Хавевей Цыён (Hovevei Zion) або Хібат Цыён (Ḥibat Tsiyon) — дасіянісцкі яўрэйскі нацыянальны рух, які аформіўся ў 1881 годзе пасля антысеміцкіх пагромаў у Расійскай імперыі.

Заснавальнікі Хібат Цыёна сцвярджалі, што яўрэі — гэта нацыя, і такім чынам парвалі з поглядам, што яўрэі — гэта выключна прадстаўнікі рэлігіі. Эліэзэр Бен-Егуда сцвярджаў, што адзінае месца, дзе сучасны яўрэйскі нацыяналізм можа сапраўды ўкараніцца, — гэта Зямля Ізраіля, дзе яўрэям трэба будзе вярнуць іўрыт як сваю штодзённую вусную мову, а таксама мову культуры. Яго погляды сталі больш папулярнымі пасля пагромаў ва Украіне ў 1881—1882 гадах, і асабліва пасля публікацыі лекарам Львом Пінскерам кнігі «Аўтаэмансіпацыя» (1882), у якой ён сцвярджаў, што антысемітызм — гэта не мімалётны рэлікт сярэднявечных рэлігійных забабонаў, а паслядоўная сучасная з’ява, хвароба, якая перадаецца з пакалення ў пакаленне. Пінскер сцвярджаў, што хваробу можна вылечыць толькі ў тым выпадку, калі яўрэі перасяляцца ў асяроддзе, у якім яны могуць вызначаць свой уласны аўтаномны палітычны лад. Неўзабаве Пінскер пагадзіўся, што Палесціна — адзінае магчымае месца для яўрэйскага нацыянальнага самавызвалення. Ён не толькі далучыўся да руху Хібат Цыён, але і стаў яго кіраўніком.

Таксама прынцыповае значэнне мелі публікацыі Егуды Лейб Леванды, які, як і Пінскер, спачатку верыў, што расійскі рэжым стане канстытуцыйнай манархіяй, якая забяспечыць усеагульную роўнасць для ўсіх. Як і многія іншыя, Леванда быў расчараваны пагромамі, але толькі ў пачатку 1882 года ён апублікаваў артыкулы ў часопісе «Восток», у якіх выступаў за стварэнне незалежнай нацыянальнай адзінкі ў Палесціне як рашэнне яўрэйскай праблемы.

У 1881 годзе ў гарадах Беларусі і Літвы пачалі паўставаць яўрэйскія асацыяцыі, члены якіх абіралі эміграцыю ў Палесціну, а не ў ЗША, як надзею на нацыянальнае выратаванне яўрэяў.Яшчэ адной не менш важнай падзеяй для фармавання Хібат Цыён стаў удзел шэрагу рабінаў на чале з рабінам Самуэлем Магілеверам, які далучыўся да актывістаў. Гэта было асабліва значным у часы адсутнасці кіраўніцтва руху. Да зімы 1882 года Магілевер падтрымліваў эміграцыю, хоць і не меў пераваг адносна канчатковага пункта прызначэння, ці ЗША, ці Палесціна. Аднак у красавіку 1882 года Магілевер пачаў выступаць за паселішча ў Палесціне, падмацоўваючы больш практычныя аргументы таксама рэлігійным абгрунтаваннем: паселішча ў Эрэц-Ісраэль як пачатак выратавання. У сярэдзіне чэрвеня 1882 года ён апублікаваў сумесны заклік з двума найбольш вядомымі рабінамі Расіі (Хаім Cалавейчык і Эліяху Хаім Мейцэль) мабілізаваць намаганні «для выратавання яўрэйскіх душ» праз пасяленне ў Эрэц-Ісраэль.

