Нобелеўская прэмія міру () — узнагарода, якая штогод прысуджаецца Нарвежскім нобелеўскім камітэтам у Осла, «чалавеку, які выконвае найбольшую альбо найлепшую працу дзеля братэрства паміж народамі, адмены альбо скарачэння пастаянных армій і правядзення альбо заахвочвання мірных кангрэсаў». Адна з пяці Нобелеўскіх прэмій, заснаваных у 1895 годзе паводле запавету шведскага хіміка Альфрэда Нобеля, які памёр у 1896 годзе. Гэтыя прэміі прысуджаюцца за выдатныя заслугі ў галінах хіміі, фізікі, літаратуры, міру і фізіялогіі або медыцыны. У адпаведнасці з запаветам Нобеля прэмія знаходзіцца ў падпарадкаванні Нарвежскага нобелеўскага камітэта і прысуджаецца камісіяй з пяці членаў, якія абіраюцца Парламентам Нарвегіі. Лаўрэатамі першай Нобелеўскай прэміі міру ў 1901 годзе сталі Жан Дзюнан і Фрэдэрык Пасі. Кожны лаўрэат атрымлівае медаль, дыплом і грашовы прыз, які змяняецца з цягам часу. У 1901 годзе Дзюнан і Пасі падзялілі 150 782 шведскія кроны, што ў снежні 2008 года было эквівалентна 7 731 004 шведскім кронам. Пачынаючы з 2001 года кожная грашовая ўзнагарода складала 10 мільёнаў шведскіх крон. Прэмія ўручаецца на штогадовай цырымоніі 10 снежня ў Осла ў прысутнасці караля Нарвегіі (адзіная Нобелеўская прэмія, якая не ўручаецца ў Стакгольме), у гадавіну смерці Альфрэда Нобеля.
Нобелеўская прэмія міру лічыцца найбольш спрэчнай сярод Нобелеўскіх прэмій і многія з лаўрэатаў падвяргаліся шырокай крытыцы. У 1961 годзе Даг Хамаршэльд памёр за некалькі месяцаў да абвяшчэння сваёй перамогі, пасля чаго ў правілы былі ўнесены праўкі, каб пазбегнуць іншых пасмяротных узнагарод у будучыні. У 1973 годзе Ле Дык Тхо адмовіўся ад прэміі, бо «быў не ў стане атрымаць узнагароду», спасылаючыся на сітуацыю ў В’етнаме, якая і стала прычынай яго перамогі. Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа тройчы атрымліваў прэміі ў 1917, 1944 і 1963 гадах, а Упраўленне Вярхоўнага камісара Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па справах бежанцаў двойчы — у 1954 і 1981 гадах, але ніводная асоба не атрымлівала Нобелеўскую прэмію міру больш за адзін раз. Лайнус Полінг атрымаў Нобелеўскую прэмію па хіміі ў 1954 годзе і Нобелеўскую прэмію міру ў 1962 годзе. З 1901 года Нобелеўская прэмія міру не прысуджалася 19 разоў, больш, чым любая іншая з Нобелеўскіх узнагарод: у 1914, 1915, 1916, 1918, 1923, 1924, 1928, 1932, 1939, 1940, 1941, 1942, 1943, 1948, 1955, 1956, 1966, 1967 і 1972 гадах. Па стане на 2021 год прэмію атрымлівалі 25 арганізацый і 109 асоб, з якіх 18 былі жанчынамі (больш, чым у любой з іншых Нобелеўскіх прэмій). У 2014 годзе пакістанская актывістка Малала Юсуфзай стала самай маладой з усіх лаўрэатаў Нобелеўскіх прэмій ва ўсіх катэгорыях, атрымаўшы ўзнагароду ў 17 гадоў, а самым узроставым быў лаўрэат 1995 года Джозеф Ротблат, якому на момант прысуджэння было 87 гадоў.
