Wangari Maathai (Ihithe, Kenija, 1. april 1940 – 25. septembar 2011) bila je kenijska aktivistkinja, dobitnica Nobelove nagrade za mir 2004, za njen doprinos održivom razvoju, demokratiji i miru.
Rani život i obrazovanje Rođena je u Nyeri Distriktu u Keniji tada kontrolisanoj od strane Velike Britanije. Pripadnica je Kikuyu naroda, najbrojnije etničke grupe u Keniji. Osnovnu i srednju školu završava u Keniji, te u tom periodu prelazi na Katoličanstvo. Po završetku srednje škole studira u SAD-u na Koledžu Mount St. Scholastica (Mount St. Scholastica College) (sada Benedictine College), u Kanzasu. Ovaj studij joj je bio omogućen u sklopu programa koji je organizovan od strane kenijskih političara i John F. Kennedya (tada američkog senatora); tada je (1960) tri stotine kenijskih studenata otišlo na studij u SAD.Wangari Maathai, Unbowed: A Memoir, Knopf, 2006. , pg 73-74.
Na Koledžu St. Scholastica je diplomirala biologiju, uz sporedne predmete hemiju i Njemački jezik.Unbowed, pg 79. Potom u periodu 1964-1966. pohađa postdiplomske studije na Univerzitetu Pitsburg (University of Pittsburgh), da bi 1966. stekla zvanje magistra bioloških nauka (Master of Science in Biological Sciences). Nakon toga dobija posao asistenta profesoru biologije na Univerzitetu Najrobi (University College of Nairobi).Unbowed, pg 94-95. Na navedenom Univerzitetu nije počela raditi jer je pozicija predviđena za nju data drugoj osobi. Wangari smatra da je ovo bilo zbog polne i plemenske diskriminacije. Poslije dva mjeseca traženja posla profesor Reinhold Hofmann, sa njemačkog Univerziteta Giessen (University of Giessen), ponudio joj je posao u mikroanatomskom odjelu novoosnovanog Odsjeka veterinarske anatomije u Školi veterinarske medicine Univerziteta Najrobi.Unbowed, pg 102.
Godine 1971. postala je prva žena iz Istočne Afrike sa titulom doktora nauka (postala je doktor anatomskih nauka). Nastavila je sa predavanjima na Univerzitetu, postavši stariji predavač 1974, zatim šef katedre za anatomiju 1976, i na kraju profesor 1977. To je činilo prvom ženom koja je bila postavljena na navedene pozicije ikad do tada u Najrobiju.
Aktivizam i politički život Pored rada na Univerzitetu bavila se i mnogobrojnim aktivnostima u velikom broju nevladinih i drugih organizacija. Između ostalog bila je direktor najrobijskog ogranka kenijskog Crvenog krsta, član Nacionalnog vijeća žena Kenije, i član ekološkog "Environment Liaison Centre". Kroz rad u različitim organizacijama počela je smatrati da veliki dio problema Kenije leži u degradaciji okoliša. Nakon što je njen muž izabran u Parlament 1974. uz obećanja za otvaranje više radnih mjesta, došla je na ideju da obezbijedi radna mjesta u sektoru zaštite okoline. Osnovala je Envirocare Ltd. kompaniju koja se bavila sadnjom drveća, uz uključivanje običnih ljudi u taj proces. Kroz svoj rad dobila je mogućnost da prisustvuje Prvoj UN konferenciji o ljudskim staništima (poznatoj kao Habitat I) u junu 1976.
mini|desno|175px|Wangari Maathai i senator Barack Obama 2006. Godine 1977. osniva nevladinu organizaciju (NVO) Pokret zelenog pojasa (eng. Green Belt Movement) koji za cilj ima razvoj zemlje kroz zaštitu okoliša, razvoj zajednice i izgradnju kapaciteta. Praktično, Pokret se bori protiv deforestacije tla do koje dolazi zbog pretjeranog iskorištavanja drveta (s obzirom da je ono najjeftinije gorivo u regiji, te pruža mogućnost ostvarivanja prihoda najsiromašnijim stanovnicima kroz njegovo sakupljanje i prodaju). Iz gore navedenih razloga šume se uništavaju i dolazi do širenja pustinje i gubitka plodnog i šumskog tla. Pokret zelenog pojasa ohrabruje žene da sade drveće širom Kenije s tim da se podržava sadnja lokalnih vrsta. Za svaku sadnicu žene dobijaju naknadu (stipendiju).Unbowed, pg 134-137. Od 1977. do sada posađeno je preko 30 miliona stabala.
Bila je na čelu Nacionalnog vijeća žena Kenije.
Tokom režima, predsjednika Daniela Arapa Moia, više puta bila je u zatvoru, zbog zahtjeva za višestranačkim izborima i zbog protestiranja protiv političke korupcije. Spriječila je nelegalnu gradnju u Uhuru parku u Nairobiju.
Kandidirala se za predsjednicu Kenije 1997, ali je njena kandidatura odbijena.
Izabrana je u parlament 2002. Postala je pomoćnica ministra za okoliš, prirodne resurse i divljinu. Osnovala je svoju političku stranku 2003.
Izabrana je za prvu predsjednicu Vijeća za ekonomiju, društvo i kulturu unutar Afričke Unije, 2005.
Također je bila jedna od osam osoba, koje su nosile zastavu na ceromoniji otvaranja Zimskih Olimpijskih igara u Torinu 2006. Te godine, dobila je i počasni doktorat na Univerzitetu Connecticut u SAD-u.
Bila je domaćin svjetske konferencije mladih ekologa u Nairobiju, održane 2007.
Lični problemi Njen suprug, kenijski političar Mwangi Mathai, razveo se od nje, s obrazloženjem, da je prepametna za ženu te da je ne može kontrolisati; također je optužio za preljubu . Wangari se pobunila protiv odluke suda o rastavi, nazvavši sudiju nesposobnim ili korumpiranim , te je završila u zatvoru. Osuđena je na šest mjeseci, ali poslije intervencije njanih advokata izašla iz zatvora nakon tri dana. Bivši suprug je potom tražio, da više ne koristi njegovo prezime. Ona je tada u to prezime dodala još jedno "a2.Unbowed, pg 139-151.
Nobelova nagrada Dobila je Nobelovu nagradu za mir 2004, za njen doprinos održivom razvoju, demokratiji i miru. Prva je žena iz Afrike, ujedno i prvi aktivist za zaštitu okoliša, koji je dobio Nobelovu nagradu.
Izabrana djela The Green Belt Movement: sharing the approach and the experience (1985) The bottom is heavy too: even with the Green Belt Movement : the Fifth Edinburgh Medal Address (1994) Bottle-necks of development in Africa (1995) The Canopy of Hope: My Life Campaigning for Africa, Women, and the Environment (2002) Unbowed: A Memoir (2006) Reclaiming rights and resources women, poverty and environment (2007) Rainwater Harvesting (2008) State of the world's minorities 2008: events of 2007 (2008) The Challenge for Africa (2009)
Također pogledajte Spisak žena dobitnica Nobelovih nagrada
Note i reference
Kategorija:Ekološki aktivisti Kategorija:Kenija Kategorija:Dobitnici Nobelove nagrade za mir Kategorija:Rođeni 1940. Kategorija:Umrli 2011.