У 1884 годзе ў Катавіцах адбылася ўстаноўчая канферэнцыя руху, дзе сабраліся 34 дэлегаты. Прэзідэнтам арганізацыі, якую яны назвалі «Хавэвей Цыён», быў абраны рабін Самуэль Магілевер, а старшынёй — Леон Пінскер. Група спрабавала атрымаць фінансавую дапамогу ад барона Эдманда Джэймса дэ Ротшыльда і іншых філантропаў для падтрымкі яўрэйскіх паселішчаў у Палесціне і арганізацыі адукацыйных курсаў. У чэрвені 1887 года ў Друскеніках адбылася яшчэ адна канферэнцыя .

Варшаўскае аддзяленне было заснавана Людвікам Заменгофам, які працаваў над першым у гісторыі падручнікам граматыкі ідыша, апублікаваным пад псеўданімам «Доктар Ікс» толькі ў 1909 годзе.Каб атрымаць юрыдычнае прызнанне з боку ўладаў, расійскае аддзяленне «Хавэвей Цыён» павінна было задаволіць патрабаванне аб рэгістрацыі ў якасці дабрачыннай арганізацыі. У пачатку 1890 года яго стварэнне было зацверджана ўрадам Расійскай імперыі пад назвай «Таварыства падтрымкі яўрэйскіх земляробаў і рамеснікаў у Сірыі і Эрэц-Ісраэль», якое пазней стала вядома як Адэскі камітэт. Яно было прысвечана практычным аспектам стварэння сельскагаспадарчых паселішчаў

Нягледзячы на тое, што Хібат Цыён прыцягнуў падтрымку некаторых буйных рабінаў ва Усходняй Еўропе, рэлігійная супольнасць падыходзіла да яўрэйскага нацыяналізму з іншых пазіцый, для іх засяленне ў Палесціне павінна было быць абумоўленым традыцыйнымі рэлігійнымі абгрунтаваннямі. Напружанасць паміж гэтымі двума групамі Хавэвей Цыён выяўлялася ў іх супярэчлівых патрабаваннях да сельскагаспадарчых паселішчаў, створаных у Палесціне пры эканамічнай падтрымцы барона Ротшыльда. Напружанасць дасягнула кульмінацыі ў 1887 годзе ў дыскусіі аб правілах першага года адпачынку пасля стварэння калоній. Згодна з традыцыйным правам, яўрэі былі абавязаны пакідаць свае палі пад парам на адзін сезон пасля шасці гадоў пасадкі. Для свецкіх сіяністаў гэтая забарона здавалася абсурдным адмаўленнем самой асновы іх існавання — яўрэйскай самадастатковасці. Нягледзячы на ​​тое, што некаторыя рабінскія прыхільнікі руху выступалі за прыпыненне дзеяння правілаў (у тым ліку, Самуэль Магілевер), пераважная большасць усходнееўрапейскіх рабінскіх аўтарытэтаў настойвала на тым, каб новыя паселішчы прытрымліваліся традыцыйнага яўрэйскага права.

Больш за тое, сам рух Хібат Цыён быў яшчэ больш ідэалагічна раскалоты, калі адзін з яго найбольш вядомых інтэлектуальных лідараў, Ахад Ха-Ам (Ашэр Гінзберг), раскрытыкаваў яго акцэнт на каланізацыі Палесціны, а не на культурным нацыяналізме і габрэйскай адукацыі ў дыяспары. У выніку да канца 1890-х гадоў рух практычна знік ва Усходняй Еўропе, хоць яго нешматлікія ацалелыя калоніі ў Палесціне працягвалі існаваць. Калі Тэадор Герцль заснаваў сіянісцкі рух у 1897 годзе, ён нічога не ведаў пра рух Хібат Цыён, але многія з яго членаў і прыхільнікаў далучыліся да новага сіянісцкага руху. Неўзабаве яны ўтварылі ядро ​​апазіцыі Герцлю ўнутры самога сіянісцкага руху, асабліва з нагоды «Угандыйскага праекта» 1903 года.

Крыніцы

Катэгорыя:Яўрэйскія арганізацыі Расіі Катэгорыя:Арганізацыі Расійскай імперыі