Blastocist(Blastocystis) Blastocist pred implantaciju Dani 4-9 Prekursor Morula Razvojni stadij Gastrula mini|300px|Ljudski blastocist sa unutrašnjom masim (gore, desno) Blastocist je struktura koja se formira u ranom embrionskom razvoju sisara. Posjeduje unutrašnju ćelijsku masu (ICM) koja naizgled stvara embrion, a izvor je embrionskih matičnih ćelija. Vanjski sloj blastocista se sastoji od ćelija koje se zajednički nazivaju trofoblast. Ovaj sloj okružuje unutrašnju ćelijsku masu i šupljinu ispunjenu tekućinom, tj. blastocel. Trofoblast podržava stvaranje posteljice.Hall J. E., Guyton A. C. (2006): Textbook of medical physiology, 11th edition. Elsevier Saunders, St. Louis, Mo, .Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, . Warrell D. A., Cox T. M., Firth J. D. (2010): The Oxford Textbook of Medicine (5th ed.). Oxford University PressSofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, .

Kod ljudi, oblikovanje blastocista počinje otprilike oko 5. dana nakon oplodnje, kada se u moruli (skupu više malih, jednakih ćelija) pojavi tekućinom ispunjena šupljina. Promjer blastocista je oko 0,1-0,2 mm, a ouhvata oko 200-300 ćelija koje se brzo uključuju u brazdanje – blastulaciju. Nakon otprilike oko jedan dan, blastocist se ugnježđuje (nidacija) u endometrij zida maternice i takva ostaje u daljnjim fazama razvoja, u kojima prvo dolazi gastrulacija.

Upotreba blastocista u vanmaterničnoj in vitro oplodnji uključuje kulturu zigota, pet dana prije implantacije u maternicu.

Proces razvića U toku ljudske embriogeneze, blastocist se razvija u maternici iz morule, pet dana nakon oplodnje. Rani embrion (zametak) ulazi u diferencijaciju ćelija i strukturne promjene da postane blastocist. Tada se priprema za implantaciju u zid maternice, šest dana nakon oplodnje. Implantacija označava kraj začetne faze i početak embrionske faze individualnog razvoja. thumb|300px|Rani razvoj ljudskog embriona, od ovulacije do implantacijeFaza blastocista se odvija između 5. i 8.-9. dana prenatalnog razvoja.

Morfogeneza – Oblikovanje Morula je prethodnica blastocista, a rani embrion sadrži 16 jednakih ćelija. Kratko nakon ulaska morule (iz jajovoda) u maternicu, ona postaje blastocist, diferencijacijom i kavitacijom (dobijanjem šupljina) u sloju ćelija. Ćelije morule se diferenciraju u dva tipa: unutarnju ćelijsku masu koja raste iznutra, na rubu, i u sloju ćelija trofoblasta koje rastu izvana.

Ona strana blastocista gdje se nalazi unutrašnja ćelijska masa, označava se kao animalni pol, a suprotna vegetativni pol. Kavitacija je proces u kojem se, unutar embriona, formira tekućinom ispunjena šupljina. Ćelije trofoblasta izbacuju natrijeve ione u centar embriona, što uzrokuje ulazak vode putem osmoze. To oblikuje unutrašnji blastocel.Gilbert S. F. (200): Developmental biology: Chapter: Early mammalian development, 6th Ed. Sunderland (MA): Sinauer Associates, from: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK10052/

