
У 1963 годзе вяргіня была абвешчана Мексікі. Ацтэкі вырошчвалі клубні ў якасці харчовай культуры, але пасля гэта выкарыстанне ў значнай ступені вымерла. Спробы ўкараніць клубні ў якасці харчовай культуры ў Еўропе не ўвянчаліся поспехам.
Апісанне Вяргіні — гэта шматгадовыя расліны з клубнепадобнымі каранямі, але ў некаторых раёнах з халоднымі зімамі іх вырошчваюць як адналетнікі. У той час як некаторыя маюць травяністыя сцёблы, іншыя маюць сцёблы, якія драўнеюць пры адсутнасці другаснай тканкі і зноў прарастаюць пасля зімовага спакою, дазваляючы наступныя сезоны росту. Будучы членам сямейства астравых, вяргіня мае кветкавую галоўку, якая насамрэч з’яўляецца кампазітнай (адсюль больш старажытная назва складанакветныя) як з цэнтральнымі дыскавымі кветкамі, так і з навакольнымі прамяністымі кветкамі. Кожны элемент сам па сабе з’яўляецца кветкай, але часта няправільна апісваецца як пялёстак, асабліва садаводамі. Сучасная назва Asteraceae адносіцца да выгляду зоркі з навакольнымі прамянямі.
Сістэматыка
Гісторыя
Ранняя гісторыя
Іспанцы паведамлялі, што знайшлі расліны, якія растуць у Мексіцы, у 1525 годзе, але самае ранняе вядомае апісанне належыць у, лекару Філіпа II, якому было загадана наведаць Мексіку ў 1570 годзе для вывучэння «натуральных прадуктаў гэтай краіны». Карэнныя народы выкарыстоўвалі іх у якасці крыніцы ежы, збіралі ў дзікай прыродзе і культывавалі. Ацтэкі выкарыстоўвалі іх для лячэння эпілепсіі і выкарыстоўвалі доўгае полае сцябло у якасці водаправодных трубKatz, Solomon H.; Weaver, William Woys Weaver, Encyclopedia of Food and Culture, The Gale Group, New York, 2002.. Карэнныя народы па-рознаму ідэнтыфікавалі расліны як «чычыпатль» (тальтэкі) і «акакотль» або «какоксачытль» (ацтэкі). Ад ацтэкскага ўспрымання Эрнандэсам да іспанскай, праз розныя іншыя пераклады, гэтае слова тлумачыцца як «вадзяны трыснёг», «вадзяная труба», «кветка вадаправодная труба», «кветка з полым сцяблом» і «кветка з трыснягу». Усё гэта адносіцца да паражніны ў сцябле расліныSafford, W.E., «Notes on Dahlias», Journal of the Washington Academy of Science, 1919..
Эрнандэс апісаў дзве разнавіднасці вяргіняў (вяртушкападобную і велізарную ), а таксама іншыя лекавыя расліны Новай Іспаніі. Францыска Дамінгес, ідальга, які суправаджаў Эрнандэса падчас яго сямігадовага навучання, зрабіў шэраг малюнкаў, каб дапоўніць чатырохтомны даклад. Тры яго малюнкі паказвалі расліны з кветкамі: два нагадвалі сучасныя вяргіні, а адзін нагадваў від ; усе дэманстравалі высокую ступень падвойванняHernandez, Francisco, Nova Plantarum Animalum et Mineralium Historia.. У 1578 годзе рукапіс пад назвай «Nova Plantarum, Animalium et Mineralium Mexicanorum Historia» быў адпраўлены назад у Эскарыял у Мадрыдзе, ён быў перакладзены на лацінскую мову толькі ў 1615 годзе. У 1640 годзе , прэзідэнт Акадэміі дэі Лінчэі ў Рыме, набыў пераклад Хіменэса і, анатаваўшы яго, апублікаваў яго ў 1649—1651 гадах у двух тамах як «Rerum Medicarum Novae Hispaniae Thesaurus Seu Nova Plantarium, Animalium et Mineralium Mexicanorum Historia». Арыгінальныя рукапісы былі знішчаны падчас пажару ў сярэдзіне 1600-х гадоў.
Еўрапейская інтрадукцыя
У 1787 годзе французскі батанік , якога паслалі ў Мексіку, каб скрасці кашаніль, якую шанавалі за яе пунсовы колер, паведаміў пра дзіўна прыгожыя кветкі, убачаныя ім у садзе ў Menonville, Traité de la culture du nopal et de l’education de la cochenille dans les colonies françaises de l’Amérique 1787.. У 1789 годзе , дырэктар батанічнага саду ў Мехіка, адправіў «часткі расліны» абату , дырэктару From the director, Sr. Vicentes Cervantes, according to Augustin Legrand and Pierre-Denis Pépin, Manuel du cultivateur de dahlias, «Introduction en Europe», Paris, 1848, p. 10.. У той жа год у Каванільеса заквітнела адна расліна, а праз год — другая. Каралеўскі батанік, вывучыўшы расліны, даў ім не толькі апісанне, але і іншую назву Dahlia, зробленую ім ад імя свайго шведскага калегі , вучня Карла ЛінеяCavanilles, A. J. 1791. Icones et Descriptiones Plantarum 1: 57. Madrid. Першая расліна было названа праз лісце; другая, за ружова-фіялетавы колер кветак. У 1796 годзе ў Каванільеса заквітнела трэцяя расліна з частак, дасланых Сервантэсам, якую ён назваў за яе пунсовы колер.
