Windows 95 jest korisnički orijentiran operativni sistem koji je razvio Microsoft kao dio porodice Windows 9x. Izdat je 24. augusta 1995. i sadržao je znatna poboljšanja u odnosu na svoje prethodnike iz serije Windows 3.1x. Tokom razvoja označavan je kao Windows 4.0 ili pod kodnim imenom Chicago, interno u Microsoftu.
Windows 95 integrirao je Microsoftov prethodno odvojeni MS-DOS sa Windows proizvodima. Omogućio je značajan napredak u odnosu na svoj prethodnik, Windows 3.1, naročito u grafičkom korisničkom interfejsu (GUI) i u pojednostavljenim "plug-n-play" mogućnostima. Tu su također veće izmjene napravljene na nižim nivoima operativnog sistema, kao prelazak sa pretežno 16-bitne arhitekture na multi-tasking 32-bitnu arhitekturu.
Popraćen pojačanom marketinškom kampanjom, Windows 95 je bio veći uspjeh na tržištu nakon izdavanja i za kratko vrijeme je postao najpopularniji operativni sistem za računare. Predstavio je brojne funkcije i mogućnosti koje su se vukle i kroz kasnije verzije Windowsa, kao Taskbar (glavna traka), 'Start' tipka, kao i način korisničke navigacije. Također je sugerisano da je Windows 95 imao efekta na izbacivanje sa tržišta ostale igrače (uključujući OS/2), što je kasnije iskorišteno na sudu protiv Microsofta.
Tri godine nakon predstavljanja, Windows 98 je zamijenio Windows 95, kojem je podrška istekla 31. decembra 2001. godine.
Razvoj
Početni dizajn i planiranje Windowsa 95 može se pratiti od marta 1992. godine,Comes protiv Microsoft-a. Plaintiff's Exhibit 1263 .Comes protiv Microsoft-a. Plaintiff's Exhibit 1308 .Comes protiv Microsoft-a. Plaintiff's Exhibit 1310 . odmah poslije izdavanja Windowsa 3.1. U tom vremenu, Windows for Workgroups 3.11 i Windows NT 3.1 su bili još u razvoju i plan Microsofta za buduće je bio fokusiran na Cairo operativnom sistemu. Cairo bi bio Microsoftov operativni sistem nove generacije baziran na Windowsu NT i sa novim korisničkim interfejsom i objektno baziranim sistemom datoteka, ali nije planirano da bude izdat prije 1994. godine (Cairo bi eventualno parcijalno izašao u julu 1996. u formi Windows NT 4.0, ali bez navedenih objektno baziranog sistema datoteka, koji bi kasnije evoluirao u WinFS).
Paralelno sa izdavanjem Windowsa 3.1., IBM je počeo sa radom na OS/2 2.0. U Microsoftu su shvatili da im je potrebna nadograđena verzija Windowsa koja podržava 32-bitne aplikacije i multitasking, ali da i dalje normalno radi na slabijim računarima (Windows NT nije jedan od ovih). Tako je razvoj Windowsa 'Chicago' počeo i, kako je to planirano da bude kasno izdanje u 1993. godini, postao je poznat kao Windows 93. U početku, odluka nije bila da u sebi sadrži novi korisnički interfejs, kao što je to planirano sa Cairom, i jedini fokus je bio na pravljenju instalacije, konfiguracije i umrežavanja jednostavnijim. Windows 93 bi se izdavao zajedno sa MS-DOS 7.0, nudeći više integrisano iskustvo korisnicima, praveći tako beznačajno drugim kompanijama da prave DOS klonove. MS-DOS 7.0 je bio u razvoju u to vrijeme pod kodnim imenom "Jaguar" i mogao se opcionalno pokretati na vrhu Windows 3.1-baziranog 32-bitnog zaštićenog rada jezgre nazvanog "Cougar" u cilju bolje kompetencije sa DR-DOS-om. Prva verzija karakteristika Chicago-a je završena na 30. septembar 1992. Cougar je trebao postati Chicagov kernel.
Beta verzija Prije službenog izdavanja, američka javnost je dala šansu da se predstavi Windows 95 u programu za predstavljanje istog. Za $19.95, korisnici su dobili mogućnost da instaliraju sistem sa 3.5" floppy diskete, bilo kao nadogradnja na Windows 3.1x ili kao nova instalacija. Korisnici koji su kupili ulazak u program su dobili besplatan prikaz mreže Microsofta (MSN), online servisa koji je pokrenut zajedno sa Windowsom 95. Tokom prikazivanja, Microsoft je uspostavio različite elektronske distribucije za promocionalnu i tehničku dokumentaciju vezano za Chicago OS,Microsoft Windows Chicago Reviewer's Guide, str. 282. sadržavajući detaljne dokumente za medije opisujući nove sistemske karakteristike. Verzija za prikazivanje je istekla u novembru 1995. godine, nakon koje su korisnici mogli kupiti kopiju završne verzije Windowsa 95. Neke verzije nisu procurile u javnost, kao Chicago 30.
