Slovenija, zvanično Republika Slovenija, jest evropska država smještena na krajnjem sjeveru Sredozemlja i krajnjem jugu Srednje Evrope. Ona na zapadu graniči s Italijom, na sjeveru s Austrijom, na sjeveroistoku sa Mađarskom, a na istoku i jugu sa Hrvatskom. Slovenija leži na spoju alpskog, sredozemnog, panonskog i dinarskog svijeta. Površina Slovenije iznosi 20.273 km2, po čemu ona spada u srednje velike evropske države. Dužina državne granice iznosi 1.382 km, od čega je 921 km kopnene, 413 km riječne te 47 km morske granice. Slovenska obala Jadranskog mora duga je 46,6 km. Glavni grad joj je Ljubljana, privredno, kulturno i političko središte države, a najviši vrh je Triglav (2864 m).
Kroz slovensku historiju smjenjivali su se kulturni utjecaji iz srednjoevropskog i apeninskog kulturnog prostora. Prema popisu iz 2021. Slovenija je imala 2.108.977 stanovnika. Slovenci predstavljaju oko 83% stanovništva, dok je najveći udio, u ustavu spomenutih manjina, Mađara (0,32%), Italijana (0,11%) i Roma (0,17%). Zvanični i nacionalni jezik je slovenski (slov. slovenščina), dok u područjima gdje je naseljena italijanska i mađarska manjina, službeni jezici su i italijanski odnosno mađarski.
Slovenija je svoju državnost zasnovala na plebiscitu o samostalnosti održanom 23. decembra 1990. ali ju je morala i braniti tokom kratkotrajnog slovenskog rata, nakon što je 25. juna 1991. godine proglasila nezavisnost. Po političkom uređenju, ona je parlamentarna demokratija. U Ujedinjene narode primljena je 22. maja 1992. Danas je članica Vijeća Evrope, Svjetske trgovačke organizacije, OSCE-a, NATO saveza, Šengenskog sporazuma i drugih svjetskih organizacija. Pristupila je u punopravno članstvo Evropske unije 1. maja 2004. godine.
Historija
Slavenski preci današnjih Slovenaca doselili su se na područje današnje Slovenije vjerovatno u 6. vijeku. U 7. vijeku nastala je Karantanija, prva država alpskih Slavena. Godine 745. Karantanija je u zamjenu za odbranu protiv Avara priznala vlast Bavarske, a zadržala je neke oblike unutrašnje samostalnosti nakon preoblikovanja u jednu od franačkih grofovija 828. godine. Već u 7. vijeku se na prostoru središnje Slovenije uobličila jedna slovenska plemenska zajednica, Karniola, koja je u 8. vijeku također bila uključena u okvir franačke države. Počev od 8. vijeka iz Salzburga i Akvileje počelo se širiti kršćanstvo u Sloveniji.
Oko 1000. godine napisani su Brižinski spomenici, prvi pisani dokument na slovenskom i prvi slavenski dokument na latinici. U 14. vijeku veći dio današnje Slovenije pada pod vlast Habsburgovaca. Slovenija se tada dijeli na pokrajine: Kranjsku, Gorišku, Štajersku, Korušku, Trst i Istru. Godine 1848. brojne narode zahvata narodni preporod, pa i Slovenci imaju politički program koji traži ujedinjenu Sloveniju. Kad se 1918. godine raspala Austro-Ugarska, a Italija zauzela pokrajine Primorsku i Istru, te dio Dalmacije, osnovana je Država Slovenaca, Hrvata i Srba koja se ubrzo ujedinila sa Kraljevinom Srbijom u Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca koja se 1929. preimenovala u Kraljevinu Jugoslaviju.
Kraljevina Jugoslavija se raspala nakon Drugog svjetskog rata, a Slovenci su se pridružili Demokratskoj federativnoj Jugoslaviji što je zvanično objavljeno 10. augusta 1945. godine. Država je 29. novembra 1945. preimenovana u FNRJ (Federativnu narodnu republiku Jugoslaviju) te je kasnije 1963. postala SFRJ.
Današnja Republika Slovenija je na osnovu plebiscitnog odlučivanja objavila svoju nezavisnost od SFRJ 25. juna 1991. godine.
Simboli
Zastava Zastava Slovenije sastoji se od tri jednako široke vodoravne pruge bijele, plave, i crvene boje. Grb Slovenije na zastavi se nalazi pri vrhu na lijevoj strani. Na grbu je bijeli Triglav, najviša planina u Sloveniji, na plavoj pozadini; pod njim su dvije valovite plave linije koje označavaju Jadransko more i lokalne rijeke. Iznad planine su tri šestokrake zvijezde.
