upright|thumb|desno|200px|Neki klasični alati u taksonomskim proučavanjima kultiviranih biljaka uključuju: mikroskop, kameru, cvjetove i knjigu - ključ za identifikaciju Taksonomija kultiviranih biljaka je teorijska i praktična nauka koja se bavi identifikacijom, opisivanjem, klasifikacijom i imenovanjem kultigena tj. onih biljaka čije je porijeklo ili njihov odabir bila prvenstveno vezana za namjerne ljudske aktivnosti. Taksonomija gajenih biljnih vrsta se međutim radi sa svim vrstama biljaka u uzgoju.
Taksonomija kultiviranih biljaka je jedan dio studija hortikulturne botanike koji se uglavnom odvija u botaničkim vrtovima, velikim rasadnicima, univerzitetima ili vladinim službama. Područja od posebnog interesa za taksonome uzgajanih biljaka uključuju: potragu i snimanje novih biljaka pogodnih za uzgoj; komuniciranje i savjetovanje javnosti o pitanjima koja se tiču biološke klasifikacije i nomenklature uzgajanih biljaka i obavljanje originalnih istraživanja o tim temama; opisivanje uzgajanih biljaka pojedinih regija (hortikulturne flore); održavanje baze podataka, herbarija i drugih informacija o kultiviranim biljkama.
Veći dio aktivnosti u ovoj oblasti taksonomije uzgoja biljaka odnosi se na imenovanje biljaka kao što je propisano u dva kodeksa nomenklature biljaka. Odredbe Međunarodni kodeks nomenklature algi, gljiva i biljaka (Botanički kod) služe uglavnom za promovisanje osnovnih ciljeva naučne zajednice, dok su u Međunarodnom kodeksu nomenklature uzgajanih biljaka (Kodeksu kultiviranih biljaka) dizajnirane da služe u naučne i u utilitarističke svrhe, tako što propisuju odredbe za imenovanje biljaka koje se koriste u trgovini - za kultigene koji su nastali u poljoprivredi, šumarstvu i hortikulturi. Ova imena biljaka, koja se ponekad koriste u imenovanju kultivara, nisu na latinskom, ali se dodaju na naučni latinski naziv, a pomažu u komunikaciji između zajednica šumara, poljoprivrednika, voćara i biologa. Historija taksonomije kultiviranih biljaka može se pratiti od njihove prve selekcije, koja se dogodila tokom neolitske revolucije u poljoprivredi i prvih zabilježenih imenovanja odabranih biljaka u doba Rimljana. Imenovanje i klasifikacija kultigena slijede sličan put ostalih biljaka, sve do osnivanja prvog koda kultiviranih biljaka, 1953. godine, čime je formalno osnovana kategorija kultigenske klasifikacije kultivara. Od tog vremena klasifikacija i imenovanje kultigena su imali vlastiti put.
Prepoznavajuće karakteristike Taksonomija kultiviranih biljaka, razlikuje se od taksonomije drugih biljaka u najmanje pet pristupa. Prvo, postoji razlika u skladu sa pitanjem gdje biljke rastu, tj. da li su divlje ili uzgajane. Ovim se aludira na piranje koji je Kodеks kultiviranih biljaka koji u naslovu određuje da se bavi kultiviranim biljkama. Drugo, razlika je napravljena u skladu sa pitanjerm kakvo je porijeklo biljke. Ovo je navedeno u principu 2 kodeksa kultiviranih biljaka koji to definira kao ... biljke čije porijeklo ili odabir je prvenstveno potekla namjernim akcijama čovječanstva"Cultivated Plant Code - biljke koje su razvijene prirodnom odabirom uz pomoć čovjeka. Treće, taksonomija kultiviranih biljaka se bavi varijacijom biljaka koja zahtijeva korištenje posebnih kategorija klasifikacije koje nisu u skladu sa hijerarhijom rangova koja je implicitna u Međunarodnom kodeksu botaničke nomenklature. Ove kategorije kao u kultivaru, grupa i greks (koji su samo labavo jednaki rangovima u Botaničkom kodu). Ove odrednice navedene su također u preambuli Kodeksa uzgajanih biljaka u kojem se navodi da je "Svrha davanja imena taksonu nije da ukaže na njihove oblike ili historiju, nego da pribavi značenje koje se na to odnosi i da ukaže u koju kategoriju je dodijeljen".Cultivated Plant Code Četvrto, taksonomija kultiviranih biljaka služi određenoj ljudskoj zajednici: Botanički kodeks se usredsređuje na potrebe upotrebe biljnih taksonomija, dok pokušavaju da održe red i stabilnost naučnih imena svih biljaka. Istovremeno, kod kultiviranih biljaka zadovoljava potrebe ljudi koji zahtijevaju imena biljaka koje se koriste u komercijalnom svijetu poljoprivrede, šumarstva i hortikulture. Konačno, razlika između taksonomije uzgajanih i drugih biljaka pripisuje se svrsi za koju je taksonomija osmišljena, s tim što je Botanički kod usmjeren na biljke, a „Kod kultiviranih biljaka“ je usredotočen na potrebe ljudi.
