Аляксандр Іванавіч фон Нейдгарт (;  — , Масква) — генерал ад інфантэрыі (16.04.1841) рускай імператарскай арміі, генерал-ад'ютант (15.12.1825). Камандуючы Асобным Каўказскім корпусам (25.10.1842 — 27.12.1844). Малодшы брат генерал-маёра Паўла Іванавіча Нейдгарта.

Біяграфія Нарадзіўся ў Выбаргу года.

На службу паступіў у 1798 годзе ў фрыдрыхсгамскі гарнізон падпрапаршчыкам і ў снежні таго ж года ўзведзены ў прапаршчыкі. У 1803 годзе пераведзены ў Неўскі пяхотны полк і ў 1807 годзе быў прызначаны ад'ютантам графа Ф. Ф. Буксгеўдэна, з якім здзейсніў у тым жа годзе паход у Прусію і ў наступным 1808 годзе ўдзельнічаў у вайне са шведамі; за адзнаку ў справах быў ўзведзены ў капітаны і ўзнагароджаны залатой шпагай з надпісам «За адвагу»Список генералам по старшинству. — , 1844 г..

Па заканчэнні шведскай вайны Нейдгарт перайшоў у Чарнігаўскі пяхотны полк, а ў пачатку 1812 года Нейдгарт быў пераведзены ў Світу Яго Вялікасці па кватэрмайстарскай частцы, прычым на яго было ўскладзена складанне агляду заходняй граніцы.

У пачатку вайны 1812 года, знаходзіўся ў корпусе князя П. Х. Вітгенштэйна, удзельнічаў у шматлікіх бітвах і 12 ліпеня ў бітве пад Клясціцамі атрымаў рану ў грудзі навылёт куляй (за адзнаку ўзведзены ў падпалкоўнікі); у лістападзе зноў з'явіўся на тэатры ваенных дзеянняў і за ўдзел у баях на рацэ Бярэзіне атрымаў 30 снежня 1813 года ордэн Святога Георгія 4-й ступені (№ 2771)

У 1813 годзе з войскамі генерала Ёрка ўдзельнічаў у бітвах пры Лютцэне і Баўцэне. Пасля перамір'я, знаходзячыся пры войсках князя Шварцэнберга, удзельнічаў у баях пры Дрэздэне і Кульме, а таксама пры Лейпцыгу (за адзнаку ўзнагароджаны ордэнам Святога Уладзіміра 3-й ступені) і Гохгайме. Якая адкрылася рана не дазволіла яму ісці ў Парыж. Сярод іншых яго ўзнагарод за паход у Еўропу Нейдгарт атрымаў ордэн Святой Ганны 2-й ступені і 1813 года чын палкоўніка з пераводам у гвардзейскі Генеральны штаб. Па заканчэнні кампаніі ён быў камандзіраваны ў распараджэнне аўстрыйскага генерала Дуке для дакладнага агляду аўстрыйскай граніцы ад Кракава да Буга, а ў 1815 годзе пасланы ў Баварыю для арганізацыі кананір-кватэр.

У 1816—1817 гадах Нейдгарт выконваў пасаду начальніка штаба 4-га і 5-га пяхотных карпусоў і 12 снежня 1817 года прызначаны флігель-ад'ютантам, а 1 студзеня 1818 года ўзведзены ў генерал-маёры.

Масон, прысвечаны ў 1816 годзе ў пецярбургскай ложа «Петра да ісціны», у 1818 годзе перайшоў у маскоўскае ложа «Аляксандра траістага блаславення», якая працавала па Выпраўленым шатландскім статуцеСерков А. И. Русское масонство. 17312000 гг. Энциклопедический словарь. — : Российская политическая энциклопедия, 2001..

У 1823 годзе прызначаны начальнікам штаба Гвардзейскага корпуса; за праяўленую ім падчас паўстання 14 снежня 1825 года распарадчасць і мужнасць Нейдгарт быў 15 снежня узнагароджаны званнем генерал-ад'ютанта.

У руска-турэцкую вайну 1828—1829 гадоў Нейдгарт з войскамі гвардзейскага корпуса знаходзіўся пры аблозе Варны і за адзнаку 1819 года ўзведзены ў генерал-лейтэнанты. К. Ф. Толь характарызаваў Нейдгарта:

«Выдатны карпусны камандзір быць можа. Такі ж начальнік Галоўнага штаба і генерал-кватэрмайстар, мае вельмі добрую адукацыю, мяккі ў абыходжанні, любімы падначаленымі і паважаны начальнікамі; храбры без неабдуманасці і разважлівы ва ўсіх сваіх дзеяннях; можа камандаваць асобна».

