Gazi Turali-begova (Poljska) džamija nalazi se u samom centru Tuzle. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine, te je jedna od četiri na području medžlisa Islamske zajednice Tuzla skupa sa Jalskom, Šarenom i Džindijskom džamijom. Obnavljana je više puta, a posljednji put je otvorena nakon radova 14. septembra 2014.
Historija lijevo|mini|239x239piksel|Drugi ugao Poljske džamije Poljska (Turali-begova) džamija izgrađena je 1572, sredstvima jednog od utemeljivača moderne urbane Tuzle, Gazi Turali-bega. To potvrđuje vakufnama iz 15.02.1572. upisana u sudski registar u Čačku.
Više puta je obnavljana i adaptirana, a među njima se ističe adaptacija iz 1878. Tada je, zbog izgradnje ceste i tonjena džamije, donji pod propao jedan metar, a gornji prozori postali donji. Tada su i džamija i munara nazidane. Sljedeća velika adaptacija izvršena je navjerovatnije 1890, kada je uz džamiju izgrađeno i turbe od tesanog kamena, a posljednja 1967. Džamija je skoro bila pod detaljnom rekonstrukcijom, te zbog njene jedinstvenosti i monumentalnosti, Medžlis Islamske zajednice Tuzla preduzeo je sve neophodne mjere da se "Poljska džamija" obnovi u klasičnom osmanskom arhitektonskom stilu iz 16. vijeka, sa velikim trijemom i visokom munarom.
Opis Arhitektonska forma ukazuje na blisku vezu sa tradicionalnom arhitekturom bosanske kuće. Dimenzije džamije iznose 12,05 x 19,96 m. U interijeru su dimenzije 10,05 x 9,97 m u kojem se izdvaja precizno izvedena unutrašnja kupola nastala tokom obnove 1890. Zidovi su debljine 1,00 m, a krov je četverovodan koji je pokriven biber-crijepom.
U haremu nalaze se i četiri mezara s nišanima. Nišani su od bijelog kamena s natpisom arapskim slovima, a jedan od njih jeste mezar hadži Osman-bega Azabagića, oca bivšeg reisul-uleme Mehmeda Teufika Azabagića, a mnogi drugi su potonuli u zemlju, tako da se ne vide natpisi.
Ponovno otvaranje renovirane Turali-begove džamija bio je 14. septembra 2014. godine.
Galerija
Literatura Hamdija Kreševljaković, "Turali-begov vakuf u Tuzli", Prilog historije XVI vijeka, Sarajevo, 1941. Adem Handžić, "Tuzla i njena okolina u XVI vijeku", Sarajevo, 1975. Dragiša Trifković, "Tuzlanski vremeplov", knjiga I-IV, Beograd-Tuzla, 1981-1987. Džemal Ćilimković, "Tuzla u osmansko doba", Tuzla, 1966. Miklós Fóti, Biographical Notes on the Life of Turali of Tuzla (Aga, Bey and Vakıf). Archivum Ottomanicum 40 (2023) 25–34.
Reference
Vanjski linkovi
Zvanična stranica Islamske zajednice u Bosni i Hercegovini Zvanična stranica komisije nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine
Kategorija:Džamije u Tuzli Kategorija:Nacionalni spomenici u Tuzli