Iljas Hadžibegović

Iljas Hadžibegović (27. juli 1938 – 10. februar 2010) bio je bosanskohercegovački historičar.

Biografija Rođen je 27. jula 1938. u Crniču kod Bugojna. Osnovno i gimnazijsko obrazovanje stekao je u Bugojnu. Studij historije završio je na Odsjeku za historiju Filozofskog fakulteta u Sarajevu (1963). Od 1964. radi u Institutu za istoriju radničkog pokreta (danas Institut za historiju u Sarajevu), a od 1970. kao asistent na Odsjeku za historiju Filozofskog fakulteta u Sarajevu. Postdiplomski studij završio je na Filozofskom fakultetu u Beogradu, odbranivši magistarski rad pod naslovom “Počeci radničkog pokreta u Bosni i Hercegovini do majskih štrajkova 1906.” (1967). Doktorsku disertaciju “Postanak radničke klase u Bosni i Hercegovini i njen razvoj do 1914.” odbranio je 1977. na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. U zvanje docenta izabran je 1978, u vanrednog profesora 1981, a najviše nastavno fakultetsko zvanje, redovni profesor, stječe 1987. Akademsku 1967/1968. proveo je na specijalizaciji u Beču kao stipendista Vlade Republike Austrije.

Iljas Hadžibegović bio je direktor Instituta za historiju u Sarajevu, te član naučnih vijeća Instituta za istoriju u Sarajevu i Orijentalnog instituta u Sarajevu, predsjednik Savjeta RO Filozofski fakultet, prodekan Filozofskog fakulteta, dekan OUR-a za Filozofiju, predsjednik Vijeća Odsjeka za historiju i šef Kolegija postdiplomskog studija, član redakcije više časopisa (Godišnjak Društva istoričara Bosne i Hercegovine, Glasnika arhiva i Društva arhivskih radnika Bosne i Hercegovine, Hercegovina i Naša škola), te glavni i odgovorni urednik časopisa Opredjeljenja i Prilozi Instituta za istoriju Sarajevo.

Naučno djelo Iljasa Hadžibegovića čini više od stotinu bibliografskih jedinica. Radove je objavljivao u najpriznatijim naučnim historijskim časopisima u bivšoj Jugoslaviji. Pored južnoslovenskih jezika njegovi radovi su publicirani i na engleskom, njemačkom, italijanskom i češkom jeziku. Sudjelovao je na brojnim naučnim konferencijama u zemlji i inostranstvu (Linz, Beograd, Reggio Calabria, Prag, Budimpešta).

Nagrade i priznanja Za nastavni i naučni doprinos dobio je više nagrada i priznanja (Nagrada IGKRO "Svjetlost" (1980), republička nagrada za nauku "Veselin Masleša" (1983), a dobitnik je i “Plakete grada Sarajeva” (1985).

Umro je 10. februara 2010. u Sarajevu.

Posebna izdanja Postanak radničke klase u Bosni i Hercegovini i njen razvoj do 1914, Svjetlost, Sarajevo, 1980, str. 400. Bosanskohercegovački gradovi na razmeđu 19. i 20. stoljeća, Oslobođenje public, Sarajevo 1991. str. 291. Bosanskohercegovački gradovi na razmeđu 19. i 20. stoljeća, Institut za istoriju Sarajevo, Sarajevo 2004, str. 354.

