Alžirski rat za nezavisnost (), također poznat i kao Alžirski rat i Alžirska revolucija, jest rat vođen između Francuske i alžirskog Fronta nacionalnog oslobođenja (FNO) koji je na kraju rezultirao nezavisnošću Alžira od Francuske. Predstavlja važan događaj u procesu dekolonizacije, kao jedan od ratova za nacionalno oslobođenje. Rat je vođen od 1954. do 1962. godine i predstavljao je složeni sukob okarakterisan gerilskim načinom ratovanja, borbom protiv Makuija i prisustvo različitih vrsta torture kod obe zaraćene strane. Tokom rata za nezavisnost, javljali su se i sukobi između različitih alžirskih zajednica i unutar samih zajednica zbog čega se naziva i alžirski građanski rat. Sukobi su se odvijali uglavnom na teritoriji Alžira sa reperkusijama koje su se javljale u evropskom dijelu Francuske.
Historija Francuska invazija na Alžir
Kao casus belli, odnosno povod Francuzima da napadnu Alžir, poslužio je navodni događaj u kojem je uvrijeđen njihov konzul. Pod tim izgovorom, Francuzi su 1830. napali Alžir. U režiji maršala Thomas Robert Bugeauda, koji je postao prvi generalni guverner Alžira, osvajanje je bilo nasilno, obilježeno politikom "spaljene zemlje" koja je osmišljena sa ciljem smanjenja moći lokalnih vladara u Alžiru. Vršeni su masakri, masovna silovanja i druge vrste zločina nad lokalnim stanovništvom. Između 500.000 i 1.000.000, od oko 3 miliona Alžiraca, ubijeno je tokom prve tri decenije osvajanja. Otpor francuskoj kolonijalnoj invaziji Alžirci su vodili pod komandom Abd el-Kadera. 1834. godine, Alžir postaje francuska vojna kolonija a Ustavom iz 1848. sve do nezavisnosti Alžira, Francuska je upravljala čitavim mediteranskim dijelom Alžira kao svojim integralnim dijelom i jednim od departmana nacije.
Početak neprijateljstava U ranim jutarnjim satima 1. novembra 1954, pripadnici vojnog krila Fronta na nacionalno oslobođenje izvršili su napade na vojne i civilne ciljeve širom Alžira. Predstavnici Fronta nacionalnog oslobođenja pozvali su Alžirce da se pridruže "nacionalnoj borbi za obnavljanje alžirske države i njene suverenosti". Taj proglas bio je reakcija na govor francuskog premijera u Nacionalnoj skupštini koji je izjavio da "niko ne smije kompromitirati unutrašnje jedinstvo nacije i integritet Republike". Prema premijeru, Alžir je departman francuske i to će ostati, bez mogućnosti secesije. Na početku sukoba moglo se računati samo na manje od 500 boraca za nezavisnost. Međutim, alžirsko stanovništvo će se radikalizirati zbog zločina koje će ubrzo počiniti profrancuske grupe Crvena ruka (), a koji su bili usmjereni protiv zagovornika nezavisnosti širom Magreba. Jedna od žrtava Crvene ruke je i tunizijski aktivist Farhat Hached.
Bitka za Alžir
Da bi skrenuli pažnju međunarodne i domaće javnosti na njihovu borbu, FNO je odlučio da centar konflikta premjesti u gradove. Najupečatljiviji takav slučaj za vrijeme Alžirskog rat bila je bitka za Alžir, kampanja koja se vodila za glavni alžirski grad u periodu od septembra 1956. do septembra 1957. U ovoj kampanji Francuzi su ostvarili taktičku ali FNO stratešku pobjedu.
Generalu Jacquesu Massuu je naređeno da koristi sve metode koje se smatraju neophodnim kako bi se uspostavio red u gradu te pronašli i eliminisali pobunjenici. Koristeći padobrance, on je ugušio pobunu i u nekoliko narednih mjeseci uništio infrastrukturu FNO-a u Alžiru. Ali FNO je uspio pokazati sposobnost sprovođenja svoje politike u srcu francuskog Alžira i izazvati masovnu reakciju na svoje postavljene zahtjeve među urbanim muslimanskim stanovništvom. Javnost, koja je bila upoznata o brutalnim metodama koje je vojska koristila za pobjedu u alžirskoj bitci, uključujući različite metode mučenja, striktnu kontrolu kretanja i policijski sat, gdje je sva vlast bila pod kontrolom vojske, sumnjala je u dobre namjere Francuske i njenoj ulozi u Alžiru. Ono što je prvobitno bilo poznato kao pomirenje ili operacija uspostavljanja javnog reda pretvorilo se u kolonijalni rat koji će rezultirati mnogostrukim narušavanjem ljudskih prava i konačno nezavisnošću Alžira.
Gerilski rat Tokom 1956. i 1957. godine, FNO je uspješno koristio taktiku gerilskog ratovanja. Iako su objekti takvog rata uglavnom bili vojni ciljevi, značajne akcije su izvođene protiv svih koji su na bilo koji način pružali podršku Francuzima.
Ova taktiku gerilaca nije u potpunosti prihvaćena od većine muslimanskog stanovništva iako je FNO postepeno uspostavio kontrolu u određenim sektorima Aurèsa, Kabila i drugih planinskih područja oko Konstantina i južno od Alžira i Orana. Na tim mjestima, FNO je uspostavio jednostavnu, ali djelotvornu, privremenu vojnu administraciju iz koje su se regrutovale snage za rat. Tokom rat za nezavisnost FNO usljed inferiornosti u ljudstvu i materijalnim sredstvima nikdaa nije bio u stanju da zadrži pod svojom kontrolom velika, stalna područja.
Gubitak kompetentnih komandanata kako na terenu usljed borbi, tako i usljed promjena i političkih čistki, stvarao je određene probleme za FNO što je za njih bio dodatni nedostatak u ratu za nezavisnost.
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Alžirski rat za nezavisnost Kategorija:Historija Alžira Kategorija:Historija Francuske Kategorija:Sukobi u 20. vijeku Kategorija:Ratovi za nezavisnost