Lista ilirskih vladara predstavlja vladare ilirskih plemena i države (država) od početka IV stoljeća do završetka perioda ilirske samostalnosti.
Iliri nisu ostavili nikakve pisane dokumente o svojoj prošlosti. Sve što se o njima zna zasniva se na tekstovima grčkih i rimskih autora, koji ih nazivaju „barbarima“. Grci identifikuju Ilire kao etnos koji se razlikuje od Makedonaca, Tračana, plemena u Epiru i njih samih. Arheološki nalazi (metalni proizvodi, keramika) na širokoj ilirskoj teritoriji, pokazuju da su Iliri i Grci bili u kontaktu već tokom VIII i VII stoljeća, pogotovo od vremena osnivanja kolonija na obalama Jonskog i Jadranskog mora: Epidamnus (Drač), Appolonia, Issa (Vis), Pharos (Hvar).Stare civilizacije - Iliri
Prvi pomen Ilira u međugrčkim odnosima vezan je za 424. god. pne.Eleni Zimi – Iliri (prema Cabanes – Iliri od Bardila do Gencija Tada je došlo do rata Makedonaca na čelu sa kraljem Arhalejem i sjevernomakedonskog plemena Linkesta sa kraljem Arabajem, koje je živjelo u današnjoj oblasti Pelagoniji i grada Bitole. Linkesti su se već decenijama borili za svoju nezavisnost protiv sve moćnije dinastije Argeada. Iliri, sa svojim vladarem Sirom (Strabon navodi da je Sira vladar a ne i kralj), koji je oženio Arabajevu kćerku, stali su na stranu linkestidskog vladara Papazoglu, 1969, s.123 Kasnije se njegova kćer Euridika (to ime je dobila kao makedonska kraljica, dok su je predhodno zvali Ilirka i varvarka), udala za makedonskog kralja Amintu i rodila mu tri sina: Aleksandra II, Perdiku III i Filipa II. Bez obzira na ženidbu kralja Aminte sa ilirskom princezom, upadi Ilira na makedonsku teritoriju nisu prestajali, jer je novi vladar Ilira postao Bardil (prvi ilirski kralj). Ilirski vladari Ilirske ličnosti u legendama Postoji nekoliko grčkih legendi, koje pod okriljem drugačijeg mitološkog svijeta i geografije iznose stvarne događaje i kontakte Grčke sa Ilirima, svojim sjevernim susjedima: Kadmo, Feničanin, koji je u potrazi za sestrom Evropom, došao međi Ilire Marjeta Šašel Kos - Cadmus and Harmonia in Illyria . Arheološki vestnik, 1993. st.113 Harmonija, Kadmova žena Polifem, jednoki kiklop, Ilirov otac Galatija, Polifemova žena i Ilirova majka Ilir, Kadmov i Harmonijin sin, rodonačelnik Ilira Ilirovi sinovi Enheleus, rodonačelnik Enhelejaca Autarus, rodonačelnik Autarijata Dardanus, rodonačelnik Dardanaca Medus, rodonačelnik Meda Taulas, rodonačelnik Taulanata Perhebus, rodonačelnik Ilirove kćerke Parto, rodonačelnica Partina Daorto, rodonačelnica Daorsa Dasaro, rodonačelnica Dasareta Slijedeći u genealogiji Panonius, Autarusov sin, rodonačelnik Panona Skordiskus, Panoniusov sin, rodonačelnik Skordiska Tribalus, Panoniusov sin, rodonačelnik, Tribala U Homerovoj Ilijadi Pirehmo, vladar Peonaca u Trojanskom ratu, ubio ga Patroklo Asteropej, vladar Peonaca u Trojanskom ratu, poslije Pirehma Enej, vladar Dardanaca u Trojanskom ratu Ilirski vladari iz plemena Dardanaca U danačnjoj historiografiji ilirski vladari od Bardila do Mitila se svrstavaju u pleme Dardanaca,, Grabea ili Enhelejaca. Sira, vladar saveza plemena (kraj V-početak IV vijeka p. n. e. ). Njegova kćer Euridika (to ime je dobila kao makedonska kraljica) se udala za makedonskog kralja Amintu III i rodila mu tri sina: Aleksandra II, Perdiku III i Filipa II. Bardil, prvi imenovani ilirski kralj (393-359. p. n. e.), Grab, kralj (356-344. pne), Pleurat I, kralj. Klit, kralj (335-325. pne), poznat po borbi sa Aleksandrom Makedonskim Bardil II, kralj (302-280. pne), udao je kćerku za epirskog kralja Pira Monun, kralj (280-270. pne), prvi kralj koji je kovao novac Mitil, kralj (270-260. pne) , poznat po kovanom novcu Longar, prvi izričito naveden kao dardanski kralj Bato, drugi spomenuti dardanski kralj (3-2. vek p. n. e.)Papazoglu, 1967