Izdavanje Windows 95 je izbačen sa velikom reklamnom kampanjom, uključujući i komercijalno predstavljanje od strane benda Rolling Stones sa pjesmom iz 1981. godine, "Start Me Up" (kao referenca za 'Start' tipku Windowsa).Microsoft kritičari su brzo ukazati da drugi stih "Start Me Up" počinje "you make a grown man cry" (linija koja se stalno ponavlja). Fraza je naknadno upotrebljavana kao humorističnna referenca u mnogim kritikama Windowsa 95. Za javnost je saopćeno da je Microsoft bendu Rolling Stones platio između 8 i 14 miliona dolara za korištenje pjesme u kampanji reklamiranja Windowsa 95. Prema izvorima koji su bliski Microsoftu, ovo je okrakakterisano kao glasina, raširena od strane benda da povećaju svoju tržišnu vrijednost, a rečeno je i da je Microsoft platio samo dio tog iznosa. Internet arhiv 30-minutni promocionalni video, nazvan "cyber sitcom", sa ulogama Jennifer Aniston i Matthew Perry, je također pokrenut da prikaže osobine Windowsa 95.http://www.youtube.com/watch?v=5DqJwmzG6Fk Izvor: Youtube Microsoftovo ulaganje od 300 miliona američkih dolara za reklamnu kampanju je obuhvatilo priče ljudi koji su čekali vani ispred prodavnica čekajući u redu da uzmu kopiju operativnog sistema.
U Ujedinjenom Kraljevstvu, najveći kompjuterski lanac, PC World, je dobio ogroman broj većih paketa Windowsa 95, postera i materijala za prodaju, gdje su se otvorile mnoge branše u ponoć da prodaju prve verzije proizvoda. U Londonu, Microsoft je davao besplatne novine prolaznicima.
U SAD-u, zgrada Empire State Building u Njujorku je bila osvijetljena u bojama Windowsovog znaka. U Kanadi je okačen plakat od 100 m koji je visio na vrhu CN Kule u Torontu. Kopije The Times-a su bile dostupne besplatno u Ujedinjenom Kraljevstvu gdje je Microsoft platio cijenu od 1,5 miliona primjeraka (dupla dnevna količina u to vrijeme).
Izdanje je sadržavalo veliki broj "Zabavnih stvari" na CD-u, uključujući muzičke video zapise Edie Brickellovih "Dobrih Vremena" i Weezerov "Buddy Holly". Također je uključena računarska igra Hover! na CD-verziji.
Arhitektura thumb|Dijagram arhitekture|500x500px Windows 95 je dizajniran da bude maksimalno kompatibilan sa postojećim MS-DOS i 16-bitnim Windows programima i driverima, dok je istovremeno nudio stabilniju i bolju platformu. Windows 95 arhitektura je evoluirala od Windows for Workgroups 386 enhanced mode. Najniži nivo operativnog sistema se sastoji od velikog broja drivera virtualnog uređaja. Oni su odgovorni za upravljanje fizičkih uređaja (npr. video i mrežnih kartica), simulaciju virtuelnih uređaja koji se koriste od strane virtuelnih mašina, ili omogućavanje raznih sistemskih usluga. Tri najpopularnije virtualne mašine su: Upravljač virtuelnim mašinama (VMM32.VXD) Odgovoran za upravljanje memorijom, upravljanje zadacima, upravljanje prekidima, traženje i učitavanje virtualnih uređaja, kreiranje novih virtuelnih mašina itd. Upravljač konfiguracije - (CONFIGMG) Odgovoran za implementaciju Plug and Play funkcija, praćenje hardverskih izmjena konfiguracije, detekciju uređaja priključivanjem bus enumeratora i lociranje ulazno-izlaznih uređaja, IRQ-ova, DMA kanala itd. Upravljač sistema datoteka - (Input/Output Subsystem) Koordinacija pristupa podržanim sistemima datoteka. Windows 95 je sprva opremljen sa podrškom za FAT12, FAT16, VFAT proširenja, ISO 9660 (CDFS) i mrežnim preusmjerivačima. Kasnija izdanja su imala podršku za FAT32.
Pristupni zahtjevi za fizičke uređaje su slati na Input/Output Supervisor, komponentu odgovornu za raspored zahtjeva. Svaki fizički uređaj je imao svoj driver. Pristup disku je vršen od strane port driver-a, dok je pristup SCSI uređaju upravljan sa miniport driver-a koji je radio na vrhu SCSI sloja. Port i miniport driveri vrše U/I operacije u 32-bitnom zaštićenom načinu rada, zaobilazeći MS-DOS i BIOS, dajući dodatno poboljšanje performansi. U slučaju da ne postoji Windows driver za određeni uređaj pohrane podataka, ili radi u kompatibilnom načinu rada, onda Real Mode Mapper može to izvršiti preko MS-DOSa.
