mini|desno|175px|Slika 1: C je enklava od A, odnosno eksklava od B mini|desno|175px|Slika 2: C je eksklava od B, ali nije enklava od A jer nije u potpunosti obuhvaćena njenom teritorijom Enklava, odnosno eksklava (grč. en – u, unutra, lat. ex – van; clavis – ključ) u političkoj geografiji predstavlja neku teritoriju, oblast, regiju ili državu, koja je sa svih strana okružena nekom drugom teritorijom ili državom. Ukoliko je teritorija van matice, nazivamo je njenom eksklavom.
Enklava je pojam u odnosu na onu teritoriju kojom je obuhvaćena. Eksklava je pojam u odnosu na onu teritoriju kojoj administrativno ili politički pripada (slike 1 i 2).
Primjer enklave i eksklave jest selo Sastavci u općini Priboj. Sastavci administrativno pripadaju Bosni i Hercegovini, ali se nalaze unutar teritorije Srbije. Sastavci su enklava u Srbiji, ali eksklava Bosne i Hercegovine.
Pojam Riječ enklava potiče od starofrancuske riječi enklaver, što znači zatvoriti, a koja je evoluirala od narodne latinske riječi inclavare ili „zaključati“, koja dalje potiče od latinskog „in-clavis“, što znači ključ. U zavisnosti od toga u kojem dijelu svijeta se neka enklava nalazi, one mogu ili biti potpuno zaštićene od potencijalnih neprijatelja ili biti doslovno okružene njima. U mnogim slučajevima, enklave su na lokalnom nivou, pri čemu je riječ samo o okrugu ili gradu koji je potpuno okružen većim gradom.
Na svijetu postoje tri države koje su potpune enklave: Lesoto (okružen Južnoafričkom Republikom) Vatikan (okružen Italijom ili, preciznije, Rimom) San Marino (okružen Italijom)
Mnoge druge države imaju pojedine eksklave u drugim državama: Kalinjingradska oblast, eksklava Rusije između Poljske i Litvanije Nahičevan, eksklava Azerbejdžana između Armenije, Irana i Turske.
Reference
en:Enclave and exclave#True enclaves