У 1798 годзе Каванілес адправіў насенне у Парму, Італія. У тым годзе маркіза Б’ют, жонка ў Іспаніі, атрымала пасадачны матэрыял ад Каванільеса і адправіла яго ў сады К’ю, дзе яны зацвілі, але праз два-тры гады былі страчаныяDean, Richard, The dahlia: its history and cultivation, Macmillan, 1897, p.5..
У наступныя гады Мадрыд адправіў насенне ў Берлін і Дрэздэн у Германіі, а таксама ў Турын і ў Італіі. У 1802 годзе Каванільес адправіў клубні гэтых трох відаў (D. pinnata, D. rosea, D. coccinea) швейцарскаму батаніку Агюстэну Піраму Дэкандолю з ў Францыі, Андрэ Туэну ў Сад раслін у Парыжы і шатландскаму батаніку Уільям Айтану у садах К’ю. У тым жа годзе , англійскі гадавальнік, а пазней батанік калекцыі расійскага імператара Паўла I, прывёз насенне з Парыжа ў ў Англіі, дзе праз год яны зацвілі ў яго аранжарэі, забяспечыўшы ілюстрацыяй.
У 1804 годзе новы від быў паспяхова вырашчаны ў , Кенсінгтан. Знаходзячыся ў Мадрыдзе ў 1804 годзе, Каванільес падарыў альбо насенне вяргінь, альбо клубні. Яна адправіла іх назад у Англію, да бібліятэкара лорда Холанда містэра Буанаюці ў , які паспяхова вырасціў расліны. Праз год Буанаюці дала дзве махрыстыя кветкі. Расліны, выгадаваныя ў 1804 годзе, не выжылі; новы запас быў прывезены з Францыі ў 1815 годзе. У 1824 годзе лорд Холанд адправіў сваёй жонцы запіску з наступным вершам:
«Вяргіні, якія вы прывезлі на наш востраў Хвалы Твае вечна будуць гаварыць. Сярэдзіна садоў, мілая, як твая ўсмешка, І такога ж колеру, як твая шчака» .
У 1805 годзе нямецкі натураліст Аляксандр фон Гумбальт адправіў больш насення з Мексікі ў Айтану ў Англію, Туэну ў Парыж і , дырэктару Берлінскага батанічнага сада. Што яшчэ больш важна, ён адправіў насенне батаніку Карлу Людвігу Вільдэнаў у Германію. Цяпер Вільдэнаў перакласіфікаваў хутка растучы лік відаў, змяніўшы назву роду з Dahlia на Georgina; паводле натураліста . Ён аб’яднаў віды Cavanilles D. pinnata і D. rosea пад назвай Georgina variabilis; D. coccinea па-ранейшаму лічыўся асобным відам, які ён перайменаваў у Georgina coccinea.
Класіфікацыя З 1789 года, калі Каванільес упершыню развёў вяргіні ў Еўропе, шмат хто з садоўнікаў, батанікаў і сістэматыкамі працягваў намаганні вызначыць развіццё вяргіні да сучаснасці. Было зарэгістравана па меншай меры 85 відаў: прыкладна 25 з іх упершыню былі зарэгістраваны ў дзікай прыродзе; астатнія з’явіліся ў садах Еўропы. Іх лічылі гібрыдамі, вынікамі скрыжавання раней апублікаваных відаў, або атрыманымі з насення, прысланага Гумбальтам з Мексікі ў 1805 годзе, або, магчыма, з іншага незадакументаванага насення, якое трапіла ў Еўропу. Неўзабаве было выяўлена, што некаторыя з іх ідэнтычныя відам, пра якія паведамлялася раней, але найбольшая колькасць — гэта новыя сарты. У вяргіні моцна выяўлена марфалагічная зменлівасць. , які гібрыдызаваў сотні сямействаў вяргіняў у 1920-х гадах, заявіў: "Я яшчэ не бачыў ніводных дзвюх раслін у сем’ях, якія я вырасціў, якія б не адрозніваліся адна ад другойLawrence, W.J.C. «The Genetics and Cytologogy of Dahlia variabilis», Journal of Genetics, July 24, 1931, p. 257.. Пастаянная рэкласіфікацыя 85 зарэгістраваных відаў прывяла да значна меншай колькасці асобных відаў, паколькі сёння існуе вялікая колькасць рознагалоссяў паміж сістэматыкамі адносна класіфікацыі.
