Ivo Robić (8. januar 1923 - 9. mart 2000) bio je hrvatski pjevač zabavne muzike, kompozitor i jedan od pionira šlagera i savremene zabavne muzike na prostoru bivše Jugoslavije. Smatra se prvim izvođačem s tog područja koji je ostvario značajniju međunarodnu karijeru.
Biografija
Ivo Robić je rođen 1923. u Garešnici, kao najstariji od trojice sinova u porodici Stjepana i Marije Robić (rođene Legin), koji su se vjenčali godinu ranije, 14. maja 1922. Imao je dva mlađa brata, Rajka i Miroslava. Njegov otac Stjepan, sudski službenik, volio je muziku i vodio tamburaški orkestar. Još u djetinjstvu pjevao je u horu i svirao violinu.
Porodica se kasnije preselila u Bjelovar, gdje je Robić završio Državnu mješovitu osnovnu školu 1934. Tokom srednjoškolskog obrazovanja počeo se intenzivnije baviti muzikom te je već u mladosti stekao lokalnu popularnost, zbog čega su ga savremenici prozvali ″Bjelovarski Tino Rossi″, po uzoru na tada poznatog francuskog pjevača Tinu Rossija. Zajedno s prijateljima osnovao je školski dixieland sastav s kojim je amaterski nastupao, čime je započeo svoje prve javne muzičke aktivnosti. U to vrijeme živio je u Gajevoj ulici u centru Bjelovara, gdje su živjele i kasnije poznate kulturne ličnosti poput glumice Nade Kareš, arhitekte Vjenceslava Richtera, kipara Vojina Bakića i glumaca Charlesa Millota.
Počeci karijere
mini|desno|300px|Ansambl Ferryja Souvana tokom nastupa u baru hotela Slon oko 1953. S lijeva nadesno: Milan Kenk, Lev Ponikvar, Ferry Souvan, Jože Kelbl i Ivo Robić, koji ovom prilikom svira klarinet.
Godine 1943. Robić je otišao u Zagreb gdje se upisao na studij prava. Paralelno sa studijem započeo je muzičke nastupe u zagrebačkim ugostiteljskim i plesnim lokalima. Nastupao je u baru Grill Room, smještenom u podrumu Gradske kafane na Trgu bana Jelačića, uz orkestar Kalmana Kočija, kao i u tada popularnom plesnom prostoru Tucman u zgradi pjevačkog društva ″Kolo″, gdje je pjevao uz orkestar Charlijea Pavlića.
Iste godine pristupio je audiciji Hrvatske krugovalne radio stanice Zagreb, na kojoj je izveo pjesmu Sniježi kompozitora Marija Kinela. Nakon uspješne audicije postao je izvođač u programu radijske stanice te je počeo redovno nastupati u živim radijskim emisijama. Tokom ratnog perioda nastupao je u više muzičkih i zabavnih programa radio stanice Zagreb, uključujući i radijsko-magazinski ciklus Hrvatskom vojniku autora Vikija Glovackog.
Nakon kapitulacije Italije 1943. i proglašene mobilizacije u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, Robić je mobilisan u sastav Ministarstva oružanih snaga NDH. Raspoređen je u Prosvjetnu bojnu Odgojnog odjela, čime je izbjegao odlazak na ratište. U tom periodu nastavio je javne muzičke nastupe, među kojima se izdvaja nastup na otvorenju Muzičkog paviljona u Bjelovaru 8. septembra 1943. Nakon završetka Drugog svjetskog rata Robić je nastavio graditi pjevačku karijeru u poslijeratnoj Jugoslavija, uprkos nepovoljnim društvenim i političkim okolnostima za izvođače zabavne muzike. Već 1945. nastupao je u Opatiji, gdje je održao koncert u tamošnjem pozorištu. Od 1946. ponovo je angažovan na Radio Zagrebu, čime je obnovio kontinuitet radijskih nastupa započet tokom ratnih godina.
Dana 18. aprila 1946. oženio se Martom Goleš, s kojom je ostao u braku do kraja života. Marta Robić tokom njegove karijere učestvovala je i u organizaciji njegovih profesionalnih aktivnosti, zbog čega se često navodi kao njegova saradnica i menadžerica.
Krajem četrdesetih godina Robić je kratko boravio u Mariboru, gdje je nastupao na lokalnoj radio stanici. Godine 1949. ostvario je ljetni angažman u hotelu Talasoterapija u Crikvenici, a od 1950. redovno je nastupao na terasi Hotela Kvarner u Opatiji. Nastupi u Hotelu Kvarner tokom narednih decenija postali su jedno od obilježja njegove karijere.