Djela u saradnji sa drugim autorima Hronologija radničkog pokreta Bosne i Hercegovine do 1941, Veselin Masleša, Institut za istoriju radničkog pokreta, Sarajevo, 1971, str. 612 (koautori: Nevenka Bajić, Dana Begić, Dr. Ahmed Hadžirević, Kasim Isović, Mr. Tomislav Išek, Dževad Juzbašić, Mr. Ibrahim Karabegović, Ernest Lay, Mr. Uroš Nedimović, Mirjana Trninić i Dubravko Škarica) Nastanak radničke klase i razvoj socijalističkog radničkog pokreta 1878-1918, u: Separat iz drugog izdanja Enciklopedije Jugoslavije, Jugoslavenski leksikografski zavod, Zagreb, 1983, str. 108 -113. Istorija Saveza komunista Jugoslavije, Rad, Narodna knjiga, IC Komunist, Beograd, 1985, str. XV + 486 Kongresi Glavnog radničkog saveza za Bosnu i Hercegovinu (1905-1910), Građa, Predgovor: Sindikalni pokret u Bosni i Hercegovini (1905-1910), Vijeće saveza sindikata BiH, Sarajevo, 1985, str. 15-31, 35-36, 185 (koautori: Ibrahim Karabegović i Božo Madžar) Poljoprivredna stanica u Modriči (1886-1917), u: Poljoprivredno dobro u Modriči (1886-1918), Modriča, 1986, 21- 40. Modriča za vrijeme austrougarske vladavine (1878-1918), u: Modriča sa okolinom u prošlosti, Modriča, 1986, str. 476, 109-137. Fojnica za vrijeme austorougarske uprave, u: Fojnica kroz vijekove, Fojnica, 1987, str. 534, 143-181. Nastanak i razvoj socijalističkog radničkog pokreta u Bosni i Hercegovini do 1919, Istorija Saveza komunista Bosne i Hercegovine, knjiga 1, Institut za istoriju u Sarajevu, NIŠRO Oslobođenje, Sarajevo, 1990, str. 383, 15-78. Nastanak i razvoj socijalističkog radničkog pokreta u Bosni i Hercegovini do 1919, (poseban otisak iz Istorije Saveza komunista Bosne i Hercegovine), Oslobođenje, Sarajevo, 1990, str. 15-78. Bosna i Hercegovina za vrijeme austrougarske vladavine, u: Bosna i Hercegovina od najstarijih vremena do kraja drugog svjetskog rata, Štab Vrhovne komande Oružanih snaga Republike Bosne i Hercegovine, Sarajevo, 1994, str. 337, 173-236; II izdanje: Bosanski kulturni centar, Sarajevo, 1998, str. 434, 223-297 (koautor: Mustafa Imamović).