У 1829 годзе ўсе віды, якія раслі ў Еўропе, былі перакласіфікаваны пад усеахопную назву Dahlia variabilis, Desf., хоць гэта непрынятае імя. Праз міжвідавое скрыжаванне насення Гумбальта і відаў Каванільеса ў той год было зарэгістравана 22 новыя віды, усе з якіх па-рознаму класіфікаваліся некалькімі сістэматыкамі, ствараючы значную блытаніну адносна таго, дзе які від.
У 1830 годзе Уільям Сміт выказаў здагадку, што ўсе віды вяргіняў можна падзяліць на дзве групы па афарбоўцы: чырвоныя і фіялетавыя. Даследуючы гэтую ідэю, Лоўрэнс вызначыў, што за выключэннем D. variabilis, усе віды вяргіняў могуць быць аднесены да адной з дзвюх груп па колеры кветак: група I (слановая косць-пурпурны) або група II (жоўта-аранжава-пунсовы).
Таксанамічнае становішча Род Dahlia знаходзіцца ў падсямействе астравых сямейства астравых, у трыбе . У межах гэтай трыбы гэта другі па велічыні род пасля роду , які вылучаецца выразна вызначанай кладай у Coreopsideae.
Падраздзяленне
Інфрародавае падраздзяленне (1955) у першай сучаснай таксанаміі апісаў тры секцыі для 18 вядомых ім відаў: Pseudodendron, Epiphytum and DahliaSherff, E. E. 1955.. Да 1969 года прызнаў 29 відаў і чатыры секцыі, аддзяліўшы Entemophyllon ад секцыі Dahlia. Наадварот, Давід Джаназі (1975), выкарыстоўваючы аналіз на аснове флаваноідаў, скараціў род толькі да двух секцый, Entemophyllon і Dahlia, апошні падзяліўшы на тры падсекцыі: Pseudodendron, Dahlia і MerckiiDavid E Giannasi.. У 1980 годзе Сёрэнсэн выдаў наступную рэдакцыю, уключыўшы падраздзел Merckii у свой першапачатковы раздзел Dahlia. Калі ён апісаў два новыя віды ў 1980-х ( і ), ён змясціў іх у свае існуючыя секцыі. Яшчэ адзін від быў дададзены і у (1996). У той жа час яны прадэманстравалі, што больш правільна пазначаць D. x pinnata. Было паказана, што D. x pinnata на самай справе з’яўляецца варыянтам , які набыў гібрыдныя якасці да таго, як быў завезены ў Еўропу ў шаснаццатым стагоддзі і афіцыйна названы Каванільесам. Арыгінальны дзікі D. pinnata лічыцца вымерлым. Далейшыя віды працягваюць апісвацца, (2003) апісвае 35 відаў. Аднак падзел раздзелаў на марфалагічныя, цыталагічныя і біяхімічныя крытэрыі не быў цалкам здавальняючым.
На сённяшні дзень гэтыя секцыйныя аддзелы не былі цалкам пацверджаны філагенетычна , што дэманструе толькі секцыю Entemophyllon як асобную секцыйную кладу. Іншая буйная група — гэта ядро клады Dahlia (CDC), якое ўключае большую частку секцыі Dahlia. Астатнія віды займаюць тое, што было апісана як зменная каранёвая клада (VRC), якая ўключае невялікую секцыю Pseudodendron, а таксама манатыпную секцыю Epiphytum і шэраг відаў з секцыі Dahlia. Па-за межамі гэтых трох кладаў знаходзяцца і як .
У садоўніцтве секцыі захоўваюць некаторае выкарыстанне, у англійскіх крыніцах секцыю Pseudodendron называюць «дрэвападобнымі вяргінямі» (, а Epiphytum — «вяргінямі-лозамі» (). Астатнія дзве травяністыя секцыі адрозніваюцца сваімі , супротыўнымі (Dahlia) або чаргаванымі (Entemophyllon)National Dahlia Society: Dahlia species.
Секцыі Секцыі (уключаючы лік храмасом), з геаграфічным размеркаваннем:
Epiphytum Sherff (2n = 32) Ліяна 10 м вышынёй з паветранымі каранямі 5 см таўшчынёй і больш за 20 м даўжынёй; лісточкі супротыўные 1 від, D. macdougallii Sherff Мексіка: Аахака Entemophyllon PD Sorensen (2n = 34) 6 відаў Мексіка: Ідальга, Нуэва-Леон, Тамаўліпас, Керэтара, Дуранга, Сан-Луіс-Патасі Pseudodendron PD Sorensen (2n = 32) 3 віды + D. excelsa нявызначанай ідэнтычнасці Мексіка: Ч’япас, Герэра, Халіска, Мічаакан, Аахака і Коста-Рыка, Сальвадор, Гватэмала і Калумбія