Ilirski vladari iz plemena Taulanata Glauk, kralj (325-302. pne), posvjedočen kao kralj i Taulanata i Ilira ]).Papazoglu, 1969
Ilirski vladari iz plemena Ardijejaca Pleurat II, kralj (260-250. pne) Agron, kralj (250-231. pne), Pines, Agronov sin (231-217. pne), zbog maloljetnosti, vlada pod zaštitom maćehe Teute, Demetrija Hvarskog i strica Skerdilaide. Teuta, druga Agronova žena, vladala umjesto maloljetnog Pinesa Demetrije Hvarski, vladala umjesto maloljetnog Pinesa Skerdilaid, kralj (219-206. pne), suvladar mu je sin Pleurat II. Pleurat III, ilirski kralj (206-180. pne), Skerdilaidin sin
Gencije, kralj (181-168. pne), sin Pleurata III, i posljednji ilirski kralj John Wilkes - Iliri; Laus, Split 2001 Ilirski vladari iz plemena Histra Epulon, vladar plemena Histra, izvršio samoubistvo u Nezakciju, tokom borbi sa Rimljanima Ilirski vladari iz plemena Dalmata Verzo, vladar Dalmata u ratu sa Oktavijanomom Testimos, vladar Dalmata u ratu sa Oktavijanom Ostale historijske ilirske ličnosti Audata, kćerka ili unuka kralja Bardila, kasnije makedonska kraljica, prva žena makedonskog kralja Filipa II, uzela grčko ime Euridika Bircena, kćerka ilirskog kralja Bardila II, kasnije epirska kraljica, udata za kralja Pira Triteuta, prva Agronova žena, kasnije se udala za Demetrija Hvarskog Etuta, kćerka dardanskog prvaka Monuna, udata za ardijejskog kralja Gencija Monun II Dardanski, dardanski vladar, u albanskim izvorima i kralj, udao kćerku za ardijejskog kralja Gencija Karavancijus, brat kralja Gencija Skerdilaida, sin kralja Gencija Pleurat, sin kralja Gencija Balej, nepoznati vladar Ilira, čije postojanje nije potvrđeno pisanim izvorima. Prema opštehrivaćanom mišljenju Artura Evansa sjedište mu se nalazilo u Risnu, poslije 167. god. pne. Pojavljuje se nakon Gencija, s bogatom emisijom novca iz Risna i sa Hvara.Miočević, 1968 Nakon istraživanja poljskih arheologa, datiranja radioaktivnom metodom C14 i analizom keramike koja se pojavljuje zajedno sa serijom novca, Balej je vladao sredinom III vijeka p.n.e, sa sjedištem u Risnu. Pines, jedan od vođa velikog ilirskog ustanka Baton Breučki, jedan od vođa velikog ilirskog ustanka Baton Desidijatski, jedan od vođa velikog ilirskog ustanka
Strani vladari Kraljevi Makedonije i Epira Filip II Makedonski, poslije pobjede nad Ilirima 358. god. pne. pripojio Makedoniji dijelove Ilirske kraljevine Aleksandar Veliki, ugušio ilirsku pobunu 333. god. pne i obezbijedio sigurnost sjevernih granica prije pohoda u Aziju Kasander, pripojio dijelove ilirske obale Makedoniji Antigonus I, vladao dijelovima južne i istočne Ilirije Demetrius I, vladao dijelovima južne i istočne Ilirije Antigonus II Gonatas, vladao dijelovima južne i istočne Ilirije Demetrije II, vladao dijelovima južne i istočne Ilirije Antigona III Doson, vladao dijelovima južne i istočne Ilirije Filip V Makedonski, vladao dijelovima južne i istočne Ilirije Perzej, vladao dijelovima južne i istočne Ilirije Pir, vladao dijelovima južne Ilirije u vrijeme Monuna. Aleksandar II, epirski kralj, vladao dijelovima južne Ilirije u vrijeme Monuna.
Literatura
Dr Životije Đorđević, Kosovo i Metohija kroz vekove, Jagodina, 2009. Dragan Brujić, Vodič kroz svet antike, Beograd, 2005. Petrit Imami, Srbi i Albanci kroz vekove, Beograd, 2000.
Reference
Kategorija:Iliri