Залаты мяч (; часта згадваецца як узнагарода найлепшаму футбалісту года ў Еўропе) — штогадовая футбольная ўзнагарода. Яна прысуджаецца ў канцы кожнага года футбалісту, які, паводле галасавання спецыялістаў, гуляў лепш за ўсіх сёлета. Прэмія была створана галоўным рэдактарам журнала «France Football» Габрыэлем Ано, які папрасіў сваіх калегаў прагаласаваць за найлепшага футбаліста года ў Еўропе ў 1956 годзе. Першым пераможцам стаў Стэнлі Мэцьюз з «Блэкпула», які таксама стаў самым узроставым уладальнікам узнагароды, атрымаўшы яе ў 41 год.
Першапачаткова журналісты маглі галасаваць толькі за еўрапейскіх футбалістаў, якія выступалі ў еўрапейскіх клубах, а такія гульцы, як Дыега Марадона (які гуляў у еўрапейскіх клубах, але не быў еўрапейцам) і Пеле (які не быў еўрапейцам і не гуляў у еўрапейскіх клубах) не маглі атрымаць узнагароду. Змены ў правілах у 1995 годзе дазволілі прэтэндаваць на прэмію нееўрапейскім футбалістам, калі яны гулялі ў еўрапейскіх клубах, і ў тым жа годзе «Залаты мяч» атрымаў першы нееўрапейскі гулец Джордж Веа з Ліберыі, які выступаў за «Мілан». У выніку, з 1995 па 2009 гады найбольшую колькасць «Залатых мячоў» атрымалі бразільскія гульцы (5). З 2007 года любы футбаліст у свеце атрымліваў права прэтэндаваць на «Залаты мяч», а таксама павялічылась колькасць журналістаў, якія вызначалі пераможцу: з 52 еўрапейскіх журналістаў, якія галасавалі ў 2006 годзе, да 96 журналістаў з усяго свету, кожны з якіх абіраў пяцёрку найлепшых гульцоў.
Чатыры футбалісты атрымлівалі ўзнагароду па тры разы: Ёхан Кройф, Мішэль Плаціні, Марка ван Бастэн і Крыштыяну Раналду. Плаціні стаў адзіным гульцом, які атрымаў прэмію тры разы запар, выйграўшы «Залаты мяч» з 1983 па 1985 гады. У 1997 годзе Раналду стаў першым бразільцам, які атрымаў гэту ўзнагароду, пасля таго, як нееўрапейцы атрымалі такую магчымасць. Найбольшую колькасць узнагарод атрымалі нідэрландскія і нямецкія футбалісты — па 7 «Залатых мячоў». Гульцы з іспанскага клуба «Рэал», а таксама італьянскіх клубаў «Мілан» і «Ювентус» атрымалі па 8 узнагарод, што таксама з’яўляецца рэкордам. Ліянель Месі атрымаў апошні «Залаты мяч» у 2009 годзе, стаўшы першым і адзіным прадстаўніком Аргенціны, які выйграў гэту ўзнагароду. Дванаццаць разоў пераможцы «Залатога мяча» ў тым жа годзе атрымлівалі і ўзнагароду «Ігрок года ФІФА».https://www.cambridge.org/core/journals/perspectives-on-politics/article/abs/messi-ronaldo-and-the-politics-of-celebrity-elections-voting-for-the-best-soccer-player-in-the-world/36CB5CB44D4C06866305408163A49290https://www.sportbible.com/football/ballon-dor-votes-lionel-messi-cristiano-ronaldo-665271-20230302
Прэмія «Залаты мяч» была аб’яднаная з прэміяй ФІФА «Ігрок года ў свеце» ў 2010 годзе, і з таго часу найлепшы футбаліст штогод атрымліваў узнагароду «Залаты мяч ФІФА». У 2011 годзе УЕФА заснавала прэмію «Ігрок года ў Еўропе», і яна можа лічыцца пераемніцай старога «Залатога мяча» пасля таго, як ён быў ператвораны на «Залаты мяч ФІФА».
У верасні 2016 года ФІФА спыніла супрацоўніцтва з «France Football» па ўручэнні «Залатога мяча ФІФА», і «Залаты мяч» быў адноўлены пад эгідай «France Football». Цяперашнім уладальнікам узнагароды з’яўляецца футбаліст французскага клуба «Пары Сен-Жэрмен» Усман Дэмбеле, які атрымаў яе 22 верасня 2025 года.