У красавіку 1830 года ён быў прызначаны выканаўцам пасада генерал-кватэрмайстра Галоўнага штаба Яго Вялікасці з пакіданнем на пасадзе начальніка штаба гвардзейскага корпуса. З уступленнем яго на гэту пасаду звязваліся вялікія надзеі на рэформы ў арганізацыі і службе генеральнага штаба, але паўстанне 1831 года адцягнула ад іх Нейдгарта.

Ён быў прызначаны генерал-кватэрмайстрам штаба дзеючай арміі і, карыстаючыся вялікай прыхільнасцю Дзібіча, адыгрываў прыметную ролю ва ўсіх падзеях гэтай вайны, прычым у адсутнасць барона Толя выконваў абавязкі начальніка штаба дзеючай арміі. Пад Грохавам ён асабіста вёў у атаку 3-ю дывізію на Альховы гай, а пад Астралэнкай асабіста выбіраў месцы для батарэй і кіраваў іх агнём. За адвагу і распарадчасць, асабліва пры штурме Варшавы, быў узнагароджаны 11 верасня 1831 года ордэнам Святога Георгія 3-й ступені (№ 440)

Па заканчэнні вайны ў кастрычніку 1831 года ён быў прызначаны загадчыкам школы гвардзейскіх падпрапаршчыкаў і кавалерыйскіх юнкераў і зноў вярнуўся да кіравання Генеральным штабам.

У 1832 годзе Нейдгарт быў камандзіраваны ў Берлін з сакрэтным даручэннем, у сувязі з магчымасцю сутыкнення Прусіі з Францыяй і парушэння еўрапейскага міру. Між іншым, ён быў упаўнаважаны абмеркаваць агульныя меры абароны з прадстаўнікамі германскага саюза, запатрабаваць канфідэнцыйныя звесткі адносна ўсіх падрыхтовак, якія робяцца Прусіяй на выпадак вайны з Францыяй і наўзамен паведаміць усё, што яму вядома пра колькасць і дыслакацыю рускай арміі. З гэтай паездкі, сапраўдная мэта якой была прыкрыта адпачынкам па хваробе, Нейдгарт вярнуўся, выканаўшы сваю місію, у жніўні 1832 года.

Узначальваючы Генеральны штаб, Нейдгарт сапраўды прыняўся быў за рэформы па Генеральным штабе, але, не сустракаючы падтрымкі для сваіх праектаў з боку ваеннага міністра князя А. І. Чарнышова, які не любіў усіх, хто быў блізкі да графа І. І. Дыбічу, пакінуў у 1834 годзе сваю пасаду.

У 1834 годзе Нейдгарт быў прызначаны камандзірам 1-га пяхотнага корпуса, у 1836 годзе — камандзірам размешчанага ў Маскве 6-га корпуса; 16 красавіка 1841 года ўзведзены ў генералы ад інфантэрыі, выконваў некаторы час абавязкі Маскоўскага ваеннага генерал-губернатара.

У кастрычніку 1842 года прызначаны галоўным кіраўніком Закаўказскага краю і камандуючым Асобным Каўказскім корпусам, змяніўшы на гэтай пасадзе генерала Я. А. Галавіна. Першапачаткова Нейдгарту загадана было трымацца строга абарончай сістэмы вядзення вайны, але ўзмацненне ўплыву Шаміля прымусіла запатрабаваць ад Нейдгарта рашучых наступальных дзеянняў. Аднак Нейдгарт не праявіў энергіі і рашучасці і ў снежні 1844 года пакінуў Каўказ.

1 студзеня 1845 года адбылося прызначэнне яго членам Ваеннага савета, але дні Нейдгарта былі ўжо злічаны: сапсаванае здароўе прымусіла яго прасіць пра адстаўку, якую ён і атрымаў у чэрвені 1845 года.

Князь А. М. Дандукоў-Корсакаў малюе Нейдгарта ў сваіх успамінах лагодным чалавекам, але дробязным педантам, а М. Д. Няелаў — распарадчым і храбрым у баіДондуков-Корсаков А. М. Воспоминания о службе на Кавказе. // «Старина и новизна». Кн. 5 и 6..

Памёр у Маскве года.

Узнагароды і адрозненні Расійскія: Ордэн Святой Ганны 4-й ступені (10.04.1808) Залатая шпага з надпісам «За адвагу» (20.07.1808) Ордэн Святога Георгія 4-й ступені (30.12.1813) Ордэн Святой Ганны 2-й ступені (31.12.1815) Ордэн Святога Уладзіміра 3-й ступені (09.11.1817) Дыяментавы пярсцёнак (1817) Ордэн Святой Ганны 1-й ступені (03.08.1822) Дыяментавыя знакі да ордэна Святой Ганны 1-й ступені (22.07.1824) Ордэн Святога Уладзіміра 2-й ступені (22.08.1825) Табакерка з вензелем Яго Імператарскай Вялікасці (1827) Табакерка з партрэтам Цара Імператара, упрыгожаная дыяментамі (1830) Ордэн Святога Аляксандра Неўскага (21.02.1831) Ордэн Святога Георгія 3-й ступені (11.09.1831) Знак узнагароды «За ваенную годнасць» 2-й ступені (1831) Дыяментавыя знакі да ордэна Святога Аляксандра Неўскага (02.04.1833) Знак узнагароды беззаганнай службы за XXXV гадоў (1838) Знак узнагароды беззаганнай службы за XL гадоў (1843) Ордэн Святога Уладзіміра 1-й ступені (17.04.1845) Медаль «У памяць Айчыннай вайны 1812 года» Медаль «За турэцкую вайну» Медаль «За ўзяцце прыступам Варшавы»

