Srednje su naseljeno mjesto u općini Ilijaš, Bosna i Hercegovina.
Srednje je naseljeno mjesto u općini Ilijaš, u Bosni i Hercegovini. U historijskom razvoju mjesta izdvajaju se srednjovjekovna baština, učešće šireg područja u Narodnooslobodilačkoj borbi tokom Drugog svjetskog rata te ratna dešavanja iz vremena rata u Bosni i Hercegovini.
Historija
Srednji vijek Na području Srednjeg nalazi se nekropola sa stećcima, koja je proglašena nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Drugi svjetski rat U jednoj studiji ANUBiH navodi se da je u martu 1942. godine, u mjestu Srednje u okolini Sarajeva, formiran Prvi partizanski udarni bataljon, koji je potom bio važan činilac oružane borbe protiv okupatora u širem sarajevskom području.
20. vijek Godine 1985. za potrebe novootvorenog rudnika mangana izgrađena je prva rudnička uskotračna pruga u dužini od oko 22 km. od Semizovca do Čevljanovića. Mjesto Srednje željezničkom trasom od Semizovca udaljeno je oko 16 km. Prolaskom uzane pruge ovo mjesto je dobilo mogućnost razvoja drvne industrije kao glavne privredne djelatnosti. Privrednom politikom strani kapitalisti Austro - ugarske monarhije u prvi plan stavili su eksploataciju šumskih bogatstava. Otvaranjem šumskih revira na planinama Ozren (kod Sarajeva) i Zvijezdi novi vlasnici pokazali su spremnost i obavezu staviti sva raspoloživa finansijska sredstva. Prvi ugovor sa zemaljskom vladom BiH zaključila je firma Giuseppe Feltrinelli i kompanija iz Milana 1899. godine. U Srednjem je radila manja pilana sa jednim gaterom na vodeni pogon u vlasništvu Steinmetza Franza koju je drvnu masu otkupljivao sa planine Ozren kod Sarajeva. Firma Giuseppe Feltrinelli i kompanije iz Milana radila je sve do izbijanja Prvog svjetskog rata.
Poslije rata na ovim šumskim revirima radi firma „Ozren“ a. d. Šumska industrija Srednje i gradi uzanu prugu 0,76 m prema planini Ozren u dužini od 8,5 kilometara. Također, u postrojenju pilane puštena je u pogon električna centrala za pokretanje u rad mašina za rezanje balvana – gateri. Poslije Drugog svjetskog rata sva imovina se konfiskuje u korist države tako da je u Srednjem registrovano novo preduzeće pod nazivom „Šumsko – industrijsko preduzeće Romanija“.
Još uvijek postoji zgrada željezničke stanice, kao stambena zgrada.
Rat u Bosni i Hercegovini Tokom rata u Bosni i Hercegovini područje općine Ilijaš i šire sarajevsko-romanijske zone bilo je dio ratnih operacija na prilazima Sarajevu. U vojnoj studiji Balkan Battlegrounds ilijaško područje se spominje u okviru borbi sjeverozapadno od Sarajeva, gdje je u maju 1994. djelovala i 1. ilijaška pješadijska brigada VRS-a.
U jednoj reportaži o neprocesuiranim zločinima navodi se da je u julu 1992. kod Srednjeg iz zasjede napadnut kombi s civilima koji su putovali iz Pala prema Ilijašu na sahranu. U drugom izvještaju sa suđenja za zločine u Čemernu spominje se i Četa „Srednje“ kao jedna od lokalnih formacija iz tog vremena.
Stanovništvo
Reference
Vanjski linkovi Zvanični sajt općine Ilijaš