Hajduci su u narodnom epskom pjesništvu romantizirani gerilski odmetnici, prikazani kao borci protiv Turaka. Hajduci (od arap. hajdud - skrenuti s pravog puta) su bili odmetnici, pljačkaši i borci za slobodu na Balkanu, u zemljama pod turskom vlašću.mini|202x202px|Hajduk Veljko Petrović
Hajduci su se odmetali u šume, odakle su napadali Turke i uzimali plijen. Bili su organizovani u hajdučke družine, na čijem čelu se nalazio harambaša (arambaša), koji je nosio skupocjenije odijelo i najčešće je biran zbog svoje starosti ili umještva. Hajdučki pokret naziva se hajdučijom ili hajdukovanjem. Lokalni seljaci koji su skrivali hajduke, snabdevali ih i davali obavještajne podatke nazivali su se jataci.
U jezicima drugih naroda se naziva haiduc (rumunski) hajdúk (mađarski) hajduku (albanski), хајдук/hajduk (srpski), ајдук (ayduk) (makedonski), хайдут (haydut) (bugarski), aiducco (italijanski), haïdouk (francuski), haydut (turski), hajduk, Հայդուկ (armenski), ukrajinski hajdamak i opryšok (гайдамак, опришок), הײַדאַמאַק (haydamak) (jidiš), hajduk i hejduk (češki).
Veliki broj hajduka iz Smederevskog sandžaka i okolnog područja učestvovao je u Prvom i Drugom srpskom ustanku 1804.
U Bosni i Hercegovini mini|204x204piksel|Petar Popović Pecija, hajduk i vođa Pecijine (Doljanske) bune u Potkozarju 1858. U Bosni i Hercegovini hajduci su takođe učestvovali u bunama protiv Turaka, često predvodeći pobunjeničke snage. Romanija se smatra "hajdučkom planinom". Zbog svojih prirodnih odlika, slabe naseljenosti i gustih gora često je bila neprohodna turskim snagama, te je predstavljala prirodnu bazu za hajdučko sklonište. Najpoznatiji srpski hajduk koji je hajdukovao (četovao) po Srbiji i Hercegovini u 16.vijeku bio je Starina Novak, kasnije i vojskovođa u vojsci vlaškog kneza Mihajla Hrabrog.
Hajduk Petar Popović Pecija bio je na čelu dvije bune u Potkozarju u 19.vijeku. Dok je hajdučki harambaša Hercegovac Pero Tunguz napadom na jedan turski karavan otpočeo Hecegovački ustanak 1875. (poznat kao Nevesinjska puška).
Također pogledajte HNK Hajduk Split Uskoci
Reference
Vanjski linkovi https://web.archive.org/web/20060621010338/http://www.metaweb.com/wiki/wiki.phtml?title=Stephenson:Neal:Quicksilver:391:Haiduks_(Professorbikeybike)
Kategorija:Bosna i Hercegovina u Osmanskom Carstvu Kategorija:Hrvatske zemlje pod osmanskom vlašću Kategorija:Srbija u Osmanskom Carstvu