Замежныя: Прускі ордэн «Pour le Merite» (18.05.1813) Ордэн Грамадзянскіх заслуг Баварскай кароны 1-й ступені (1815) Шведскі ордэн Мяча 1-й ступені (1830) Прускі ордэн Чырвонага арла 1-й ступені (1835) Аўстрыйскі ордэн Леапольда 1-й ступені (1835) Персідскі ордэн Льва і Сонца 1-й ступені з алмазамі (1843)

Яго прозвішча выгравіравана на медалі «У памяць 50-годдзя Корпуса ваенных тапографаў».

Сям'я З 1818 года быў жанаты з князёўнай Ганнай Барысаўнай Чаркаскай (24.08.1800—20.10.1863)Яго поўны цёзка — Аляксандр Іванавіч Нейдгарт, сын Івана Лаўрынавіча — быў жанаты двойчы. Першая жонка — князёўна Кацярына Аляксандраўна Друцкая-Сакалінская (1773—?) (гл. Руммель В. В., Голубцов В. В. Друцкие-Соколинские // Родословный сборник русских дворянских фамилий. — : Издание А. С. Суворина, 1886. — Т. 1. — С. 255.), дачка князя Аляксандра Сцяпанавіча Друцкага-Сакалінскага (1738—?). У іх 1815 года нарадзіўся сын Іван (); бацька ў МК паказаны падпалкоўнікам. Другая жонка — Варвара Іванаўна, нар. Шлейн; у іх дачкі: Аляксандра (24.05.1822 — ?), Лізавета і Варвара; Аляксандр Іванавіч ужо быў на грамадзянскай службе; <Аляксандра была хрышчона 18 чэрвеня 1822 года пры хрысных бацьках Аляксандры I, князі А. М. Галіцыне і А. І. Васільчыкавай (); хросным бацькам пры хрышчэнні Лізаветы ў 1828 годзе () быў генерал-маёр Аляксандр Іванавіч Нейдгарт (1784—1845)., дачкой каломенскага правадыра дваранства князя Барыса Міхайлавіча Чаркаскага. Іх дзеці: Барыс (1819—1900), Кацярына (? — не раней 1873), Марыя (18.10.1821), Соф'я (30.9.1827—?), Міхаіл (03.12.1828—22.05.1862), Мікалай (20.07.1830—1853), Аляксей (20.09.1832—05.12.1915), Пётр (24.08.1837 — не раней 1856). Унукі — Аляксей, Дзмітрый, Вольга (жонка прэм'ер-міністра Пятра Сталыпіна).

Каментарыі

Крыніцы

Літаратура

Список генералам по старшинству. Исправлено по 20-е июня 1840. — , 1840. — С. 82—83. Список генералам по старшинству. Исправлено по 17-е марта 1844. — , 1844. — С. 52—53. Федорченко В. И. Свита российских императоров. Т. 2. — , 2005.

Спасылкі von Neidhardt Alexander Lorenz Wilhelm Ivanovič // Erik-Amburger-Datenbank

Катэгорыя:Асобы Катэгорыя:Генерал-ад’ютанты (Расійская імперыя) Катэгорыя:Генералы ад інфантэрыі (Расійская імперыя) Катэгорыя:Удзельнікі Напалеонаўскіх і Рэвалюцыйных войнаў Катэгорыя:Удзельнікі Айчыннай вайны 1812 года Катэгорыя:Удзельнікі руска-турэцкай вайны 1828—1829 Катэгорыя:Удзельнікі прыгнечання Польскага паўстання 1830—1831 гадоў Катэгорыя:Масоны Расіі Катэгорыя:Удзельнікі Руска-шведскай вайны 1808—1809 Катэгорыя:Удзельнікі Каўказскай вайны Аляксандр Іванавіч Катэгорыя:Члены Ваеннага савета Расійскай імперыі Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За ўзяцце прыступам Варшавы» Катэгорыя:Кавалеры залатой зброі «За адвагу» Катэгорыя:Ваенныя тапографы Расійскай імперыі Катэгорыя:Кавалеры ордэна Святога Аляксандра Неўскага з дыяментавымі знакамі Катэгорыя:Удзельнікі аблогі Варны