Пераможцы Год Першае месца Клуб Ачкі Другое месца Клуб Ачкі Трэцяе месца Клуб Ачкі 1956 Блэкпул 47 Рэал Мадрыд 44 Рэал Мадрыд 33 1957 Рэал Мадрыд 72 Вулверхэмптан Уондэрэрс 19 Манчэстэр Юнайтэд Рэал Мадрыд 16 1958 Рэал Мадрыд 71 Рот-Вайс Эсэн 40 Стад дэ Рэймс 23 1959 Рэал Мадрыд 80 Рэал Мадрыд 42 Ювентус 24 1960 Барселона 54 Рэал Мадрыд 37 Гамбург 33 1961 Ювентус 46 Інтэрнацыянале 40 Фулхэм 22 1962 Дукла Прага 65 Бенфіка 53 Кёльн 33 1963 Дынама Масква 73 Мілан 53 Тотэнхэм Хотспур 33 1964 Манчэстэр Юнайтэд 61 Інтэрнацыянале 43 Рэал Мадрыд 38 1965 Бенфіка 67 Інтэрнацыянале 59 Інтэрнацыянале 45 1966 Манчэстэр Юнайтэд 81 Бенфіка 80 Баварыя Мюнхен 59 1967 Ферэнцвараш 68 Манчэстэр Юнайтэд 40 Сэлтык 39 1968 Манчэстэр Юнайтэд 61 Манчэстэр Юнайтэд 53 Црвена Звезда 46 1969 Мілан 83 Кальяры 79 Баварыя Мюнхен 38 1970 Баварыя Мюнхен 77 Вест Хэм Юнайтэд 70 Кальяры 65 1971 Аякс 116 Інтэрнацыянале 57 Манчэстэр Юнайтэд 56 1972 Баварыя Мюнхен 81 Баварыя Мюнхен Барусія Мёнхенгладбах 79 1973 Барселона 96 Ювентус 47 Баварыя Мюнхен 44 1974 Барселона 116 Баварыя Мюнхен 105 Легія Варшава 35 1975 Дынама Кіеў 122 Баварыя Мюнхен 42 Барселона 27 1976 Баварыя Мюнхен 91 Андэрлехт 75 Дукла Прага 52 1977 Барусія Мёнхенгладбах 74 Гамбург 71 Нансі 70 1978 Гамбург 87 Барселона 81 Андэрлехт 50 1979 Гамбург 118 Баварыя Мюнхен 52 Аякс 41 1980 Баварыя Мюнхен 122 Барселона 34 Сент-Эцьен 33 1981 Баварыя Мюнхен 106 Баварыя Мюнхен 64 Барселона 39 1982 Ювентус 115 Бардо 64 Ювентус 53 1983 Ювентус 110 Ліверпул 26 Вайле 25 1984 Ювентус 110 Бардо 57 Верона 48 1985 Ювентус 127 Верона 71 Барселона 46 1986 Дынама Кіеў 84 Барселона 62 Рэал Мадрыд 59 1987 Мілан 106 Атлетыка Мадрыд 91 Рэал Мадрыд 61 1988 Мілан 129 Мілан 88 Мілан 45 1989 Мілан 129 Мілан 80 Мілан 43 1990 Інтэрнацыянале 137 Ювентус 84 Інтэрнацыянале 68 1991 Марсель 141 Црвена Звезда Црвена Звезда Інтэрнацыянале 42 1992 Мілан 98 Барселона 80 Аякс 53 1993 Ювентус 142 Інтэрнацыянале 83 Манчэстэр Юнайтэд 34 1994 Барселона 210 Ювентус 136 Мілан 109 1995 Мілан 144 Баварыя Мюнхен 108 Аякс 67 1996 Барусія Дортмунд 144 Барселона 143 Ньюкасл Юнайтэд 107 1997 Інтэрнацыянале 222 Рэал Мадрыд 68 Ювентус 63 1998 Ювентус 244 Рэал Мадрыд 68 Інтэрнацыянале 66 1999 Барселона 219 Манчэстэр Юнайтэд 154 Мілан 64 2000 Рэал Мадрыд 197 Ювентус 181 Мілан 85 2001 Ліверпул 176 Рэал Мадрыд 140 Баварыя Мюнхен 114 2002 Рэал Мадрыд 169 Рэал Мадрыд 145 Баварыя Мюнхен 110 2003 Ювентус 190 Арсенал 128 Мілан 123 2004 Мілан 175 Барселона 139 Барселона 133 2005 Барселона 225 Чэлсі 148 Ліверпул 142 2006 Рэал Мадрыд 173 Ювентус 124 Арсенал 121 2007 Мілан 444 Манчэстэр Юнайтэд 277 Барселона 255 2008 Манчэстэр Юнайтэд 446 Барселона 281 Ліверпул 179 2009 Барселона 473 Рэал Мадрыд 233 Барселона 170 2010—2015 Быў аб’яднаны