Šarena džamija ili Sulejmanija je džamija koja se nalazi u Travniku, u dijelu nazvanom Donja čaršija. Predstavlja središnju džamiju Travničkog muftiluka. Pretpostavlja se da je izgrađena u drugoj polovini 16. vijeka. U vakufnami prvog obnovitelja džamije nalazi se podatak da ju je izgradio Gazi-aga.
Historija Godine 1757. vezir Ćamil Ahmed-aga podiže džamiju, koju su stanovnici mahale prozvali Ćamilija. Ona je izgorjela u požaru 1815. godine, a na njenom mjestu je novu džamiju podigao bosanski vezir Sulejman-paša Skopljak. Obnovom iz 1816. godine, džamija je dobila današnji izgled.
Sulejmaniju je neobjašnjivo zaobišao katastrofalni požar 1903. Zgrada je pretrpjela i nekoliko oštećenja u Drugom svjetskom ratu, da bi tek 80-ih godina prošlog vijeka bila izvršena temeljita restauracija, koja joj je povratila nekadašnji izgled s nezaobilaznim biljnim ornamentima.
Arhitektura i karakteristike mini|lijevo|250px|Ulaz u džamiju Šarena džamija u osnovi predstavlja nešto izdužen četverougao s produžetkom, uz munaru, te pridodat trijem u zadnjem lijevom uglu. Sastoji se iz tri etaže. U prizemlju ispod čitave džamije nalazi se kameni bezistan u kojem je ranije bilo 10 dućana, koji su danas uklonjeni. Bezistan je podijeljen s dva reda (po šest stubova sa svake strane) masivnih drvenih stubova na dvije traveje koje su nekada bile podijeljene na dućane i središnji kaldrmisan prolaz, unutrašnju ulicu. Danas je bezistan jedinstven prodajni prostor. Džamija u prizemlju ima dimenzije s vanjske strane 21,88 x 16 m, dok bezistan u unutrašnjosti ima dimenzije 12,30 x 8,20 m. Sulejmanija predstavlja jedinstven primjer u osmanlijskoj arhitekturi gdje se ista građevina koristi u sakralne i svjetovne svrhe.
mini|desno|250px|Unutrašnjost džamije Munara se nalazi na lijevoj, umjesto na desnoj strani džamije kako je inače pravilo kod islamskih bogomolja. Takav potez može se opravdati vlažnim i nestabilnim tlom za gradnju na zapadnoj, odnosno desnoj strani. Pretpostavlja se da je munara starija od džamije i da potječe od prethodne Ćamilije.
Dekoracije mini|lijevo|250px|Arabeske na zidovima džamije Nazvana je Šarena zbog neobičnih likovnih dekoracija na unutrašnjim i vanjskim zidovima, koje je dobila obnovom iz 1816. godine. Naročito se ističu lijepo slikane ornamentalne partije nad mihrabom i lučnim poljima nad prozorima. Na galeriji iznad prozora u kaligrafski izvedenom arapskom pismu ispisana su imena najbližih ashaba poslanika Muhameda. Živopisno je ukrašena kasetirana tavanica i drveni stubovi koji nose galeriju i stropnu konstrukciju.
Dekoracija je izvedena na finom malteru s mnogo kreča i organske materije (pozder i piljevina). Osnovni crtež majstor je urezivao oštrim predmetom u malter, koji vjerovatno nije bio sasvim suh. Potom je izvodio dekoraciju u nedosljednoj fresko-tehnici, jer je, pored toga što je malter već bio prosušen, kao vezivo upotrebljavana jajčana tempera. Pigment se zbog toga nije solidno vezao za podlogu, te je tokom vremena ornamentika izložena atmosferilijama pretrpjela takva oštećenja i izmjene da je već u austrougarskom periodu bila prekrivena krečnim premazom. Međutim, prema nekim naučnicima koji su pisali o Šarenoj džamiji, dekoracija u doba austrougarskog perioda nije bila oštećena. Kao dokaz tome navodi se fotografija iz 1906. godine kada je Travnik dobio električnu energiju, na kojoj se vidi drveni stub električne mreže, a u pozadini džamija s dekoracijom u dobrom stanju.
Ipak, u austrougarskom periodu, dekoracija na fasadama i u unutrašnjosti je prekrečena, a potom nanovo oslikana šablonskom ornamentikom. Kao vezivo ove dekoracije upotrebljavano je mlijeko, ali je i ona zbog slabe konzistencije vremenom iščezla. S vremenom je opći izgled bio toliko izmijenjen da su se boje i oblici jedva raspoznavali.
Pedesetih godina 20. vijeka, Zavod za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine udovoljio je zahtjevu kojeg je uputila Vakufska direkcija i dopustio krečenje fasade, s tim da se najstarija ornamentika ne smije uništiti obijanjem. Smatralo se da je na taj način dekoracija zaštićena, jer ju je sloj kreča trebao konzervirati i izolirati od atmosferilija. Originalna dekoracija na fasadama i u unutrašnjosti džamije ponovo je otkrivena 1992. godine.
Reference
Vanjski linkovi
Šarena džamija - Sulejmanija na miztravnik.com.ba
Kategorija:Džamije u Travniku Kategorija:Nacionalni spomenici u Travniku