280px|mini|Dioklecijanova palača, simbol Splita Split je grad u Hrvatskoj i sjedište Splitsko-dalmatinske županije.
Osnovni podaci Split je po broju stanovnika drugi grad u Hrvatskoj i najznačajniji je kulturni i privredni centar Dalmacije, najveći grad na istočnoj obali Jadranskog mora. Poznat je po čuvenoj Dioklecijanovoj palači i Festivalu zabavne muzike "Split".
Ime Grad je kroz historiju više puta mijenjao ime, tako ga nalazimo kao Aspalathos/Spalatos (gr.), Spalatum, Spalato (ital.), Spljet, Split. Porijeklo njegovog imena se izvodi od biljke brnistre (ili žuke) koja tamo raste u izobilju. Grčki naziv za nju je aspalathos.
Po drugoj teoriji, ime je nastalo od latinske riječi, kao uvećanica za palaču - tj. "palačetina".
Po trećoj iz "spalato" = palačica, mala palača (ital.).
Položaj Split je smješten na jadranskoj obali u srednjoj Dalmaciji na Splitskom poluostrvu. Od uzvisina, okružuju ga u pozadini sa sjevera planina Mosor, sa sjeverozapada brdo Kozjak, sa istoka brdo Perun, a najstarije gradsko jezgro se nalazi pod brdom Marjan, koje se nalazi zapadno od starog gradskog jezgra. Splitsko poluostrvo okružuju ostrva Brač, Hvar, Šolta i Čiovo. Trajekti iz luke Split često su jedina veza ostrva srednje Dalmacije s kopnom.
Stanovništvo
Na popisu stanovništva 2021. godine, grad Split je imao 160.577 stanovnika, od čega u samom Splitu 149.830.
Grad Split
Broj stanovnika po popisima- Republika Hrvatska - Državni zavod za statistiku: Naselja i stanovništvo Republike Hrvatske 1857.-2001. 1857. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2001. 2011. 2021. 12.417 14.587 16.883 18.438 21.925 25.103 29.155 40.029 54.187 64.874 85.374 129.203 176.303 200.459 188.694 178.102 160.577
Napomena: Nastao iz stare općine Split. Od 1857. do 1971. sadrži dio podataka za grad Solin i dio podataka za općinu Podstrana, a od 1948. do 1971. dio podataka za grad Kaštela.
Split (naseljeno mjesto)
Broj stanovnika po popisima 1857. 1869. 1880. 1890. 1900. 1910. 1921. 1931. 1948. 1953. 1961. 1971. 1981. 1991. 2001. 2011. 2021. 10.358 12.196 14.815 15.697 18.853 21.738 25.052 35.332 50.075 60.703 80.902 123.756 169.322 189.388 175.140 167.121 149.830
Napomena: U 1981. smanjeno izdvajanjem dijelova naselja iz kojih su formirana samostalna naselja: Donje Sitno, Gornje Sitno, Kamen, Podstrana (općina Podstrana), Slatine, Srinjine, Stobreč, Strožanac (bivše naselje) i Žrnovnica, Kaštel Gomilica (grad Kaštela), Kaštel Kambelovac (grad Kaštela) i Kaštel Sućurac (grad Kaštela), Kučine (grad Solin), Mravince (grad Solin), Solin (grad Solin) i Vranjic (grad Solin). Ta su se naselja do 1971. iskazivala kao dio naselja Split. U 1991. smanjeno za dio područja koji je pripojen naselju Kamen, za koji i sadrži podatke do 1981., i za dio područja koji je pripojen naselju Stobreč. U 1857., 1869. i 1890. sadrži podatke za naselje Donje Sitno, dio podataka za naselje Stobreč do 1981., kao i dio podataka u 1953. i 1961. za naselje Gornje Sitno. U 1857., 1869., 1921., 1931., 1953. i 1961. dio podataka sadržan je u naselju Srinjine, od 1857. do 1931. u naselju Žrnovnica, a u 1857., 1869., 1890., 1921. i 1931. u naselju Gornje Sitno. U 1880. i 1910. dio podataka sadržan je u naselju Tugare (grad Omiš). Do 1971. naselje Blaca (grad Solin), iskazivano je kao dio naselja Split.