Godine 1949. snimio je svoju prvu gramofonsku ploču Ti ni ne slutiš / Kad zvjezdice za diskografsku kuću Jugoton, čime je započeo svoju diskografsku djelatnost. Tokom ranog perioda karijere nastupao je i kao barski pjevač u više zagrebačkih noćnih lokala. Iako je prvobitno planirao završiti studij prava, muzička karijera ubrzo je postala njegovo osnovno profesionalno opredjeljenje. Kasnije je pohađao Državnu muzičku školu u Zagrebu, gdje se bavio i komponovanjem.
Međunarodni uspjeh
mini|desno|300px|Prednja strana singl-ploče Morgen iz 1959, pjesme kojom je Ivo Robić ostvario međunarodni uspjeh i postao jedna od najpoznatijih evropskih zvijezda zabavne muzike toga perioda
Ljetni nastupi u Opatija sredinom pedesetih godina doprinijeli su početku međunarodne karijere Ivi Robiću. Tokom jednog nastupa 1955. zapažen je od vlasnika noćnog kluba iz bavarskog grada Hof an der Saale, koji ga je angažovao za nastupe u Njemačkoj. Robić je u toj zemlji boravio oko sedam mjeseci, gdje je stekao iskustvo i kontakte koji su kasnije doprinijeli njegovom uspjehu na njemačkom muzičkom tržištu.
Godine 1956. predstavnici čehoslovačke diskografske kuće Supraphon boravili su u Beogradu u potrazi za izvođačima iz Jugoslavije. Među odabranim umjetnicima bio je i Robić, koji je iste godine snimio singl Vaš dum šel spat. Saradnja sa Supraphonom trajala je gotovo deset godina, tokom kojih je između 1956. i 1965. objavio ukupno 55 singl-ploča, uglavnom prepjeva tadašnjih međunarodnih hitova.
Tokom 1957. Robić je, zajedno sa Lolom Novaković, nastupio na Leipziškom sajmu kao predstavnik jugoslavenske muzičke scene. Nastup je organizovao istočnonjemački muzički menadžer s ciljem predstavljanja jugoslavenskih izvođača međunarodnoj publici.
Njegovi uspjesi u srednjoj Evropi privukli su pažnju njemačke diskografske kuće Polydor, koja ga je krajem 1958. pozvala na probno snimanje u Hamburg. Nakon potpisivanja ugovora, Robić je 4. februara 1959. snimio pjesmu Morgen, kompoziciju švicarskog autora Petera Moessera, uz aranžman i orkestarsku pratnju Berta Kaempferta. Pjesma je ubrzo postala međunarodni hit i predstavljala je prekretnicu u njegovoj karijeri.
Singl Morgen donio je Robiću Zlatnu ploču kuće Polydor i nagradu Brončani lav Radio Luxembourga, jedne od najutjecajnijih evropskih radio-stanica toga vremena. Pjesma je ostvarila značajan uspjeh na međunarodnim top-listama, uključujući 13. mjesto američke liste Billboard Top 40, na kojoj se zadržala jedanaest sedmica, kao i 23. mjesto britanske liste časopisa New Musical Express. Time je Morgen postala prva pjesma izvedena na njemačkom jeziku koja je dospjela na američku top-listu popularne muzike.
Nakon uspjeha pjesme Morgen, Robić je nastavio saradnju s Bertom Kaempfertom, koji je u tome periodu imao jedan od vodećih orkestara u Njemačkoj. Zajedno su snimili jedan studijski album i četrnaest singl-ploča za Polydor. Među njegovim zapaženijim međunarodnim pjesmama iz tog perioda nalaze se Muli Song, Mit 17 fängt das Leben erst an, Rot ist der Wein i Fremde in der Nacht.
Pjesma Fremde in der Nacht, poznata i pod engleskim nazivom Strangers in the Night, kasnije je postala predmet rasprava o mogućem Robićevom autorskom doprinosu. Prema tvrdnjama njegove supruge Marte Robić, melodija pjesme prvobitno je bila ponuđena na Splitskom festivalu, ali nije prihvaćena, nakon čega je povezana s Bertom Kaempfertom i kasnije snimljena u interpretaciji Franka Sinatre, koji je 1966. s njom ostvario svjetski uspjeh. Iako se Robićevo ime povremeno pojavljivalo u medijskim i filmskim interpretacijama vezanim za autorstvo pjesme, službeni diskografski podaci kao autore navode Berta Kaempferta, Charlesa Singletona i Eddieja Snydera. Pitanje mogućeg Robićevog autorskog udjela ostalo je predmet različitih interpretacija i medijskih nagađanja.
