Federico Fellini (20. januar 1920 – 31. oktobar 1993) bio je italijanski filmski režiser i scenarist, te važi za jednog od najznačajnih filmskih autora 20. vijeka. Započeo je kao filmski stvaralac u italijanskom neorealizmu, ali je 1950-ih razvio svoj osobni stvaralački stil. Njegove filmove obilježava miješanje snova i stvarnosti, upotreba razigranog izraza i narativnih stilova, te satirično-grotesknog, često sarkastičnog tona. Njegovi najpoznatiji filmovi su Ulica, Slatki život, Osam i po i Amarcord, koji se nalaze na listama kritičara kao najbolji filmovi svih vremena, a četiri filma su dobila Oscar za za najbolji strani film, čime je rekorder u toj kategoriji. Na 65. dodjeli "Oscara" 1993. dobio je Oscar za životno djelo. U međunarodnoj anketi filmskog magazina Sight & Sound iz 2002, Fellini je od strane režisera izabran na drugo mjesto, a od strane kritičara na sedmo mjesto, najvećih svjetskih režisera u historiji filma.
Biografija Federico Fellini je rođen 20. januara 1920. u Riminiju, kao prvo od troje djece. Majka Ida rođ. Barbiani (1896–1984) je bila porijeklom iz Rima, a otac Urbano Fellini (1894–1956) je odrastao na seoskom gazdinstvu u blizini Riminija. Brat Ricardo (1921–91) je takođe radio u filmskoj industriji, isprva kao glumac, a kasnije uglavnom kao snimatelj dokumentarnih filmova na državnoj televiziji RAI-u, a sestra Maddalena 1929–2002. je bila glumica i književnica.
Mladi dani u Riminiju Nakon što su u Italiji 1925. fašisti preuzeli vlast, Fellini je prešao u katoličku školu, koju su vodile časne sestre. Od 1930-38. pohađa gimnaziju Giulio-Cesare. U gimnaziji je crtao prijatelje, učitelje i razne političare, te je neke od karikatura i stripova prodao u lokalne novine, a kasnije i neke italijanske novine većeg tiraža ("Il corriere dei piccoli"). Satirični jednik "Il 420" iz Firence, objavljivao je redovito njegove kolumne i karikature. U septembru 1939. upisao se na Univerzitet La Sapienza u Rimu, mada njegov biograf Alpert Hollis tvrdi da nema zapisa da je ikada pohađao predavanja.
Počeci u Rimu Za vrijeme studija radio je u dnevnom listu "Il Piccolo" i "Il Popolo di Roma", a kasnije u satiričnom tjedniku "Marc' Aurelio", gdje se iskazao kao mladi talentirani novinar i karikaturist. U to vrijeme je upoznao i kasnijeg prijatelja slikara Rinalda Gelenga. Vremenom je postao član redakcije, te redovito prisustvuje redakcijskim konferencijama. Njegove kolumne "È permesso…?" su dobile mnogo mjesta u novinama, a tematski je pisao o svojoj mladosti u provinciji, često sa samoironijom, da bi dočarao svoje početke u Rimu. Mnoge od tih obrađenih tema, pojavljivale su se kasnije u njegovim filmovima. Vodeći intervjue za CineMagazzino upoznao je glumca i režisera Alda Fabrizija, koji je kasnije naručio tekstove od Fellinija. Osim novinarskog posla, bavio se i radovima na pravljenju nacrta za mjuzikle i revije, mada je pokazivao slab interes za pozorište. Počeo je da piše i uradke za radio-stanicu Radiocorriere, uglavnom da bi izbjegavao mobilisanje u vojsku, kao i kratke radio-igre, koje sadrže snovima slične sekvence, koje je takođe kasnije upotrebljavao u svojim filmovima. Negdje 1940-ih godina počeo je da čita Kafkinu Preobrazbu, Gogolja, Johna Steinbecka i Williama Faulknera, te se interesirao za francuske filmove režisera Marcela Carnéa, Renéa Claira i Juliena Duviviera. U novembru 1942. poslan je u Libiju, koju je Italija okupirala, da radi na scenariju filma I cavalieri del deserto, što je rado prihvatio da bi odgodio vojnu obavezu. Režirao je nekoliko početnih scena filma, ali kada je Tripoli bio pod opsadom britanske vojske, pobjegao je zajedno sa suradnicima ukrcavši se u njemački avion, s kojim je doletio na Siciliju. U to je vrijeme upoznao glumicu i radijsku spikericu Giuliettu Masinu s kojom se oženio 1943. Fellini je konačno oslobođen vojne obaveze, kada je usljed bombardovanja saveznika u Bologni uništena njegova zdravstvena dokumentacija. Imali su jednog sina Pierfederica Fellinija, rođenog 22. marta 1945, koji je zbog bolesti umro jedanaest dana kasnije. Nakon savezničkog zauzimanja Rima 4. juna 1944. Fellini i slikar Enrico De Seta otvorili su trgovinu "Funny Face Shop" gdje su zarađivali crtajući karikature američkih vojnika.
