Gjekë Marinaj je albansko-američki pjesnik, pisac, prevodilac, književni kritičar, i osnivač teorije protonizma. Trenutno živi u Sjedinjenim Američkim Državama, bio je prvi predsjednik Društva albansko-američkih pisaca, osnovanog 2001. godine te je objavio nekoliko knjiga poezije, proze i književne kritike. Godine 2008. Marinaj je dobio nagradu za književnost Pjetër Arbnori od QNK dijela Ministarstva turizma, kulture, omladine i sporta Albanije.

Rani život i karijera Rođen 1965. u distriktu sjeverne Albanije Malesi e Madhe, Marinaj je započeo svoju karijeru pisanja kao ograničeni dopisnik objavljivajući u nizu albanskih medija, prvo u lokalnim novinama u Skadru, a zatim u nizu albanskih nacionalnih publikacija, uključujući Zëri i Rinisë ("Glas mladih"), Luftëtari ("Borac"), Vullnetari ("Volonter"), i Drita (Svjetlost). U augustu 1990, Marinaj je objavio antikomunističku satiričnu pjesmu pod nazivom "Konji" (izvorno albanski: Kuajt) i svjestan svog neposrednog hapšenja od strane komunističkog režima, Marinaj je 12. septembra 1990. pobjegao vlastima nezakonitim prelaskom albansko-jugoslavenske granice te je prvo pobjegao u Jugoslaviju, a kasnije u Sjedinjene Američke Države. Stigao je u San Diego u julu 1991, a zatim je otišao u Richardson, Texas. Marinaj je 2001. osnovao Udruženje albansko-američkih književnika, čiji je bio i predsjednik do 2009. godine.

Boravak u Srbiji U jutarnjim satima 12. septembra 1990, stigao je u Podgoricu, u Crnoj Gori. Dvije sedmice kasnije prebačen je u Srbiju gdje je proveo nekoliko mjeseci u Padinskoj Skeli, izbjegličkom kampu u blizini Beograda. Kasnije je preseljen u hotel Avala, planinski turistički resort koji je pretvoren u izbjeglički logor od strane Ujedinjenih naroda. Osigurao je posao ugrađivanja telefonskih linija, učeći u svoje slobodno vrijeme srpski jezik. U maju 2011, za vrijeme intervjua za OMNIBUS TV, Marinaj je izjavio da je vrlo zahvalan srpskom narodu za izuzetno dobar tretman u vrlo teškim trenucima njegovog života.

Autorski intervjui Uporedo sa početkom svog novog života u Americi, Marinaj je nastavio raditi kao honorarni novinar za albanske medije; njegov honorarni rad uključuje intervjue s predsjednikom George H. W. Bushom, devetim predsjednikom države Izrael Shimon Peresom, i nogometašem Peléom.

Konji Marinaj je objavio svoju pjesmu pod nazivom "Konji" u albanskom biltenu "Drita", koja je na prvi pogled jednostavna pjesma o domaćim životinjama, ali je zapravo satirični društveni i politički komentar o albanskom narodu koji je tiraniziran od strane opresivnog komunističkog režima. Pjesma je objavljena u "Driti" 19. augusta 1990, a reakcije su bile vrlo brze, jer je obična drskost objavljivanja takve jasno subverzivne pjesme u nacionalnom biltenu zaprepastila Albance (a ubrzo nakon toga i međunarodnu zajednicu). "U roku nekoliko sati, kopije "Drite" rasprodane su širom zemlje, pa su ljudi napisali pjesmu na komadiće papira i dijelili jedni drugima u prolazima i na ulicama i mjesecima kasnije demonstranti su pjevušili pjesmu preko megafona tokom protivvladinih protesta. Gledano iz ove perspektive, "Marinajeve riječi inspirirale su slobodu, pomogle pobjediti komunizam u Albaniji." Ipak, "nakon što je vidio druge pjesnike obješene u središtu grada zbog izražavanja sličnih pojmova slobode, Marinaj je znao da mora napustiti zemlju; spakirao je neke od svojih omiljenih knjiga, rekao svojim prijateljima i porodici da ide na godišnji odmor, i krenuo na osmosatno pješačenje kroz planine u Jugoslaviju.

Obrazovanje u Americi Nakon školovanja u Albaniji, Marinaj je stekao višu stručnu spremu na Brookhaven College u 2001. godini. Nastavio je školovanje na Univerzitetu Texas u Dallasu gdje je diplomirao Magna Cum Laude 2006. kao diplomant na književnim studijama, a magistrirao je na istoj temi 2008. godine. Tri godine kasnije, dobio je certifikat za studije Holokausta od Ackerman Centra za studije Holokausta.

Doktor filozofije Univerzitet Texas u Dallasu dodijelio je Marinaju doktorat 2012. godine. Fokus njegove teze je na historiji i filozofiji usmenog pjesništva na Balkanu i na teoriju prevođenja pod nazivom "Usmena poezija u albanskoj i drugim balkanskim kulturama: Prevođenje labirinata neprevodivosti.

Teorija protonizma Prema The Dallas Morning News, Marinajeva teorija protonizma nastoji "promovirati mir i pozitivno razmišljanje" kroz književne kritike. Teorija protonizma predlaže da postoje jake i slabe tačke u svakom komadu literature, ali tvrdi da kritičarevi lični interesi i predrasude utječu na to koliko pažnje te tačke dobivaju. Marinaj je osnovao teoriju protonizma 2005. kao odgovor na poplavu neopravdane negativne kritike u istočnoevropskoj akademskoj zajednici nakon raspada komunizma. Razvio je protonizam kako bi osigurao zajedničku osnovu iz koje kritičari mogu ocijeniti književno djelo objektivnije. Protonizam radi uz pet središnjih načela: istina, upit, istraživanje, protonismiotika i etika.

Trenutno zanimanje Marinaj od 2001. podučava engleski jezik i komunikacije, među ostalim tečajevima, na Univerzitetu Richland.

Objavljene knjige Marinaj je objavio nekoliko knjiga poezije, žurnalistike i književne kritike. Njegove tri knjige poezije uključuju Mos më ik larg (Ne napuštaj me), Infinit (Beskonačno) i Lutje në ditën e tetë të javës (Molitva osmog dana sedmice). Osim toga objavio je knjigu autorskih intervjua pod nazivom Ana tjetër e pasqyrës (Druga strana ogledala), knjigu izabranih članaka i eseja pod nazivom Ca gjëra nuk mund të mbeten sekret (Neke stvari ne mogu ostati u tajnosti) i jednu knjigu književne kritike pod nazivom Protonizmi: nga teoria në praktikë (Protonizam: iz teorije u praksu).

Prijevodi Marinaj je bio gost urednik Translation Review, preveo je nekoliko knjiga s engleskog na albanski jezik, a dvije sa albanskog na engleski, uključujući i zbirku albanske usmene epike (sa Frederickom Turnerom (pjesnik)) te je uredio više desetaka knjiga na oba jezika.

Priznanja Marinaj je dobitnik u 2008. godini Pjetër Arbnori nagrade za književnost od QNK, dijela albanskog Ministarstva kulture.

Reference

Vanjski linkovi

Zvanična stranica

Kategorija:Albanski pisci Kategorija:Biografije, Malesi e Madhe Kategorija:Rođeni 1965. Kategorija:Živi ljudi