Лаўрэаты
__NOTOC__ 1901—1910 • 1911—1920 • 1921—1930 • 1931—1940 • 1941—1950 • 1951—1960 • 1961—1970 • 1971—1980 • 1981—1990 • 1991—2000 • 2001—2010 • 2011—2020 • з 2021
1901—1910
ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1901 Жан Анры Дзюнан(1828—1910) За яго ролю ў стварэнні Міжнароднага камітэту Чырвонага Крыжа. Фрэдэрык Пасі(1822—1912) ФранцыяЗа тое, што ён з’яўляецца адным з галоўных заснавальнікаў Міжпарламенцкага саюза, а таксама галоўным арганізатарам першага З’езда ўсеагульнага міру.1902 Элі Дзюкамен(1833—1906) За яго ролю першага ганаровага сакратара Міжнароднага бюро міру. Шарль Альбер Гоба(1843—1914) За яго ролю першага генеральнага сакратара Міжпарламенцкага саюза.1903 Уільям Рэндал Крымер(1828—1908) За яго ролю «першага бацькі» Міжпарламенцкага саюза.1904 Інстытут міжнароднага права За яго намаганні ў якасці неафіцыйнага органа сфармуляваць агульныя прынцыпы міжнароднага права.1905 Берта фон Зутнер(1843—1914) Аўстра-ВенгрыяЗа напісанне «Складзіце сваю зброю» і ўнясенне ўкладу ў стварэнне прэміі.1906 Тэадор Рузвельт(1858—1919) ЗШАЗа яго паспяховае пасярэдніцтва ў заканчэнні расійска-японскай вайны і за яго інтарэс да арбітражу, забяспечваючы Гаагскі арбітражны суд з самага першага паседжання.1907 Эрнеста Тэадора Манета(1833—1918) ІталіяЗа яго працу ў якасці ключавога лідара італьянскага руху за мір.Луі Рэно(1843—1918) ФранцыяЗа яго працу ў якасці вядучага французскага міжнароднага юрыста і члена пастаяннай палаты арбітражнага суда ў Гаазе.1908 Клас Понтус Арнальдсан(1844—1916) За яго працу ў якасці заснавальніка Шведскай лігі міру і арбітражу. Фрэдрык Баер(1837—1922) За тое, што ён з’яўляецца правадыром міру ў Скандынавіі, сумяшчаючы працу ў Міжпарламенцкім саюзе і прэзідэнцтва ў Міжнародным бюро міру.1909 Агюст Беернарт(1829—1912) За тое, што ён быў прадстаўніком на дзвюх канферэнцыях Гаагі і з’яўляецца вядучай фігурай у Міжпарламенцкім саюзе. Поль Анры Бенжамен д’Этурнель дэ Канстан(1852—1924) ФранцыяЗа камбінаваную дыпламатычную працу дзеля французска-германскага і французска-брытанскага паразумення і выдатную кар’еру ў міжнародным арбітражы.1910 Міжнароднае бюро міру За дзеянні ў якасці злучнага звяна паміж таварыствамі розных краін свету.
1911—1920
ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1911 Тобіяс Асер(1838—1913) За ролю сузаснавальніка Інстытута міжнароднага права, ініцыятара Канферэнцый па міжнародным прыватным праве ў Гаазе і піянера ў галіне міжнародных прававых адносін. Альфрэд Герман Фрыд(1864—1921) Аўстра-Венгрыя За яго намаганні выкрыць і змагацца з тым, што ён лічыць галоўнай прычынай вайны, а менавіта з анархіяй у міжнародных адносінах.1912 Эліу РутЭліу Рут, Осцін Чэмберлен, Чарлз Гейтс Даўэс, Фрэнк Білінгс Келаг і Ральф Норман Энджэл атрымлівалі свае прэміі на год пазней, паколькі камітэт прымаў рашэнне, што ніводны кандыдат не адпавядае крытэрыям волі Нобеля ў год, у які яны пералічаны як атрымальнікі прэміі. Згодна з правіламі камітэт адкладаў прысуджэнне прэмій да наступнага года, але яны адзначаны як атрымальнікі прэміі за папярэдні год.(1845—1937) ЗША За паляпшэнне паразумення паміж краінамі Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі і ініцыявання важных арбітражных пагадненняў паміж ЗША і іншымі краінамі.1913 Анры Лафантэн(1854—1943) За беспрэцэдэнтны ўклад у арганізацыю мірнага інтэрнацыяналізму.1914Прэмія не прысуджалася1915Прэмія не прысуджалася1916Прэмія не прысуджалася1917 Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа За намаганні па доглядзе параненых салдат і ваеннапалонных і іх сем’яў.1918Прэмія не прысуджалася1919 Томас Вудра Вільсан(1856—1924) ЗША За ролю заснавальніка Лігі Нацый.1920 Леон Буржуа(1851—1925) Францыя За яго даўні ўклад у справу міру і справядлівасці і яго значную ролю ў стварэнні Лігі Нацый.
1921—1930
ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1921 Карл Яльмар Брантынг(1860—1925) За іх пажыццёвы ўклад у справу міру і арганізаваны інтэрнацыяналізм. Крысціян Лангэ(1869—1938) 1922 Фрыцьёф Нансен(1861—1930) За вядучую ролю ў рэпатрыяцыі ваеннапалонных, у міжнароднай дапамозе і ў якасці Вярхоўнага камісара Лігі Нацый па справах бежанцаў.1923Прэмія не прысуджалася1924Прэмія не прысуджалася1925 Осцін Чэмберлен(1863—1937) За сваю вырашальную ролю ў лакарнскіх перамовах. Чарлз Гейтс Даўэс(1865—1951) ЗША За яго вырашальную ролю ў рэалізацыі Плана Даўэса.1926 Арыстыд Брыян(1862—1932) Францыя За іх вырашальную ролю ў дасягненні Лакарнскай дамовы. Густаў Штрэземан(1878—1929) Германія1927Фердынанд Эдуард Бюісон(1841—1932) Францыя За іх уклад у з’яўленне ў Францыі і Германіі грамадскай думкі, якая спрыяе мірнаму міжнароднаму супрацоўніцтву. Людвіг Квідэ(1858—1941) Германія1928Прэмія не прысуджалася1929 Фрэнк Білінгс Келаг(1856—1937) ЗША За яго вырашальную ролю ў дасягненні пакта Брыяна — Келага.1930 Натан Сёдэрблюм(1866—1931) За садзейнічанне хрысціянскаму адзінству і стварэнне «той новай душэўнай пазіцыі, якая неабходна, каб мір паміж народамі стаў рэальнасцю».