Počeci režije 180px|mini|Federico Fellini 1950-ih Još kao novinar i radio-dramaturg, Fellini je radio na raznim scenarijima. Upoznavši režisera Roberta Rossellinija, intenzivnije se bavi pisanjem scenarija, te se 1947. prestaje baviti novinarstvom, a dramaturgijom 1949. Nakon deset godina bavljenja pisanjem scenarija 1950, je već imao 19 napisanih scenarija, uglavnom za filmove neorealizma, a uspostavio je i kontakte i prijateljstva s velikanima italijanskog filma: Pinellijem, Laurentiisom, Colettijem, Lattuadom, koji su ga kasnije potpomagali u njegovim filmovima. Kao koscenarista filma Rim, otvoreni grad, sa Sergiom Amideim bio je nominovan na 19. dodjeli "Oscara" 1947. za najbolji adaptirani scenarij, ali je tu nagradu dobio Robert E. Sherwood za američki film Najbolje godine naših života.
Filmski rad Rani filmovi (1950–53) Prvi režirani film bio mu je Svjetlosti varijetea, kog je režirao 1950. zajedno s Albertom Lataudom. Tema filma je pjevačica, koja se priključi grupi pjevača, da bi napustila svoje rodno selo. Film je često uspoređivan s filmom Vita da cani režisera Marija Monicellija, koji je oko pola godine ranije bio prikazan u kinima, a obrađuje iste teme predgrađa, ali po mišljenjima kritičara, na senzibilniji i precizniji način. Lattuadi i Fellini je pripisano premalo osjećaja za odabir glumaca. Prikazivanje filma uz lošu kritiku i slabu distribuciju, pokazalo se katastrofalnim za sve. Produkcijska firma je bankrotirala, ostavljajući Lattuadu i Fellinija u dugovima, koje su decenijama vraćali. Nakon neuspjeha, njih su se dvojica posvetili slijedećim ali ne zajedničkim projektima - Lattuada filmu Anna, koji je koštao oko 1 milijarde lira, i uskoro postao najveći međunarodni uspjeh italijanskog filma. Fellini se posvetio razvoju svog osobnog stila i 1952. je snimio komediju Lo sceicco bianco, film zasnovan na prvobitnoj ideji Michelangela Antonionija iz 1949. pod nazivom "Medeni mjesec u Rimu", ali je tema scenaristički obrađena od Tullija Pinellija, Ennija Flaianija i samog Fellinija. Ovo je prvi film u kojem je Fellini samostalno preuzeo odgovornost za režiju. Za vrijeme snimanja, Fellini je još jednom obradio scenarij - što je Kezich kasnije nazvao fellinizacija. Film je ponovo dobio negativne kritike, tako da je u jednom časopisu za filmsku umjetnost objavljeno: "...film koji je toliko inferioran zbog svog nespretnog stila, nedostataka naracije i konvencionalnosti strukture da postoji dobar razlog za sumnju treba li Fellinijev pokušaj režije smatrati njegovim posljednjim..." Film je, od nekolicine štovatelja Fellinija nazvan "prvim anarhističkim filmom Italije". Fellini je film ocijenio riječima da je snimio "...prelijepi film, ali pet godina prerano". Zbog kvalitetne muzike Nina Rote, film je odabran za prikazivanje u Cannesu na filmskom festivalu (među filmovima u konkurenciji bio je i Othello Orsona Wellesa), a zatim je povučen. Prikazan je na 13. međunarodnom filmskom festivalu u Veneciji. Slijedeći film I Vitelloni, snimljen 1953. naišao je na dobre ocjene kritike i publike. Tema filma su pet mladića, koji se u malom provincijskog radu na smrt dosađuju. Film je šest godina kasnije zaradio ukupno 600 miliona lira, a osvojio je i Srebrnog lava na Venecijanskom festivalu, što je Felliniju osiguralo njegovog prvog međunarodnog distributera. Iste godine snimljen je film L'amore in città u komu je Fellini, pored Michelangela Antonionija, Alberta Lattuade, Carla Lizzanija, Francesca Masellija, Dina Risija i Cesarea Zavattinija napisao jednu epizodu, koju je i režirao. Veliki uspjeh je izostao, ali je od kritičara opisan kao izvanredan.