з узнагародай «Ігрок года ФІФА» ў «Залаты мяч ФІФА» 2016 Рэал Мадрыд 745 Барселона 316 Атлетыка Мадрыд 198 2017 Рэал Мадрыд 946 Барселона 670 Пары Сен-Жэрмен 361 2018 Рэал Мадрыд 753 Ювентус 476 Атлетыка Мадрыд 414 2019 Барселона 686 Ліверпул 679 Ювентус 476 2020 Адменены ў сувязі з пандэміяй COVID-19 2021 Пары Сен-Жэрмен 613 Баварыя Мюнхен 580 Чэлсі 460 2022 Рэал Мадрыд 549 Ліверпул 193 Манчэстэр Сіці 175 2023 Інтэр Маямі 462 Манчэстэр Сіці 357 Пары Сен-Жэрмен 270 2024 Манчэстэр Сіці 1170 Рэал Мадрыд 1129 Рэал Мадрыд 917 2025 Пары Сен-Жэрмен Барселона Пары Сен-Жэрмен
Статыстыка прызёраў
№ПераможцаУсяго143182331733—254221553—1462114712148112491124103——31121—31221—31321—31412—31512—3161113171—2318—1231911—22011—22111—22211—22311—2241—12251—12261—1227—11228—11229—11230—11231—11232——2233——2234——2235——2236——22371——1381——1391——1401——1411——1421——1431——1441——1451——1461——1471——1481——1491——1501——1511——1521——1531——1541——1551——1561——1571——1581——159—1—160—1—161—1—162—1—163—1—164—1—165—1—166—1—167—1—168—1—169—1—170—1—171—1—172—1—173—1—174—1—175—1—176—1—177—1—178—1—179—1—180—1—181—1—182—1—183—1—184—1—185—1—186—1—187—1—188—1—189—1—190—1—191—1—192—1—193——1194——1195——1196——1197——1198——1199——11100——11101——11102——11103——11104——11105——11106——11107——11108——11109——11110——11111——11112——11113——11114——11115——11116——11117——11118——11119——11
Статыстыка паводле краін
<center>Краіна Першыя месцы Другія месцы Трэція месцы Усяго 8 (1958, 1983, 1984, 1985, 1991, 1998, 2022, 2025) 5 (1959, 1982, 1984, 2000, 2003) 11 (1956, 1957, 1958, 1977, 1980, 1993, 1997, 2006, 2016, 2018, 2023) 24 13 7 (1970, 1972, 1976, 1980, 1981, 1990, 1996) 10 (1958, 1972 (2), 1974, 1975, 1979, 1980, 1981, 1991, 1995) 10 (1960, 1962, 1966, 1969, 1973, 1981, 1985, 1990, 2001, 2002) 27 14 7 (1971, 1973, 1974, 1987, 1988, 1989, 1992) 4 (1976, 1988, 1993, 2019) 6 (1975, 1978, 1979, 1988, 1989, 1992) 18 8 5 (1961, 1969, 1982, 1993, 2006) 9 (1963, 1965, 1969, 1971, 1973, 1989, 1990, 1994, 2006) 4 (1970, 1994, 2003, 2021) 18 14 5 (1956, 1966, 1978, 1979, 2001) 8 (1957, 1967, 1968, 1970, 1977, 1986, 1999, 2005) 6 (1957, 1961, 1963, 1996, 2005, 2024) 19 15 5 (1965, 2000, 2008, 2016, 2017) 7 (1962, 1966, 1987, 2004, 2007, 2009, 2018) 2 (2019, 2025) 14 6 4 (2009, 2019, 2021, 2023) 3 (2008, 2016, 2017) 1 (2007) 8 1 5 (1997, 1999, 2002, 2005, 2007) 3 (1996, 2002, 2024) 3 (1998, 2004, 2017) 11 7 4 (1957, 1959, 1960, 2024) 5 (1956, 1961, 1964, 2001, 2025) 6 (1964, 1965, 1986, 1987, 2008, 2009) 15 9 3 (1963, 1975, 1986) 0 0 3 3 2 (1962, 2003) 0 1 (1976) 3 3 1 (1977) 1 (1985) 2 (1983, 1984) 4 2 1 (1964) 1 (1983) 1 (1967) 3 3 1 (2018) 1 (1998) 0 2 2 1 (1994) 1 (1992) 0 2 1 1 (1967) 1 (1960) 0 2 2 1 (2004) 0 2 (1999, 2000) 3 1 1 (1968) 0 1 (1971) 2 1 1 (1995) 0 0 1 1 0 2 (1991 (2)) 1 (1968) 3 3 0 1 (2021) 2 (1974, 1982) 3 3 0 1 (2023) 0 1 1 0 1 (2022) 0 1 1 0 1 (1997) 0 1 1 0 1 (1978) 0 1 1 0 0 1 (2022) 1 1 0 0 1 (1995) 1 1 0 0 1 (1959) 1 1
