Živinice su grad i naseljeno mjesto u sjeveroistočnom dijelu Bosne i Hercegovine, južno od Tuzle. Administrativno pripada Tuzlanskom kantonu u sklopu Federacije Bosne i Hercegovine. Prema posljednjem popisu stanovništva broji 57.765 stanovnika.

Geografija Živinice, kao osnovna jedinica lokalne samouprave, formirana je Odlukom Narodne skupštine NR Bosne i Hercegovine, br. 28/59, 19. juna 1959. Danas obuhvata područje od oko 300 km2 na kome trenutno skupa sa prognaničkom populacijom živi oko 75.000 stanovnika. Na području grada konstituisano je 26 mjesnih zajednica, od kojih četiri čine gradsko naselje. Prema procjenama, u gradu i prigradskim naseljima živi oko 23.000 stanovnika, što je u odnosu na predratni period skoro udvostručen broj.

Historija

Srednji vijek i stariji tragovi naseljenosti Područje današnjih Živinica ima tragove starije naseljenosti, o čemu svjedoče brojna arheološka nalazišta, gradine i nekropole sa stećcima. U evidenciji kulturno-historijskog naslijeđa grada navedeni su, između ostalog, lokaliteti Gradina u Nevrenči, Džebarska gradina, grad Jasičak iznad Bašigovaca, kao i veći broj nekropola stećaka u Đurđeviku, Gračanici, Donjoj Višći, Tupkovićima, Brnjici i drugim naseljima.

Zvanični historijat grada navodi da je srednjovjekovna teritorija Živinica bila u sastavu Bosanske države, u okvirima oblasti Gostilj, Dramešin i Soli. Kontinuitet života na širem živiničkom prostoru potvrđuju i naučni radovi o okolnim naseljima. Tako je za naselje Djedino utvrđeno da je postojalo još u srednjem vijeku te da se može pratiti kroz prve osmanske popise Zvorničkog sandžaka iz 1519. i 1533. godine. Registrirano je oko 25 nekropola i desetak stećaka samaca. Danas je sačuvano oko 250 stećaka na raznim lokalitetima, posebnu pažnju predstavlja stećak "Vrpolje" u Đurđeviku, koji je ujedno i jedini stećak sa pisanim tekstom.

Osmanski period Nakon osmanskog osvajanja ovaj prostor ulazi u sastav nahije Tuzla. Prema zvaničnom historijatu grada, urbano naselje Živinice vjerovatno je nastalo u XVIII stoljeću. U istom izvoru, pozivajući se na stariju literaturu, navodi se da se u osmanskom dokumentu iz 1764. spominju Živinice pod drugim nazivom, što se u lokalnoj historiografiji uzima kao jedan od najstarijih pisanih tragova o samom naselju.

Postanak imena Živinice još uvijek nije utvrđen. Prema M. Hadžijaniću Živinice se pominju u jednom turskom dokumentu iz 1764. kao "Živinice zvano Uskopči, vjerovatno (Oskovci) u nahiji Tuzla".

Za osmanski period karakterističan je razvoj seoskih naselja u živiničkom kraju, posebno u dolinama i na padinama Konjuha i prema dolini Spreče. Naselja poput Djedina dokumentirana su u osmanskim popisima i kasnijim administrativnim izvorima, što pokazuje da je današnje područje grada bilo naseljeno i prije formiranja savremenog urbanog središta Živinica.

Austro-Ugarska uprava Poslije 1878. godine živinički kraj ulazi u sastav Kondominija Bosne i Hercegovine pod austrougarskom upravom. U tom periodu uvedeni su moderniji oblici uprave, katastarske evidencije i zemljišnih knjiga. Za okolna živinička naselja, poput Djedina, postoje podaci o austrougarskim popisima stanovništva i uspostavljanju gruntovnice krajem 19. stoljeća.

Iako su sama Živinice kao urbano središte tada još bila manje naselje, austrougarski period predstavlja važnu etapu u administrativnom i saobraćajnom povezivanju područja s Tuzlom i drugim dijelovima sjeveroistočne Bosne.