Nakon neorealizma (1954–60) Slijedeći film Ulica (1953–54), snimljen kao filmska bajka, prikazuje djevojku, koju je njena porodica prodala putujućim zabavljačima. U glavnim ulogama su bili Anthony Quinn i Fellinijeva supruga Giulietta Masina, film je donijeo mladom režiseru mnoge nominacije i međunarodne nagrade. Na 29. dodjeli "Oscara" 1957. dobio je Oscara za za najbolji strani film i nominaciju za Oscara za najbolji originalni scenarij; italijansku nagradu Nastro d’Argento, Srebrnog lava na filmskom festivalu u Veneciji, te još nekoliko visokovrijednih nagrada. Tokom posljednje tri sedmice snimanja, pokazao je prve znakove kliničke depresije, te se uz pomoć supruge, kratko terapirao kod psihoanalitičara Emilija Servadija. Ali kada je premijerno prikazan na Venecijanskom filmskom festivalu u septembru 1954, film je podijelio svijet italijanskih filmskih radnika na dva tabora. Potaknule su ga glasine o bojkotu Viscontijevog Sensa. Visconti, koji se smatrao vođom marksističke opozicije i prvim čovjekom neorealista, bio je trn u oku demokršćanskoj vlasti i kinematografiji, koju je ona oblikovala. Jasan dokaz bojkota, Viscontijevci su vidjeli u obrazloženju dodjele "Srebrnog lava" za Ulicu: "Za zanimljiv pokušaj mladog redatelja, koji je došao na ideju za film i koji ovim filmom pokazuje svoj talent. za osjetljivo i neovisno gledište". Nadalje, Fellinijev je film, ogorčeni Visconti označio kao "neoapstraktan". Ostali ljevičarski kritičari optuživali su film za religioznost, mistifikaciju, patetiku i naivnost.
Godine 1955. Pojavio se Fellinijev šesti film Il Bidone. Fellini je angažirao američkog glumca Brodericka Crawforda da tumači ulogu ostarjelog prevaranta u filmu. Priča se vrti oko par prevaranata prerušenih u svećenike koji kradu novac od običnih ljudi. Na kraju snimanja ostalo je još samo 40 dana do prezentacije u Veneciji, pa su film istovremeno montirala dva filmska montažera. Djelomično temeljen na pričama koje mu je ispričao sitni lopov tokom produkcije La Strade, Fellini je razvio scenarij u spori pad prevaranta. Za utjelovljenje "intenzivnog, tragičnog lica" uloge, Fellinijev prvi izbor bio je Humphrey Bogart, ali nakon što je saznao za glumčev rak pluća, Crawforda je izabrao nakon što je vidio njegovo lice na filmskom plakatu Svi kraljevi ljudi. Snimanje filma proteklo je uz poteškoće koje su proizašle iz Crawfordova alkoholizma. Na 16. međunarodnom filmskom festivalu u Veneciji, film žiri nije ni spomenuo, a kada je prikazan, dvorana se počela prazniti na pola filma. Fellini je bio toliko razočaran da više nije poslao nijedan film na filmski festival u Veneciji. Tek 1969. na festivalu je prikazan još jedan njegov film - doduše izvan konkurencije. Film je prošao loše na kino blagajnama i nije dobio međunarodnu distribuciju sve do 1964.
Fellini je tokom jeseni istraživao i razvio tretman temeljen na filmskoj adaptaciji romana Mario Tobino Le libere donne di Magliano. Smješten u mentalnu ustanovu za žene, projekt je napušten jer su financijski podupiratelji smatrali da subjekt nema potencijala.