Popis 1991.
Na popisu stanovništva 1991. godine, naseljeno mjesto Split je imalo 189.388 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:
Split 1991.
Gradske četvrti
Osim administrativne podjele na 8 gradskih naselja, zbog veličine samog centralnog gradskog naselja Splita te lakšeg upravljanja prostorom, grad Split obuhvata i manje urbane cjeline - četvrti, odn. kotareve. To su:GIS Grada Splita Gradski kotari
Bačvice Blatine-Škrape Bol Brda Grad Gripe Kman Kocunar Lokve Lovret Lučac-Manuš Mejaši Meje Mertojak Neslanovac Plokite Pujanke Ravne njive Sirobuja Split 3 Sućidar Šine Špinut Trstenik Varoš Visoka Žnjan
Znamenitosti Dioklecijanova palača. Ona nije spomenik već je grad. U njoj se antika dodiruje i prožima sa srednjim vijekom, tu je gotika, renesansa, suvremeno graditeljstvo. Podrumi koji su dio Dioklecijanove palače - u njima ćete vidjeti očuvane drvene grede iz Dioklecijanovog vremena i mlin za masline koji je neki dosjetljiv čovjek tu postavio u srednjem vijeku.
Splitska katedrala. To je mala, vrlo ugodna crkva u kojoj je svaki vijek ostavio neki trag. Zvonik Svetoga Duje. Popnite se i vidjet ćete Split iz sasvim neobične perspektive.
Spomenik Grgura Ninskog.
Nemojte propustiti Đardin, gradski park koji mnogi građani Splita nakon nedavnog preuređenja smatraju ružnim.
Pjaca i Prokurativa, Galerija Meštrović i Muzej hrvatskih arheoloških spomenika. Napravite fotografije ispred Hrvatskog narodnog pozorišta i gradske vijećnice. Otiđite na predstavu festivala Splitsko ljeto.
Poznate osobe Dioklecijan, rimski car Zlatan Stipišić Gibonni, kantautor Jakov Gotovac, kompozitor Josip Hatze, kompozitor Ivo Tijardović, kompozitor Emanuel Vidović, slikar Miljenko Smoje, novinar Boris Dvornik, glumac Zdravka Krstulović, glumica Zdenko Runjić, kompozitor zabavne muzike Oliver Dragojević, pjevač zabavne muzike Tedi Spalato, kantautor Zorica Kondža, pjevačica zabavne muzike Meri Cetinić, kantautorica Hari Rončević, kantautor Goran Karan, pjevač zabavne muzike Maja Blagdan, pjevačica zabavne muzike Tonči Huljić, kompozitor zabavne muzike Doris Dragović, pjevačica zabavne muzike Danijela Martinović, pjevačica zabavne muzike Petar Grašo, pjevač zabavne muzike Severina Vučković, pjevačica zabavne muzike Goran Ivanišević, teniser Mario Ančić, teniser Toni Kukoč, košarkaš Dino Rađa, košarkaš Marko Marulić, književnik, "otac hrvatske književnosti"
Gradovi partneri Los Angeles
Galerija
Također pogledajte Dalmacija Dioklecijanova palača Marjan Splitsko-dalmatinska županija Spisak gradova u Hrvatskoj
Literatura
Savezni zavod za statistiku i evidenciju FNRJ i SFRJ, popis stanovništva 1948, 1953, 1961, 1971, 1981. i 1991. Jakov Gelo, Narodnosni i vjerski sastav stanovništva Hrvatske, 1880-1991: po naseljima, Državni zavod za statistiku Republike Hrvatske, 1998; , ;
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Gradovi u Hrvatskoj Kategorija:Gradovi u Splitsko-dalmatinskoj županiji *