Boje zastave su pan-slavenske, ali su se upotrebljavale i ranije na bivšim zastavama i podrazumjevaju se kao narodne boje Slovenije. Prvi put su korištene na zastavi iz 1848. godine za vrijeme rasta slavenskog nacionalizma.
Za vrijeme Jugoslavije, slovenska zastava je nastavila simbolizirati Sloveniju. 1945. godine, u sredinu zastave stavljena je crvena zvijezda, koja je onda bila simbol Socijalističke Republike Slovenije. Nakon osamostaljenja Slovenije od Jugoslavije, zvijezda je zamijenjena novim grbom. Nova zastava je prihvaćena 27. juna 1991.
Grb Grb Slovenije sastoji se od plavog štita s crvenim obrubom na kojem se nalazi stilizirani prikaz bijele planine - Triglava. Ispod te planine su dvije vijugave linije koje simbolizuju rijeke i more, a iznad Triglava su tri zlatne, šestokrake zvijezde koje čine trokut. Zvijezde potiču s grba celjskih grofova.
Grb se nalazi i na slovenskoj zastavi.
Himna Zdravljica je pjesma koju je napisao France Prešeren. Sedma strofa pjesme je također himna Republike Slovenije.
Geografija
thumb|desno|300px|Reljef Slovenije Geografski, Slovenija se nalazi u jugoistočnoj Evropi, na raskrižju Alpa, Dinarskih planina, Panonske nizije i Sredozemlja. Njeno područje je mješavina utjecaja alpske, sredozemne i kopnene klime. Više od polovine njene površine (54%) prekrivaju šume. Prema podacima FAO-a, šume u Sloveniji zauzimaju 1.076.474 hektara, po čemu je, poslije Finske i Švedske, treća u Evropi. U sjeverozapadnom dijelu države preovladavaju Alpe sa najvišim vrhom Triglavom (2864 m). U pravcu prema moru prostire se pokrajina Kras (bos. krš). Njen podzemni svijet sadrži neke od najveličanstvenijih podzemnih galerija u Evropi. Neke od poznatijih su Postojnska jama i Škocjanske jame, koje su isklesale podzemne vode, a u njima se nalaze prelijepi pećinski ukrasi. Stoga ih je UNESCO stavio na Spisak svjetske i kulturne baštine.
Granice S Hrvatskom – 670 km S Austrijom – 318 km S Italijom – 280 km S Mađarskom – 102 km
Dužina morske obale iznosi 46,69 km.
Geografske odrednice
Centralna geometrijska tačka: Slivna, ; krajnji sjever: Budinci, ; krajnji jug: Damelj, ; krajnji istok: Pince–Marof, ; krajnji zapad: Robidišče, .
Vazdušna linija po geografskoj širini iznosi 1° 287' odn. 163 km. Vazdušna linija po geografskoj dužini iznosi 3° 13' odn. 248 km.
Geologija Slovenija se nalazi u prilično aktivnoj seizmičkoj zoni, zbog svog položaja na relativno malehnoj Jadranskoj ploči, stješnjenoj između evroazijske ploče na sjeveru i afričke ploče na jugu, te se rotira suprotno kazaljki sata. Stoga je zemlja na raskršću tri važne geotektonske jedinice: Alpe na sjeveru, Dinaridi na jugu i Panonski basen na istoku. Naučnici su uspjeli identificirati oko 60 razornih zemljotresa koji su ovo područje pogodili u prošlosti. Osim toga, mreža seizmičkih stanica je aktivna širom države. Mnoga područja Slovenije imaju karbonatnu površinu, te se ispod njih nalazi veoma razvijen kraški pozdemni sistem (pećina, jama i dr).
Klima thumb|Razni oblici oblaka iznad Julijskih Alpa (sjeverozapadna Slovenija), pogled sa vrha Mangart u septembru 2007. Slovenija se nalazi na geografskim širinama umjerene klime. Na njenu klimu također utiče i raznolikost reljefa, kao i uticaji Alpa i Jadranskog mora. Na sjeveroistoku države, pretežno je kontinentalna klima sa najvećim razlikama između zimskih i ljetnih temperatura. U priobalnim područjima preovladava sredozemna klima. Efekti mora na temperaturu vidljivi su sve do doline rijeke Soče, dok je oštra alpska klima zastupljena u višim planinskim područjima. Postoji snažna interakcija između ova tri klimatska sistema na gotovo cjelokupnom području države.
