Hronologija historije islama 10. vijeka obuhvata najznačajnije događaje u historiji islama tokom 10. vijeka a koji su u znatnoj mjeri uticali na historiju ljudskog roda a pogotovo značajan trag su ostavili na muslimanski svijet tj. Ummet. Hronologija nije potpuna.
Najvažniji događaji u historiji islama tokom 10. vijeka 902: Smrt 17. po redu abasidskog halife El-Mu'tadid. Nasljedio ga je El-Muktafi. Smrt safaridskog vladara Amr ibn el-Lajsa. Pad Taormine, grada na Siciliji signalizira početak kraja muslimanskog osvajanja Sicilije. 903: Atentat na karmatskog vladara Abu Sa'id al-Jannabija. Pristupanje na prijestolje Abu Tahira. 905: Abdallah bin Hamdan osniva Hamdanidsku dinastiju na području Mezopotamije i Sirije. Dinastija će se održati nešto duže od jednog vijeka. Kraj vladavine tulunidske vladavine u Egiptu. 908: Smrt abasidskog halife El-Muktafija, nasljeđuje ga El-Muktadira. Kraj vladavine Safarida, Samanidi vrše aneksiju njihovih teritorija. 909: Abdullah al-Mahdi Billah, uz pomoć svog glavnog zapovjednika Abdullaha ibn Husajna El-Shi'ija svrgava Agalabide i uspostavlja Fatimidski halifat na području Sjeverne Afrike pri čemu mijenja svoju titulu u Imam Abdullah al-Mahdi Billah. Aglabidski vladar Zijadat Allah protjeran je iz regije, a sa njim i posljednji ostaci sunitskog islama u Sjevernoj Africi. 912: Smrt Abdullah ibn Muhammad el-Umavija emevijskog vladara i 7. emira Kordopskog emirata. Nasljeđuje ga Abdulrahman III. 913: Atentat na samanidskog vladara Ahmeda Samanija, na njegovo mjesto dolazi Nasru II. 928: Mardavij uspostavlja vladavinu Zijarida na području Tabaristana. 929: Karmati napuštaju Meku i odnose Crni kamen iz Kabe. U El-Andaluzu Abdulrahman III se proglašava prvim halifom Kordopskog halifata. 931: Obnova vladavine halife El-Muktadira. Smrt karmatskog vladara Ebu Tahira, nasljeđuje ga Ebu Mansur. 932: Smrt abasidskog halife El-Muktadira. El-Kahir postaje 19. halifa Abasidskog halifata. 932: Saltuk Bugra Khan iz loze Karahanida, turkijskog plemena prihvaća islam i postaje prvi muslimanski turkijski vladar. 934: Skidanje s vlasti abasidskog halifa El-Kahira državnim udarom. Na prijesto dolazi Er-Radi koji će vladati narednih 6 godina. Smrt Fatimidskog halife Abdullaha el-Mahdi Billaha. Na vlast dolazi El-Ka'im. Imad el-Dawla uspostavlja Bujidsku dinastiju na području regije Fars. 935: Rukn El-Dawla osvaja grad Raj (u Iranu, u blizini današnjeg Teherana) i tamo uspostavlja Bujidsku vladavinu. Ubistvo Zijaridskog vladara Mardavija, nasljeđuje ga Vushmgir. Smrt Hamdanidskog vladara Abdullaha ibn Hamdana kojeg zamjenjuje Nasir al-Dawla. 936: Državnim udarom, Ibn Raik postaje emir nad emirima za vrijeme vladavine abasidskog halife Er-Radija. 938: Drugim državnim udarom, Bajkam preuzima vlast nad Bagdadom. 940: Smrt abasidskog halife Er-Radija, na prijesto stupa El-Muttaki. 941: Smrt Bajkama, vlast preuzima Kurtakin. 942: Ibn Raik preuzima vlast u Bagdadu. 943: Al-Baridi preuzima vlast a abasidski halifa El-Muttaki primoran je da traži utočište kod Hamdanida. Nasir el-Dawla, tadašnji vladar Mosula po Hamdanidskom dinastijom, preuzima vlast u Bagdadu i omogućava povratak halife u Bagdad. Međutim Bagdad preuzima Tuzunova vojska, a Nasir el-Dawla se povlači u Mosul. Smrt samanidskog vladara Nasra II, vlast preuzima Nuh I. 944: El-Muttaki je zbačen s vlast, pristupa el-Mustakfi. 