32-bitni Windowsovi programi su dobijali vlastite memorijske segmente, koji mogu biti podešeni na veličinu koju korisnik želi. Području memorije van segmenta ne može se pristupiti preko programa. Ako se 'sruši', nema štete prema bilo čemu. Prije ovoga, programi su koristili segmente od po 64 KB. Dok je veličina od 64 KB bio veliki nedostatk u DOS-u i Windowsu 3.x, nedostatak isključivosti je bio razlog za nestabilnost, jer su programi sami pisali po već zauzetim segmentima međusobno. Proces koji bi se srušio u Windows 3.x. je bio uzrok da i ostatak strukture pretrpi neku štetu.
Win32 API je implementiran sa 3 modula, svaki sastavljen od 16-bitne 32-bitne komponente: Kernel (jezgro) Pruža pristup memoriji i upravljanju procesima, kao i pristup sistemu datoteka. Sastoji se od KRNL386.EXE, KERNEL32.DLL, and VWIN32.VXD. User Odgovoran za upravljanje i ispisivanje različitih komponenti korisničkog interfejsa, npr. prozori, izbornici i tipke. Sastoji se od USER.EXE i USER32.DLL. Graphics Device Interface (GDI) Odgovoran za ispisivanje grafike kod uređaja. Sastoji se od GDI.EXE i GDI32.DLL.
Zavisnost od MS-DOS-a Za krajnje korisnike, MS-DOS se pojavljuje kao temeljna komponenta Windowsa 95. Na primjer, moguće je izbjeći GUI i pokrenuti sistem u MS-DOS okruženju. Ovo je podiglo debatu između korisnika i profesionalaca po pitanju da li je Windows 95 ustvari operativni sistem ili samo grafička ljuska koja se pokreće na vrhu MS-DOS-a.
Kada je startovan grafički korisnički interfejs (GUI), upravljač virtuelnih mašina preuzima funkcionalnosti vezane za sistem datoteka i disk. MS-DOS je radio sa 16-bit driverima uređajimađaja. Ovaj kontrast sa starijim verzijama Windowsa koji počiva na MS-DOS-u da izvodi pristup datotekama i disku (Windows for Workgroups 3.11 je također u velikoj mjeri zaobilazio MS-DOS kada su odobreni 32-bit file access i 32-bit disk access). Ostavljajući MS-DOS u memoriji dopušta Windowsu 95 da koristi DOS drivere za uređaje koji nisu kompatibilni sa Windowsom. Windows 95 je u mogućnosti da koristi sve 16-bit Windows 3.x drivere.
Suprotno Windowsu 3.1x, DOS programi pokrenuti u Windows 95 nemaju potrebe za DOS driverima za miš, pristup CD-ROM-u i zvučnoj kartici; Windows driveri su korišteni. HIMEM.SYS je i dalje potreban za pokretanje Windowsa 95. EMM386 i ostali upravljači memorijom, međutim, su samo korišteni od strane starijih DOS programa. CONFIG.SYS i AUTOEXEC.BAT podešenja (osim HIMEM.SYS) nemaju efekta na Windows programe. DOS-igre, koje nisu mogle biti pokrenute u Windows 3.x se sada mogu pokretati u Windows 95. Kod Windows 3.x, DOS programi koji koriste EGA ili VGA grafičke načine rada se pokreću u prozorskom načinu rada - window-mode.
Na pokretanju MS-DOS komponenti, Windows 95 reaguje na pritisnutu tipku F8, kratko pauzirajući standardno podizanje sistema i ulazeći u DOS boot izbornik opcija, dopuštajući korisniku ili da nastavi korisititi Windows normalno, u sigurnom načinu rada, ili pak da izađe iz DOS prompta. Pošto u prethodnoj verziji MS-DOS-a nema podrške za 32-bitne uređaje, DOS driveri se moraju pokretati za miš i drugi hardver.
Kao posljedica DOS-bazirane strukture, Windows 95 mora čuvati unutrašnju DOS podatkovnu strukturu sinhronizovanu sa onom od Windowsa 95. Kada pokreće program, čak i standardni 32-bitni Windows program, MS-DOS se istovremeno pokreće da kreira podatkovnu strukturu poznatu kao Program Segment Prefix. Također je moguće da MS-DOS pređe dozvoljenu memoriju dok ovo radi, time prekidajući program tokom pokretanja. Windows 3.x je prvo dodijeljivao fiksne segmente u određenoj memoriji. Pošto bi segmenti bili dodijeljeni kao fiksni, Windows ih nije mogao micati, što je ustvari predstavljalo prekidanje pokretanja određenih programa