Padavine se znatno razlikuju od regije do regije, sa preko 3500 mm godišnje u pojedinim zapadnim područjima, te opada idući ka istoku na oko 800 mm u Prekmurju. Snijeg je dosta čest tokom zime, a rekord snježnih padavina u Ljubljani zabilježen je 1952. sa izmjerenih 146 cm. U poređenju sa Zapadnom Evropom, Slovenija nije vjetrovita država, jer je relativno dobro zaklonjena padinama alpskih planina. Prosječna brzina vjetra niža je nego u nizijama susjednih država. Zbog neravnog terena, česti su lokalni vertikalni vjetrovi na dnevnoj osnovi. Osim ovih, postoje tri vrste vjetra od naročitog regionalnog značaja: bura, jugo i fen. Jugo i bura karakterišu primorske dijelove Slovenije. Jugo je obično topao i vlažan vjetar, dok je bura najčešće snažan i hladan. Fenski vjetar je tipičan za alpske predjele na sjeveru države. Općenito, u Sloveniji su pretežni sjeveroistočni, jugoistočni i sjeverni vjetrovi.
Hidrologija Teritorija Slovenije najvećim dijelom (16.423 km2 odnosno 81%) pripada slivu Crnog mora, dok samo manjim dijelom (3.850 km2 odnosno 19%) pripada slivu Jadranskog mora. Ova dva sliva su podijeljena u manje jedinice u zavisnosti od njenih glavnih rijeka: rijeke Mura, Drava i Sava sa pritokom Kolpom, te rijeke jadranskog sliva.
Vlada thumb|desno|Predsjednička palača u Ljubljani Slovenija je parlamentarna demokratska republika sa višestranačkim sistemom. Na čelu države je predsjednik, koji se bira na općim izborima i ima vrlo važnu integrativnu ulogu. Bira se na mandat od pet godina uz ograničenje od najviše dva uzastopna mandata. On uglavnom ima ulogu predstavljanja države, a ujedno je i vrhovni zapovjednik vojske Slovenije.
Izvršni i upravni organi u Sloveniji su Vlada Republike Slovenije, na čijem je čelu premijer te vijeće ministara odnosno kabinet vlade, koju bira Narodna skupština Slovenije (slov. Državni zbor Republike Slovenije). Zakonodavni organ čini dvodomni Parlament Slovenije, čija je karakteristika asimetrična dualnost. Najveća zakonodavna moć je koncentrirana u Narodnoj skupštini od 90 članova. Od njih, 88 članova biraju svi građani države po sistemu proporcionalnog predstavljanja, dok preostala dva člana skupštine biraju registrovani članovi autohtonih mađarskih i italijanskih manjinskih zajednica. Izbori se održavaju svake četiri godine. Državno vijeće Slovenije (slov. Državni svet Republike Slovenije) sačinjava 40 članova, koji su imenovani tako da predstavljaju socijalne, ekonomske, profesionalne i lokalne interesne grupe, ima dosta ograničenu savjetodavnu i kontrolnu ulogu.
Period od 1992. do 2004. bio je obilježen vlašću stranke "Liberalna demokratija Slovenije", koja je bila odgovorna za postepeni prijelaz iz titoističke privrede u kapitalističku tržišnu. Međutim, ova stranka je kasnije dobila mnogo kritika od strane neoliberalnih ekonomista, koji su tražili dosta brže tranzicijske "rezove". Predsjednik Liberalne demokratije Slovenije bio je Janez Drnovšek, koji je bio i premijer Slovenije između 1992. i 2002. te predsjednik Slovenije od 2002. do 2007. Mnogi ga smatraju za najutjecajnijeg slovenskog političara 1990tih, zajedno sa predsjednikom Kučanom (koji je bio predsjednik od 1991. do 2002).
Period od 2005. do 2008. bio je obilježen ogromnim entuzijazmom zbog priključenja države Evropskoj uniji. Tokom prvog mandata vlade Janeza Janše, po prvi put nakon osamostaljenja, slovenske banke su zabilježile da njihov omjer kredita i depozita izmiče kontroli. Uzrok tome je bilo prezaduživanje kod inostranih banaka i prekomjerno kreditiranje svojih klijenata, naročito lokalnih tajkuna.
Nakon izbijanja finansijske krize 2007–2010. i evropske dužničke krize, koalicija lijevog centra koja je naslijedila Janšinu vladu nakon izbora 2008. suočila se sa posljedicama prekomjernog kreditiranja u periodu 2005–2008. Pokušane su određene reforme koja bi pomogle u ekonomskom oporavku, ali su one naišla na studentske i radničke proteste koje je predvodio jedan student, koji je kasnije postao član Janšinog SDS-a. Predložene reforme su odgođene nakon provedenog referenduma. Vlada lijevog centra je smijenjena nakon što joj je izglasano nepovjerenje. Janez Janša je povećanje potrošnje i prekomjerno zaduživanje prebacio na teret vlade koja je došla na vlast, a predlagao je stroge mjere štednje, iste one za koje se zalagao da se odlože.
Privreda
thumb|desno|Od 2007. Slovenija je dio Eurozone (tamno plavo).