945: Smrt Tuzuna. Širzad u današnjem jugozapadnom Iranu postaje sjedište emira nad emirima. Mu'izz al-Dawla preuzima vlast i uspostavlja Bujidsku dinastiju u Iraku. 946: Smrt Fatimidskog halife El Kaima. Na vlast pristupa Mensur. Smrt ihšidskog vladara Muhammeda bin Tugžda. Sajf el-Dawla osniva Halepski emirat. 949: Smrt Bujidskog šaha Farsa, Imada el-Dawle. Nasljeđuje ga Adud al-Dawla. 951: Karmati vraćaju Crni kamen u Mekku, tj. na Kabu. 954: Smrt samanidskog vladara Nuha I, na prijestol pristupa Abdulmalik I. 961: Smrt samanidskog vladara Abdulmalika I, na taj položaj dolazi Mensur I. 961: Turski memluk Alptigin uspostavlja vladavinu Gaznevida. 961: Smrt emevijskog halife Abdurahmana III u Španiji; na vlast dolazi El-Hakam II. Smrt ikšidskog vladara Ungura kojeg nasljeđuje Abul Hasan Ali. 965: Smrt karmatskog vladara Ebu Mensura, nasljeđuje ga Hasan Azam. Atentat na ikšidskog vladara Abula Hasana Alija, vlast preuzima Malik Kafur. Pad Tarsa, grada u današnjoj južnoj Turskoj u ruke Bizantijaca. 967: Smrt bujidskog sultana Mu'izza el-Dawla, na vlast stupa 'Izz al-Dawla. Smrt Hamdanidskog vladara Sajfa al-Dawla. 968: Smrt ikšidskog vladara Malika Kafura, na vlast dolazi Abul Fawaris. 969: Bizantijci zauzimaju Antiohiju i prisiljavaju grad Halep da postane protektorat. Fatimidi osvajaju Egipat. 972: Buluggin ibn Ziri uuspostavlja vladavinu Zirida u Alžiru. 973: Šiitsko-sunitske nesuglasice u Bagdadu, vlast u Bagdadu preuzima turski general Sabuktigin. 974: Abdikacija abasidskog halife El Mutija, vlast preuzima at-Ta'i. 975: Smrt fatimidskog halife el-Muizza. 976: Bujidski sultan 'Izz al-Dawla preuzima vlast uz pomoć svog rođaka' Aduda al-Dawla. Smrt samanidskog vladara Mensura I, na vlast dolazi Nuh II. U Španiji smrt emevijskog halife el Hakama II, na vlast dolazi Hišam II. 977: Sabuktigin postaje emir Gaznevida. 978: Smrt bujidskog sultana 'Izz al-Dawla, vlast osvaja Adud al-Dawla, koji je vladao Farsom. Hamdanide u Halepu s vlasti svrgnuli Bujida. 981: Kraj vladavine Karmata na području današnjeg Bahreina. 982: Smrt bujidskog sultana Aduda al-Davla, na vlast dolazi Samsama al-Dawla. 984: Smrt vladara dinastije Zirida Buluggina, na vlast dolazi El-Mensuru ibn Buluggin. 986: Bujhidskog sultana Samsama al-Dawla s vlasti svrgnuo Šaraf al-Dawla. 989: Smrt bujidskog sultana Šarafa al-Davla, vlast preuzima Baha al-Dawli. 991: Uklanjanje abasidskog halife Tajia, vlast nad halifatom u Bagdadu preuzima El-Kadir. 996: Smrt vladara dinastije Zirida Mensura, vlast nasljeđuje Badis ibn Mensur. 997: Smrt samanidskog vladara Nuha II, na prijestol dolazi Mensura II. 998: Smrt samanidskog vladara Mensura II, vlast nasljeđuje Abdulmalik II. Mahmud Gaznevi postaje emir grada Gaznija (današnji Afganistan). 999: Karahanski Bughra Khan zauzima Buharu. Kraj vlasti Samanida. 999: Krajem 10. vijeka svjetsko muslimansko stanovništvo procijenjeno je na 10 miliona stanovnika.
Također pogledajte Hronologija historije islama Historija islama
Reference
Kategorija:Hronologija historije islama Kategorija:Historija islama Kategorija:10. vijek