Nastupi i aktivnosti u Sjedinjenim Američkim Državama
Nakon međunarodnog uspjeha pjesme Morgen, Ivo Robić pokušao je ostvariti uspjeh na američkom tržištu popularne muzike. Za distribuciju pjesme na tržištu Sjedinjenih Američkih Država angažovana je diskografska kuća Laurye, koja je omogućila njeno izdavanje i promociju u američkom medijskom prostoru. U tom periodu Robić je realizovao i promotivnu turneju po Sjedinjenim Američkim Državama, tokom koje je nastupao u brojnim televizijskim i scenskim formatima. Među njima se izdvajaju emisije The Perry Como Show na NBC televiziji, The Ed Sullivan Show te The Dick Clark Show, kao i nastupi u drugim televizijskim programima i koncertnim dvoranama. Turneja je trajala oko tri i po mjeseca i predstavljala je njegov najopsežniji angažman na američkom kontinentu. Iako je pjesma Morgen već ranije ostvarila značajan uspjeh na američkim top-listama, gdje je dostigla 13. mjesto liste Billboard Top 40, proboj na američko tržište u širem smislu pokazao se kao zahtjevan i ograničen. Nakon završetka promotivne turneje, Robić je postepeno smanjio aktivnosti usmjerene ka američkom tržištu i svoje nastupe uglavnom fokusirao na evropsku publiku te zajednice hrvatskih i jugoslavenskih iseljenika u inostranstvu.
Domaća karijera i festivalski uspjesi
Paralelno s međunarodnom karijerom, Ivo Robić je gradio i izuzetno uspješnu karijeru na domaćoj muzičkoj sceni. Tokom 1950-ih godina bio je jedna od najprepoznatljivijih radijskih zvijezda u Jugoslavija, a njegovi snimci i prepjevi tada popularnih međunarodnih hitova često su emitovani na radijskim programima. Među njima su bile izvedbe pjesama poput Mama Juanita (iz filma Jedan dan života) i S pjesmom u srcu (iz filma Mladić s trubom).
U tom periodu obnovio je saradnju sa kompozitorom i tekstopiscem Marijom Kinelom, s kojim je realizovao niz uspješnih domaćih kompozicija, uključujući Uzalud plačeš, Ko divan san, Čežnja i Jadran u noći (1953), kao i kasnije pjesme Samo jednom se ljubi (1956) i Srce laku noć (1956). Ovi snimci značajno su doprinijeli njegovoj popularnosti na prostoru tadašnje jugoslavenske muzičke scene.
Početkom 1950-ih dolazi do razvoja muzičkih festivala, koji postaju važno mjesto afirmacije popularne muzike. Na prvom Zagrebfestu 1953. Robić je nastupio kao jedan od rijetkih solista, zajedno s Rajkom Vali, te je pobijedio s pjesmom Ljuboslava Kuntarića Ta tvoja ruka mala. Pjesma je najprije postala veliki radijski hit, a tek potom i diskografski uspjeh.
Godine 1958. ostvario je značajan uspjeh na prvom Opatijskom festivalu, gdje je u duetu sa Zdenkom Vučković izveo pjesmu Mala djevojčica (Vandekar, Ruben) i osvojio prvu nagradu. Pjesma je stekla veliku popularnost i ostala dugo prisutna u radijskom programu, uz hitove poput Tampico Rajke Vali i duetske izvedbe Robića i Rajke Vali, među kojima su Baš je divan sunčan dan, Tvoj i Srček dela tika taka.
Tokom 1960-ih Robić je nastavio nizati uspjehe na domaćim festivalima. Nastupio je na Splitskom festivalu 1963. s pjesmom Moja kala, dok je zapažen bio i njegov duet s Anicom Zubović Crne marame. Na Zagrebačkom festivalu 1964. osvojio je publiku pjesmom Golubovi, a 1965. ostvario je jedan od svojih najvećih domaćih uspjeha pjesmom Zbog čega te volim, posvećenom Zagrebu, koja je ostvarila uvjerljivu pobjedu.
Šezdesete godine 20. vijeka predstavljaju vrhunac Robićeve karijere, tokom kojih se pojavljuje i u filmu Ljubav i moda beogradskog režisera Ljubomira Radičevića.
Krajem 1960-ih i početkom 1970-ih dolazi do promjene muzičkog ukusa, kada mlađa publika sve više preferira beat i rock sastave, što postepeno mijenja poziciju šlagera na muzičkoj sceni. U tom periodu Robić se više usmjerava na festivalske nastupe u Krapini, Slavoniji i Kvarneru, kao i na turneje po Njemačkoj, Sjedinjenim Američkim Državama i Australiji, te česta televizijska gostovanja. Pored izvođačkog rada, počinje se intenzivnije baviti i autorskim stvaralaštvom.
Kompozitorski rad