Članci i rasprave Položaj radništva do majskih štrajkova 1906, Prilozi Instituta za istoriju radničkog pokreta (dalje: Prilozi IRP), III/3, Sarajevo, 1967, 47-74. Socijalna zaštita radnika u Bosni i Hercegovini do 1906, Godišnjak Društva istoričara Bosne i Hercegovine (dalje: Godišnjak DIBiH), XVI (1965), Sarajevo, 1967, 243-255. Uvođenje obaveznog bolesničkog osiguranja u Bosni i Hercegovini 1908-1910, Glasnik arhiva i Društva arhivskih radnika Bosne i Hercegovine (dalje: Glasnik ADAR BiH), VIII-IX (1968-1969), Sarajevo, 1969, 185-204. Uloga stranog radništva u organizovanju radničkog pokreta u Bosni i Hercegovini 1878-1906, u: Prilozi IRP, V/5, Sarajevo, 1969, 145-162. Prve radničke organizacije u Bosni i Hercegovini, Materijali sa Naučnog skupa: Prvo radničko društvo u jugoslovenskim zemljama - Osijek 1867, Historijski institut Slavonije, Slavonski Brod, 1969, 257-289. Politika i ciljevi Socijaldemokratske stranke Bosne i Hercegovine za vrijeme prvog svjetskog rata, Radovi Filozofskog fakulteta (dalje: Radovi FF), VI (1970-1971), Sarajevo, 1971, 481-486. Uloga Glasa slobode u širenju socijalističkih ideja u Bosni i Hercegovini od 1909. do 1919, Prilog izučavanju socijalističke misli u Bosni i Hercegovini od 1909. do 1919, Prilozi IRP, VII/7, Sarajevo, 1971, 183-197. (Koautor: Ibrahim Karabegović) Klerikalizam prema radničkom pokretu u Bosni i Hercegovini početkom XX vijeka, Godišnjak DI BiH, XIX (1970-1971), Sarajevo, 1973,139-162. Promjene u strukturi agrarnog stanovništva u Bosni i Hercegovini (1878-1914), Jugoslovenski istorijski časopis (dalje: JIČ), XII/1-2 (1974), Beograd, 106-114. Migracije stanovništva u Bosni i Hercegovini 1878-1914, Prilozi Instituta za istoriju (dalje: Prilozi), XI-XII/11-12 (1975-1976), Sarajevo, 1976, 310-317. Neimar sindikalnog pokreta, Povodom 70-godišnjice smrti Miće Sokolovića, Oslobođenje, XXXIII/10022, Sarajevo, 28. IV 1976, str. 6. Promjene u strukturi agrarnog stanovništva u Bosni i Hercegovini (1878-1914), Pregled, LXVI/2 , Sarajevo, 1976, 141-154. O privrednim prilikama u Bosni i Hercegovini posljednjih decenija osmanske vladavine, Prilozi, XIII/13, Sarajevo,1977, 97-131. The Origin and Development of the working class in Bosnia and Herzegovina up to 1914, Survey, V/1 Sarajevo, 1978, 67-82. Postanak i razvoj radničke klase u Bosni i Hercegovini do 1914, Pregled, LXVIII/1, Sarajevo,1978, 115-132. Radništvo u Bosni i Hercegovini posljednjih decenija osmanske vladavine, Godišnjak DI BiH, XXVIII-XXX (1977-1979), Sarajevo,1979, 125-146. Radna snaga u rudarstvu i metalurgiji Bosne i Hercegovine od 1878. do 1914, Glasnik ADAR BiH, XVIII-XIX (1978-1979), Sarajevo, 1979, 147-161. Razvoj radničkog pokreta u Tuzli u vrijeme austro-ugarske vladavine (1878-1918), U: Tuzla u radničkom pokretu i revoluciji, tom I, IGTRO Univerzal,Tuzla, 1979, 11-73. Razvoj socijalističkog pokreta u Bosni i Hercegovini do prvog svjetskog rata, Borba, Beograd, 15. III 1979, str. 71. Radnička klasa i sindikati u Bosni i Hercegovini do prvog svjetskog rata, U: Zbornik radova. Tito, radnička klasa i sindikati, Beograd, 1979, 50-65. Italijanski radnici u Bosni i Hercegovini za austrougarske okupacije 1878. do prvog svjetskog rata, Ital-jug, IX/3, Rim, 1979, 23-30. Italijanski radnici u Bosni i Hercegovini za austrougarske okupacije 1878. do prvog svjetskog rata, Radovi FF, IX-X, (1976/1980), Sarajevo, 1980, 57-64. O privrednim odnosima Bosne i Hercegovine i Srbije 1878-1883, U: Naučni skup: Srbija u završnoj fazi istočne krize 1877-1878, Zbornik radova, Istorijski institut, Beograd,1980, 215-224. Assumptions