Implantacija Implantacija je kritična faza za preživljavanje i razvoj ranog embriona. Time se stvara veza između majke i embriona koja opstaje do kraja trudnoće. Tu vezu omogućavaju strukturne promjene blastocista i zida endometrija. "Zona pellucida" koja okružuje blastocist puca. To uklanja ograničenje fizičke veličine embrionske mase i izlaže vanjske ćelije blastocista unutrašnjosti maternice. Pored toga, hormonske promjene majke, tačnije vrh luteinizirajućeg hormona, pripremaju endometrij za prihvatanje i obavijanje blastocista. Čim postanu ograničene vanćelijskim matriksom endometrija, trofoblastne ćelije izlučuju enzime i ostale faktore za ugradnju blastocist uz zid maternice. Enzimi razgrađuju endometrijsko obloge, dok faktori rasta, kao što je horionski gonadotropin (hCG) i faktor rasta sličan insulinu (IGF), koji dozvoljavaju blastocistu da upada dublje u endometrij. Implantacija u zid maternice dozvoljava prelazak u sljedeći korak embriogeneze, gastrulaciju, koja uključuje oblikovanje posteljice, od ćelija trofoblasta, uz diferencijaciju unutrašnje elijske mase u amnionsku vreću i epiblast.

Građa Blastocist se sastoji od ćelija blastomere i blastocela. Postoje dva tipa blastomerskih ćelija: Unutrašnja ćelijska masa (embrioblast) iz koje se razvijaju primitivni endoderm i epiblast. Primitivni endoderm se razvija u amnionsku kesu, koja formira blastocel sa embrionom tokom trudnoće. Epiblast se razvija u tri zametna lista embriona u razvoju tokom gastrulacije (endoderm, mezoderm i ektoderm). Trofoblast je sloj stanica koji oblikuje vanjsku stranu blastocista i, zajedno s materničkim endometrijem, stvara posteljicu. Ćelije trofoblasta također luče faktore koji utiču na formiranje blastocela. Citotrofoblast je unutrašnji sloj trofoblasta koji se sastoji od matičnih ćelija, iz kojih se diferenciraju tkiva i organi, uključujući horionske čupice, posteljicu i sincicijotrofoblast. Sincicijotrofoblast je vanjski sloj trofoblasta. Ove ćelije izlučuju enzime proteaze, za razlaganje endometrijskog vaćelijskog matriksa i tako omoguće implantaciju blastocist u zid maternice. Tekućina blastocelske šupljine sadrži aminokiseline, faktore rasta i ostale molekule koje su potrebne za diferencijaciju ćelija.

Specijalizacija ćelija Specijalizacijom ćelija upravljaju mnogi procesi, koji, na osnovu porijekla, proizvode trofoblast, epiblast i primitivni endoderm. Ovi procesi uključuju: ekspresiju gena, ćelijsku signalizaciju, međućelijske veze, pozicijske efekte i epigenetiku.

Kada se, unutar blastocista, uspostavi unutrašnja ćelijska masa, ona se priprema za daljnju specifikaciju u epiblast i primitivni endoderm. Ovaj proces je određen djelomično pomoću signaliranja faktora rasta fibroblasta (FGF), koji stvara put mitogen-aktiviranoj proteinskoj (MAP) kinazi da promijeni ćelijske genome.

Daljnja diferencijacija trofoblasta i unutrašnje ćelijske mase regulirana je homeodomenskim proteinom Cdx2. Ovaj faktor transkripcije potiskuje ekspresiju faktora Oct4 i Nanog, u trofektodermu (trofoblast nakon gastrulacije).

Te genetičke izmjene dopuštaju razvojnu specijalizaciju epiblasta i primitivnog endoderma po porijeklu, na kraju blastocistne faze razvoja, a koja prethodi gastrulaciji.

Trofoblasti, na površinama ćelija, eksprimiraju integrin, što omogućava adheziju vanćelijskog matriksa na zid maternice. Ovo međudjelovanje dozvoljava implantaciju i aktiviranje daljnje specifikaciju u tri različita tipa ćelija, što priprema blastocist za gastrulaciju.

Također pogledajte Klicin list Embriogeneza

Reference

Vanjski linkovi

Blastocyst transfer and fertility treatment Risks of blastocyst transfer Blastocyst photos at different stages of development Diagram at weber.edu Blastocyst Differentiation Diagram

Kategorija:Razvojna biologija Kategorija:Embriologija