20. stoljeće Veći privredni značaj živinički kraj dobija u 20 stoljeću, naročito razvojem rudarstva u Đurđeviku. Prema monografiji Rudnika „Đurđevik“, prve tone uglja iz đurđevičkog ugljenokopa iskopane su 1936. godine, kada je počela eksploatacija u jami „Suhodanj“, a ubrzo potom i u jami „Frelih“. Razvoj rudnika snažno je uticao na demografski i privredni rast šireg područja Živinica.

Tokom Drugog svjetskog rata rudarska i saobraćajna infrastruktura na području Đurđevika bila je teško oštećena, a proizvodnja uglja obustavljena. Nakon rata uslijedila je obnova i daljnja industrijalizacija, što je doprinijelo pretvaranju Živinica u jedno od važnijih lokalnih središta tuzlanske regije.

Formiranje općine Savremena općina Živinice formirana je Odlukom Narodne skupštine NR Bosne i Hercegovine, broj 28/59, od 19. juna 1959. godine. Taj datum kasnije je prihvaćen i kao Dan grada Živinica, jer je tada utvrđena današnja teritorija općine, odnosno grada.

U drugoj polovini XX stoljeća Živinice su rasle kao upravno, saobraćajno i industrijsko središte južno od Tuzle, a razvoj rudarstva, trgovine i usluga oblikovao je savremeni identitet grada. U periodu SFR Jugoslavije je postojalo naselje Živinice Tvornica koje je preimenovano u Živinice.

Godine 1981. su naselju Živinicama pridružene Donje Živinice (bivše Živinice Hrvatske). Živinice su do 1985. nosile ime Živinice, a onda im je ime promijenjeno u Živinice Grad. Iste je godine izdvojen dio naselja koji je s naseljem Baricama spojen u novo naselje Živinice Donje.

Rat u Bosni i Hercegovini i poratni period Tokom rata u Bosni i Hercegovini (1992–1995) Živinice su imale važnu ulogu u odbrani sjeveroistočne Bosne i u organizaciji jedinica Armije Republike Bosne i Hercegovine. Na području grada danas djeluju memorijalne i muzejske ustanove koje čuvaju sjećanje na taj period, uključujući Muzej Armije BiH u Dubravama.

U poratnom periodu Živinice su nastavile demografski i urbanistički rast. Zakon o Gradu Živinice donesen je 2019. godine, čime je dotadašnja općina dobila status grada.

Kulturno-historijsko naslijeđe Historija Živinica vidljiva je i kroz sačuvano naslijeđe. U evidenciji kulturnih dobara grada nalaze se nacionalni spomenici i druga evidentirana dobra, među kojima su nekropola sa stećcima na lokalitetu Jasik u Gračanici, Drvena džamija u Priluku te više arheoloških lokaliteta i nekropola stećaka širom današnjeg gradskog područja.

Kultura Nacionalni spomenici kulture Na listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine za grad Živinice se nalaze sljedeći spomenici: "Drvena džamija u selu Priluk" (prirodno-graditeljska cjelina), "Nekropola sa stećcima na lokalitetu Jasik u Gračanici" (historijsko područje).

Stanovništvo

Nacionalni sastav stanovništva – grad Živinice

Nacionalni sastav stanovništva – naseljeno mjesto Živinice Grad

Sportski timovi RK Konjuh namještaj ŽRK Živinice FK Slaven

Poznate ličnosti Adnan Babajić, pjevač Boris Živković, nogometaš Cvijan Milošević, nogometaš Denijal Pirić, nogometaš, trener Elvir Rahimić, nogometaš Hidajet Tulumović, nogometaš, trener Ivo Andrić-Lužanski, političar Jasmin Fejzić, nogometaš Jusuf Nurkić, košarkaš Latif Havkić, pjevač Mato Đaković, novinar Mirsad Bešlija, nogometaš Murat Hasanagić, glumac Nesib Malkić, komadant Salih Delalić, nogometaš

Također pogledajte Konjuh (preduzeće)

Reference

Vanjski linkovi

Zvanični veb-sajt grada Živinica

* Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine Kategorija:Općine Federacije Bosne i Hercegovine Kategorija:Općine u Tuzlanskom kantonu