1931—1940
ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1931 Джэйн Адамс(1860—1935) ЗША За іх старанныя намаганні адрадзіць ідэал міру і адрадзіць дух міру ў сваёй нацыі і ва ўсім чалавецтве. Нікалас Мюрэй Батлер(1862—1947) ЗША1932Прэмія не прысуджалася1933 Ральф Норман Энджэл(1873—1967) За тое, што выкрыў сваім пяром ілюзію вайны і пераканаўча заклікаў да міжнароднага супрацоўніцтва і міру.1934 Артур Хендэрсан(1863—1935) За нястомную барацьбу і адважныя намаганні на пасадзе старшыні Канферэнцыі па раззбраенні Лігі Нацый у 1931—1934 гадах.1935 Карл фон АсецкіПрэмія была прысуджана Карлу фон Асецкаму «завочна», бо ўрад Германіі адмовіў яму ў выдачы пашпарта.(1889—1938) Германія За яго пякучую любоў да свабоды думкі і выказвання меркаванняў і яго каштоўны ўклад у справу міру.1936 Карлас Сааведра Ламас(1878—1959) За ролю бацькі Аргентынскага антываеннага пакта 1933 года, які ён таксама выкарыстаў як сродак пасярэдніцтва ў міры паміж Парагваем і Балівіяй у 1935 годзе.1937 Роберт Сэсіл(1864—1958) За яго нястомныя намаганні ў падтрымку Лігі Нацый, раззбраення і міру.1938 Нансенаўская міжнародная арганізацыя па справах бежанцаў Ліга Нацый За тое, што яна працягвала працу Фрыцьёфа Нансена на карысць бежанцаў па ўсёй Еўропе.1939Прэмія не прысуджалася1940Прэмія не прысуджалася
1941—1950
ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1941Прэмія не прысуджалася1942Прэмія не прысуджалася1943Прэмія не прысуджалася1944 Міжнародны камітэт Чырвонага Крыжа За вялікую працу, якую ён выканаў падчас вайны ад імя чалавецтва.1945 Кордэл Хал(1871—1955) ЗША За яго нястомную працу па дасягненню міжнароднага паразумення і яго асноўную ролю ў стварэнні Арганізацыі Аб’яднаных Нацый.1946 Эмілі Грын Болч(1867—1961) ЗША За яе працу на працягу ўсяго жыцця дзеля міру. Джон Рэлей Мот(1865—1955) ЗША За яго ўклад у стварэнне мірнага рэлігійнага брацтва праз нацыянальныя межы.1947 Савет Сяброў на службе грамадству За іх наватарскую працу ў міжнародным руху за мір і спачувальныя намаганні па аблягчэнні чалавечых пакут, спрыяючы тым самым братэрству паміж народамі. Амерыканскі камітэт Сяброў на службе грамадству ЗША1948Прэмія не прысуджалася1949Джон Бойд Ор(1880—1971) За яго намаганні на працягу ўсяго жыцця перамагчы голад і нястачу, тым самым дапамагаючы ліквідаваць асноўную прычыну ваенных канфліктаў і войнаў.1950 Ральф Банч(1904—1971) ЗША За працу ў якасці пасрэдніка ў Палесціне ў 1948—1949 гадах.
1951—1960
ГодПартрэтІмяКраінаАбгрунтаванне1951 Ліён Жуо(1879—1954) Францыя За тое, што прысвяціў сваё жыццё барацьбе з вайной праз прапаганду сацыяльнай справядлівасці і братэрства паміж людзьмі і народамі.1952 Альберт Швейцэр(1875—1965) Францыя За яго альтруізм, пашану да жыцця і нястомную гуманітарную працу, якая дапамагла зрабіць ідэю братэрства паміж людзьмі і народамі жывой.1953 Джордж Маршал(1880—1959) ЗША За прапанову і кантроль за планам эканамічнага аднаўлення Еўропы.1954Упраўленне Вярхоўнага камісара Арганізацыі Аб’яднаных Нацый па справах бежанцаў ААН За свае намаганні па лячэнні ран вайны, аказваючы дапамогу і абарону бежанцам па ўсім свеце.1955Прэмія не прысуджалася1956Прэмія не прысуджалася1957 Лестэр Боўлс Пірсан(1897—1972) Канада За яго важны ўклад у разгортванне аварыйных сіл Арганізацыі Аб’яднаных Нацый пасля Суэцкага крызісу.1958Жорж Пір(1910—1969) За яго намаганні дапамагчы бежанцам пакінуць свае лагеры і вярнуцца да жыцця свабоды і годнасці.1959Філіп Ноэль-Бэйкер(1889—1982) За яго даўні ўклад у справу раззбраення і міру.1960 Альберт Лутулі(1898—1967) Паўднёвая Афрыка За негвалтоўную барацьбу з апартэідам.
1961—1970