of the Development of capitalism in Bosnia and Hercegovina in the 19th and at the begining of 20th century, Hospodarske dejing 7. ved. Economic History, Čehoslovenske akademie, Prague, 1981, 121-144. Razvoj radničkog pokreta u Banjaluci do 1918, u: Banjaluka u radničkom pokretu i NOB, Zbornik sjećanja, Institut za istoriju u Banjaluci, Banja Luka, 1981, 13-31. Radnički socijalistički pokret u Bosni i Hercegovini do kraja Prvog svjetskog rata i stvaranje zajedničke države 1918, Prilozi, XVII/18, Sarajevo,1981, 121-153. Studijski projekat djela “Istorija Saveza komunista Bosne i Hercegovine”, Prilozi, XVII/18, Sarajevo, 1981, 371-394. (Koautori: Zdravko Antonić, Drago Borovčanin, Nedim Šarac) Foča za vrijeme austrougarske vladavine (1878-1918), Godišnjak DI BiH, XXXI-XXXIII (1982), Sarajevo,1982, 101-138. Poslijeratna istoriografija o Bosni i Hercegovini za vrijeme austrougarske vladavine 1878-1918. (Savjetovanje o istoriografiji Bosne i Hercegovine 1945-1982, Sarajevo, 11. i 12. februar 1982.), Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine (dalje: ANUBiH), Posebna izdanja, knj. LXV, Odjeljenje društvenih nauka, knj. 12, Sarajevo, 1983, 66 -77. Uvodno izlaganje. Socijalistička misao u radničkom pokretu Bosne i Hercegovine do formiranja KPJ 1919, U: Marks, radnički pokret BiH i program SKJ, Zbornik radova sa Naučnog skupa održanog 16. marta 1983. u Sarajevu, Sarajevo, 1983, 15-25. Poljoprivredna stanica u Modriči za vrijeme austrougarske vladavine 1886-1918, Glasnik ADAR BiH, XXVI, Sarajevo 1986, 157-174. Socijalistički radnički pokret u Bosni i Hercegovini između aktivnosti i političke represije (1913-1918), U: Veleizdajnički proces u Banjaluci, Zbornik radova sa Međunarodnog naučnog skupa “Veleizdajnički proces u Banjaluci 1915-1916”, održanog 25-27. septembra 1986. u Banjaluci, Institut za istoriju u Banjaluci, Banjaluka, 1987, 335-353. Socijalistički radnički pokret u Bosni i Hercegovini za vrijeme Prvog svjetskog rata 1914-1918, Opredjeljenja, Sarajevo, 18/7-8 (1987), 123 -140. Moderne migracije u Bosni i Hercegovini i nacionalni odnosi, (skica za istraživanje), Prilozi, XXII/23, Sarajevo, 1987, 63-72. Etnička struktura stanovništva Tuzle u vrijeme austrougarske vladavine (1878-1918), Prilozi, XXIII/24, Sarajevo,1988, 131-146. Problemi nastanka i političkog organizovanja radničke klase u Bosni i Hercegovini, Opredjeljenja, XIX/7-8, Sarajevo,1988, 169-182. Ideja o naseljavanju ruskih ratnih zarobljenika njemačke nacionalnosti u istočnoj Bosni krajem 1915. i početkom 1916, Ekmečićev zbornik, Godišnjak DI BiH, i “Veselin Masleša”, XXXIX (1988), Sarajevo, 1988, 155-161. Migracije i Bosna i Hercegovina, Opredjeljenja, XX/10, Sarajevo, 1989, 5-8. Die probleme der enstehung und der politischen organisierung der Arbeitklasse in Bosnien und Herzegowina, Probleme der Herausbildung und politischen Formierung der Arbeitklasse, Europa verlag, Wien -Zurich, 1989, 89-96. Problemi nastanka i organizovanja radničke klase u Bosni i Hercegovini, u: Zbornik radova povodom 75-godišnjice života akademika Envera Redžića, ANUBiH, Posebna izdanja, knj. XCII, Odjeljenje društvenih nauka, knj. 25, Sarajevo, 1990, 99-112. Migracije i Bosna i Hercegovina, u: Migracije i Bosna i Hercegovina, (Materijali sa naučnog skupa Migracioni procesi i Bosna i Hercegovina od ranog srednjeg vijeka do najnovijih dana- njihov uticaj i posljedice na demografska kretanja i promjene u našoj zemlji, održanog u Sarajevu 26. i 27. oktobra 1989), Institut za istoriju Sarajevo; Institut za proučavanje nacionalnih odnosa Sarajevo, Sarajevo 1990,7-10.