Naučna i antropocentristička klasifikacija
Ključne aktivnosti taksonomije uzgajanih biljnih vrsta se odnose na klasifikaciju (taksonomija) i imenovanja (nomenklatura). Pravila u vezi sa imenovanjem biljака su odvojena od metoda, principa ili potrebe klasifikacije, osim kada se jedinice klasifikacije – taksoni – nalaze u ugnježđenoj hijerarhiji rangova, kao vrstа unutar rodа i rod unutar porodice Postoje tri klasifikacijske kategorije koje se koriste u Kodeksu kultiviranih biljaka: kultivar, grupa i greks, ali su tek labavi ekvivalenti rangova u Botaničkom kodeksu.Cultivated Plant Code, Articles 2 & 3
Od vremena antičkog svijeta, biljke su bile razvrstavane na dva načina. S jedne strane je samostojeći akademski, filozofski ili naučni interes za same biljke: svrstavanje grupa biljaka i njihov međusobni odnos po sličnostima i razlikama u strukturi i funkciji. Zatim, tu je praktični, utilitarni ili antropocentrični interes koji grupiše biljke prema njihovoj ljudskoj upotrebi. Taksonomija kultiviranih biljaka bavi se posebnim kategorijama klasifikacije koja je potrebna za biljke u poljoprivredi, hortikulturi i šumarstvu, kako je regulisano Kodeksom kultivisanih biljaka. Ovaj Kodeks služi, ne samo za naučni interes formalne nomenklature, nego i za posebne utilitarne potrebe ljudi koji se bave komercijalnim biljkama. Imenovanjem takvih kultigena upravlja Kodeks kultiviranih biljaka, koje ispunjavaju tri kriterija: imaju posebna obilježja koja se smatraju dovoljno važnim da opravdaju ime; posebne karakteristike koje su rezultat namjernog ljudskog uzgoja ili odabira i ne mogu se naći u divljim populacijama (osim u rijetkim slučajevima kada se posebne karakteristike ispoljavaju u elitnom dijelu prirodne varijacije u divljini, koja nije pokrivena naučnim imenom); mogućnost održavanja poželjnih osobina koje se propagiraju razmnožavanjem tokom njihovog uzgoja.
Postoji mogućnost da se nazivi kultigen i kultivar mogu međusobno brkati i miješati. Kultigen je izraz opće namjene za biljke koje su ljudi namjerno promijenili ili posebno odabrali, dok je kultivar formalna kategorija klasifikacije. Kultigeni uključuju ne samo biljke sa imenima kultivara, nego i one s imenima u kategorijama klasifikacije greks i grupe. Kodeks kultiviranih biljaka ističe da su kultigeni: namjerno odabrane biljke koje su možda nastale od namjernom ili slučajnom hibridizacijom u uzgoju, odabirom iz postojećih uzgojnih zaliha, ili od varijante u divljim populacijama koje se održavaju kao prepoznatljivi subjekti isključivo nastavkom razmnožavanja.Cultivated Plant Code Art. 2.3 Uključeni su u okviru grupa biljaka poznatih kao kultigeni su genetički modificirane biljke, biljkaka s binomijalnim latinskim imena koja su rezultat drevne ljudske selekcije i sve biljaka koje su ljudi izmenili, ali kojima nisu bili dati formalni nazivi. U praksi većina kultigena su kultivari.
Također pogledajte Pripitomljavanje Hortikultura Taksonomija Međunarodni kodeks nomenklature algi, gljiva i biljaka
Reference
Dopunska literatura
(First published in 1912.)
Vanjski linkovi 2009 ICNCP Code online
Kategorija:Taksonomija biljaka Kategorija:Kultivari Kategorija:Hortikultura i vrtlarstvo