Статыстыка паводле клубаў
<center>Клуб Першыя месцы Другія месцы Трэція месцы Усяго Рэал Мадрыд 10 (1957, 1958, 1959, 2000, 2002, 2006, 2016, 2017, 2018, 2022) 9 (1956, 1959, 1960, 1997, 1998, 2001, 2002, 2009, 2024) 6 (1956, 1957, 1964, 1986, 1987, 2024) 25 Барселона 8 (1960, 1973, 1974, 1994, 1999, 2005, 2009, 2019) 10 (1978, 1980, 1986, 1992, 1996, 2004, 2008, 2016, 2017, 2025) 6 (1975, 1981, 1985, 2004, 2007, 2009) 24 Ювентус 8 (1961, 1982, 1983, 1984, 1985, 1993, 1998, 2003) 6 (1973, 1990, 1994, 2000, 2006, 2018) 4 (1959, 1982, 1997, 2019) 18 Мілан 8 (1969, 1987, 1988, 1989, 1992, 1995, 2004, 2007) 3 (1963, 1988, 1989) 6 (1988, 1989, 1994, 1999, 2000, 2003) 17 Баварыя Мюнхен 5 (1970, 1972, 1976, 1980, 1981) 7 (1972, 1974, 1975, 1979, 1981, 1995, 2021) 5 (1966, 1969, 1973, 2001, 2002) 17 Манчэстэр Юнайтэд 4 (1964, 1966, 1968, 2008) 4 (1967, 1968, 1999, 2007) 3 (1957, 1971, 1993) 11 Інтэрнацыянале 2 (1990, 1997) 6 (1961, 1964, 1965, 1971, 1991, 1993) 3 (1965, 1990, 1998) 11 Гамбург 2 (1978, 1979) 1 (1977) 1 (1960) 4 Пары Сен-Жэрмен 2 (2021, 2025) 0 3 (2017, 2023, 2025) 5 Дынама Кіеў 2 (1975, 1986) 0 0 2 Ліверпул 1 (2001) 3 (1983, 2019, 2022) 2 (2005, 2008) 6 Бенфіка 1 (1965) 2 (1962, 1966) 0 3 Манчэстэр Сіці 1 (2024) 1 (2023) 1 (2022) 3 Барусія Мёнхенгладбах 1 (1977) 1 (1972) 0 2 Аякс 1 (1971) 0 3 (1979, 1992, 1995) 4 Дукла Прага 1 (1962) 0 1 (1976) 2 Інтэр Маямі 1 (2023) 0 0 1 Барусія Дортмунд 1 (1996) 0 0 1 Марсель 1 (1991) 0 0 1 Ферэнцвараш 1 (1967) 0 0 1 Дынама Масква 1 (1963) 0 0 1 Блэкпул 1 (1956) 0 0 1 Црвена Звезда 0 2 (1991 (2)) 1 (1968) 3 Бардо 0 2 (1982, 1984) 0 2 Атлетыка Мадрыд 0 1 (1987) 2 (2016, 2018) 3 Чэлсі 0 1 (2005) 1 (2021) 2 Арсенал Лондан 0 1 (2003) 1 (2006) 2 Верона 0 1 (1985) 1 (1984) 2 Андэрлехт 0 1 (1976) 1 (1978) 2 Кальяры 0 1 (1969) 1 (1970) 2 Вест Хэм Юнайтэд 0 1 (1970) 0 1 Рот-Вайс Эсэн 0 1 (1958) 0 1 0 1 (1957) 0 1 Ньюкасл Юнайтэд 0 0 1 (1996) 1 Вайле 0 0 1 (1983) 1 Сент-Эцьен 0 0 1 (1980) 1 Нансі 0 0 1 (1977) 1 Легія Варшава 0 0 1 (1974) 1 Сэлтык 0 0 1 (1967) 1 Тотэнхэм Хотспур 0 0 1 (1963) 1 Кёльн 0 0 1 (1962) 1 Фулхэм 0 0 1 (1961) 1 Стад дэ Рэймс 0 0 1 (1958) 1
Статыстыка паводле чэмпіянатаў
Табліца дэманструе тыя чэмпіянаты, у якіх зараз гуляюць клубы ўладальнікаў «Залатых мячоў». У некаторых выпадках чэмпіянат, у якім клуб гуляе сёння, адрозніваецца ад чэмпіянату, у якім клуб гуляў у тым годзе, калі футбаліст атрымаў узнагароду. Напрыклад, у 1962 годзе, калі Ёсеф Масапуст атрымаў «Залаты мяч», яго каманда, «Дукла», гуляла ў Першай лізе Чэхаславакіі, а зараз — у Першай лізе Чэхіі.