Rat u Visokom obuhvata vojne i sigurnosne prilike na području Visokog i okolnih mjesta tokom rata u Bosni i Hercegovini (1992–1995), kao i djelovanje visočkih jedinica Armije Republike Bosne i Hercegovine (ARBiH). Područje Visokog imalo je važnu pozadinsku i operativnu ulogu u odbrani srednje Bosne i komunikacijama prema Sarajevu, a visočke jedinice bile su angažirane i na širim ratištima, uključujući područja Fojnice, Vareša i Olova.
Pripreme i početak rata mini|Visoko 1992. Početkom 1992. godine na području Visokog formirani su krizni štabovi u mjesnim zajednicama i prve lokalne odbrambene strukture povezane s Patriotskom ligom i Teritorijalnom odbranom Republike Bosne i Hercegovine. U proljeće 1992. Visoko je postalo jedno od važnih područja za organiziranje odbrane i održavanje veza sa sarajevskim ratištem.
Na području Visokog 10. septembra 1992. formirana je 4. brdska brigada „Visočka“, koja je kasnije preformirana u 302. motorizovanu brigadu, a potom u 315. i 316. brdsku brigadu.
Vojni značaj područja mini|Visoko 1992. Područje Visokog nalazilo se u operativnom pojasu koji je povezivao srednju Bosnu i šire sarajevsko ratište. U optužnici protiv Rasima Delića navodi se da su Fojnica, Kreševo, Kiseljak, Visoko, Ilijaš, Vogošća, Breza, Vareš i Olovo činili jedinstven prostor na kojem su se organizirala i vodila borbena djelovanja ARBiH u ranoj fazi rata.
U vojnoj studiji Balkan Battlegrounds Visoko se pojavljuje kao važan komunikacijski i operativni oslonac za kretanje ljudstva i jedinica prema širem sarajevskom i vareškom području, uključujući i pravce preko kojih su jedinice upućivane na druga ratišta.
Djelovanje visočkih jedinica Visočke jedinice djelovale su na području same općine, ali i izvan nje, uključujući pravce prema Kakanju i Sarajevu, kao i borbe na području Fojnice i Vareša te pomoć braniteljima Olova početkom 1994. godine.
Izviđačko-diverzantske jedinice iz Visokog u januaru 1994. učestvovale u pomoći odbrani Olova, dok su jedinice iz Visokog iste godine učestvovale i u borbama nakon promjene odnosa snaga u srednjoj Bosni.
Reorganizacijom jedinica krajem 1993. godine 302. motorizovana brigada preformirana je u 315. i 316. brdsku brigadu, dok su početkom 1995. te brigade preimenovane u 135. i 136. brdsku brigadu.
Operacija deblokade Sarajeva 1995. mini|Most kod Čekrčića preko rijeke Bosne. U ljeto 1995. područje Visokog bilo je vezano za pokušaje ARBiH da izvrši pritisak na linije Vojske Republike Srpske na prilazima Sarajevu. Tokom tog perioda došlo je i do ozbiljnog pogoršanja odnosa između zaraćenih strana i snaga UNPROFOR-a na području Visokog i drugih mjesta u Bosni i Hercegovini.
Ujedinjeni narodi su 23. juna 1995. saopćili da su bosanske vladine snage blokirale osoblje UNPROFOR-a na području Visokog, Goražda, Gornjeg Vakufa i Kladnja, uključujući postavljanje mina ispred kampa UNPROFOR-a u Visokom 20. juna 1995. godine.
Organizacija Visoko je tokom rata bilo uključeno u širu strukturu ARBiH. U kasnijoj reorganizaciji Prvog korpusa ARBiH uspostavljena je i Operativna grupa Visoko, čime je naglašena operativna uloga ovog prostora u sistemu odbrane srednje Bosne i prilaza Sarajevu.
Posljedice i sjećanje Visočke jedinice tokom rata pretrpjele su značajne ljudske gubitke, dok je općina Visoko primila velik broj raseljenih osoba i imala važnu logističku i zdravstvenu ulogu u zbrinjavanju stanovništva i boraca.
Također pogledajte Teufik Buza Operativna grupa Visoko Prvi korpus Armije Republike Bosne i Hercegovine Rat u Bosni i Hercegovini
Reference
Vanjski linkovi Visoko u ratu 1991-1995. na portalu Veterani.ba 10.09.1992. – Formirana 4. brdska brigada – „Visočka“
Kategorija:Historija Visokog Kategorija:Rat u Bosni i Hercegovini