thumb|Rani embrioni mnogih vrsta ispoljavaju predačke osobenosti, kao što je rep u ovom ljudskom fetusu. Ovo obilježje se normalno izgubi tokom kasnijeg razvoja, što se ne dešava ako ga ima životinja.http://universe-review.ca/F10-multicell.htm |title=Multi-cell Organisms |publisher=Universe-review.ca thumb|220px|Darwinova kvržica na ušnoj školjci podsjeća na zajedničko porijeklo primata. mini|Patrljci rebara se javljaju u sisara samo kao ovaj atavizam na desnoj strani grudnog koša jednog čovjeka.(Kompjuteritirana tomografija, 3D). Atavizmi (lat. atavus = predak) su pojave ponavljanja anatomskih obilježja većine vrsta, koja su bila formirana kao osobenosti u dalekoj evolucijskoj prošlosti njihovih predaka. Često se doživljavaju i kao poremećaji (malformacije), kao i rudimenti, dokumentirani klasični dokazi evolucije. U širem smislu, pojam uključuje i određene modele ponašanja. Termin je bio vrlo često pominjan u istraživanjima kulturno-historijskog razvoja u drugoj polovini 19. stoljeća.Kutschera U. (2008): Evolutionsbiologie, 3. Auflage. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart, .
Anatomski atavizmi U sadašnjoj fazi razvoja, anatomske karakteristike atavizama nemaju nikakvu funkciju i nestajali su generacijama. Primjeri kod ljudi su: fistula u kod čovjeka kao ostatak škržnih lukova, koja se javlja tokom embriogeneze, niz bradavica duž „mliječne linije“ i polimastija (višak mliječnih žlijezda ili bradavica), višak dlaka na tijelu (lanugo) i tzv. Darwinova kvržica na ušnoj školjci. Ova kvržica je u obliku hrskavičastog ispupčenja na gornjem obodu ušne školjke, a nasljeđuje se kao autosomno recesivno svojstvo.Campbell N.eil (2005). Biology. Benjamin/ Cummings, San Francisco .Dobzhansky T. (1970): Genetics of the evolutionary process. Columbia, New York, Mader S. S. (2000): Human biology. McGraw-Hill, New York, ; .King R. C., Stransfield W. D. (1998): Dictionary of genetics. Oxford niversity Press, New York, Oxford, ; .Hadžiselimović R. (2005): Bioantropologija – Biodiverzitet recentnog čovjeka. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .Lincoln R. J., Boxshall G. A. (1990): Natural history - The Cambridge illustrated dictionary. Cambridge University Press, Cambridge, .
Sva živa bića, više ili manje, mogu imati različite „abnormalnosti“, tj. atavizme u ranijim fazama razvoja.
Kod goveda, postoje tri umjesto dva režnja papka, a u morskih sisara, kao što su kitovi i delfini, formirani su udovi koji podsjećaju na noge kopnenih životinja.
Manje su poznati atavizmi kod biljaka, ali su istraženi, još u 19. stoljeću. To uključuje građu i oblik lista kod cvjetnica, kao kod jasena sa samo jednim ili više režnjeva.
U osnovi, u atavističke oblike treba također uključiti i neke fenotipske oznake koje se javljaju kod bakterija, gljivica i protista. Međutim, njih je teško jasno identificirati zbog visoke varijabilnosti ovih stvorenja, a ponekad nisu u potpunosti razjašnjeni ni odnosi između posmatranih loza i da ih se razlikuje od neoplazmi. Uzroci atavizama Formiranje atavizma može biti uzrokovano: Inhibicija malformacije: Spriječena specifična diferencijacija tokom organogeneze uvjetuje pojavu rekapitulacije predačkih karakteristika (vidi: Zakon biogeneze). Mutacijski atavizam: Obnova predačkih obrazaca mutacijom određenih gena ili promjene u genskoj ekspresiji sa reaktiviranjem potisnutog (latentnog) gena; Hibridni atavizam: Pojava ranijih zajedničkih karakteristika u bastardizaciji usko srodnih vrsta.
Iza svih faktora pojave atavizama neupitno stoje veoma rijetke recesivne alelne varijante koje se još rjeđe fenotipski ispoljavaju, zbog male vjerovatnoće do dođu u homozigotno stanje.
Atavizmi ponašanja Atavizmi kod ponašanja životinja i čovjeka mogu se posmatrati kod vrsta koje žive u i oko kuća, npr., kod običnog vrapca, koji grade gnijezda u nišama koje su dobro prilagođene njihovom preferiranom okruženju.
Također se događa da pojedini kućni vrapci grade loptasta gnijezda, umjesto onakvih koja su karakteristična za ostale ptice koje „pletu“ svoja gnijezda. Atavizmi i/ili rudimenti Suštinska razlika između atavizama i rudimenata je u tome što se atavizmi izuzetno rijetko javljaju i to samo kod nekih organizama, a rudimenti su redovno prisutni kod svih pripadnika određene vrste.
Reference
Također pogledajte organ Dokazi evolucije Rudiment
Vanjski linkovi Illustracije atavizama kod ljudi Photograph, X-ray and description of three cases of human tail Außenansicht, Röntgenaufnahme und englische Erläuterung dreier Fälle des menschlichen Schwanzes (englisch, PDF, 386 KiB) Illustracije atavizama kod životinja Photograph of an additional (third) hoof of cows Foto einer dritten Klaue bei einem Rind Atavismus und Rudimente Illustracije atavizama kod biljaka Illustration des Atavismus der Pelorienbildung bei Blüten Bild der Einblattesche mit ungegliederten Blättern
Kategorija:Anatomija Kategorija:Evolucija Kategorija:Dokazi evolucije Kategorija:Organi Kategorija:Genetika