thumb|300px|Pregled tiroidne homeostaze.-{GPnotebook: Thyroid hormone function Retrieved on Nov 25, 2009}- Hipotalamusno-hipofizno-tiroidna osovina (HPT osa, tiroidna homeostaza, kontrola tirotropne povratne sprege) dio je endokrinog sistema koji je odgovoran za regulaciju metabolizma. Već prema njenom imenu, znači da je ona zavisna od hipotalamusa, hipofize, i tiroidne žlijezde. Hipotalamus detektira niske razine tiroidnih hormona u krvotoku (T3 i T4) i u odgovoru otpušta tireooslobađajući hormon (TRH). TRH stimulira hipofizu da proizvede tireotropin-stimulirajući hormon (TSH). TSH zatim podstiče štitastu žlijezdu da formira tiroidne hormone dok se razine u krvi ne vrate na normalno stanje. Tiroidni hormoni obavljaju negativnu kontrolu na hipotalamus, kao i na prednji režanj hipofize, čime se kontrolira otpuštanje TRH-a iz hipotalamusa i TSH-a iz hipofize. HPA, HPG i HPT osovina su tri puta u kojima hipothalamus i hipofiza imaju direktnu neuroendokrinu funkciju.
Fiziologija thumb|350px|left|Povratna tirotropna kontrola na detaljnijoj kvantitativnoj razini Homeostaza štitnjače rezultat je višestruke petlje sistema povratnih informacija koji se nalazi u gotovo svim višim kičmenjacima. Pravilna funkcija tireotropske kontrole povratnih informacija neophodna je za rast, diferencijaciju, razmnožavanje i inteligenciju. Vrlo malo životinja (npr. triton) i sloth s ima oslabljenu homeostazu štitnjače koja pokazuje vrlo nizak tačku podešavanja za koju se pretpostavlja da je podloga metaboličkih i ontogenetskih anomalija ovih životinja. Hipofiza izlučuje tireotropin (TSH; koji stimuliše štitnjaču) stimulirajući štitnjaču na lučenje tiroksina (T4) i, u manjoj mjeri, trijodtironina (T3). Najveći dio T3, međutim, proizvodi se u perifernim organima, kao što su, npr. jetra, masno tkivo, glija i skeletni mišić, putem dejodonacije iz cirkulirajućeg T4. Dejodinacija je pod kontrolom brojnih hormona i nervnih signala uključujući TSH, vazopresin i kateholamin.
Oba periferna hormona štitnjače (jodtironini) inhibiraju lučenje tireotropina iz hipofize (negativne povratne informacije). Slijedom toga, postižu se ravnotežne koncentracije za sve hormone. Izlučivanje TSH-a također se kontrolira tireotropin-oslobađajući hormon (tiroliberin, TRH), čija se sekrecija ponovo suzbija plazmatskim T4 i T3 u CSF (duga povratna informacija, Fekete-Lechanova petlja). Dodatne povratne petlje su kontrola ultrakratke povratne sprege izlučivanja TSH (Brokken-Wiersinga-Prummelova petlja) i linearne povratne petlje koje kontroliraju vezanje plazma-proteina.
Nedavna istraživanja sugeriraju postojanje dodatnog podsticajnog motiva koji povezuje oslobađanje TSH sa aktivnošću dejodinaze kod ljudi. Postojanje ovog TSH-T3 stanja moglo bi objasniti zašto je aktivnost dejodinaze veća kod hipotireoze i zašto manji dio pogođenih osoba može imati koristi od nadomještajuće terapije s T3. Konvergencija višestrukih aferentnih signala u kontroli oslobađanja uključujućeg TSH, ali bez ograničenja na T3,citokone i antitijela TSH receptora može biti razlog za opažanje da odnos između koncentracije slobodnog T4 i razine TSH odstupanja od čistog longilinearnog odnosa koji je ranije predložen.
Funkcijska stanja tireotropne povratne informacije Eutiroidizam: Normalna funkcija štitnjače Hipotireoza: Smanjena funkcija štitnjače primarni hipotireoidizam: povratna petlja prekinuta niskim sekrecijskim kapacitetom štitnjače, npr. nakon operacije štitne žlijezde ili u slučaju autoimunog tiroiditisa sekundarni hipotireoidizam: povratna petlja prekinuta na razini hipofize, npr. kod zatajenja prednjeg režnja hipofize tercijarni hipotireoza: nedostaje stimulacija TRH-om, npr. kod hipotalamusnog zatajenja, Pickardt-Fahlbusch-ovog sindroma ili sindroma eutiroidne bolesti. Hipertiroidizam: Prekomjerno povećana funkcija štitnjače Tirotoksikoza: Over-supply with thyroid hormones, e.g. by overdosed exogenously levothyroxine supplementation. Sindrom niskog T3 i sindrom visokog T3: Posljedice pojačanja hipodejodizacije, npr. u kritičnoj bolesti kao primjer za tip 1 alostaze, ili hiperdeiodinacija, kao u tipu 2 alostaze, uključujući posttraumatski stresni poremećaj. Otpornost na tiroidni hormon: Povratna petlja prekinuta na razini receptora ziroidnog hormona hipofize
Dijagnostika Standardni postupci obuhvataju određivanje nivoa sljedećih hormona u serumu : TSH (tirotropin, hormon koji stimulira štitnjaču) Slobodni T4 Slobodni T3
Za posebne uslove mogu biti potrebni sledeći testovi i postupci: Ukupni T4 Ukupni T3 TBG TRH test sekrecijski kapacitet štitnjače (GT) Ukupna aktivnost perifernih dejodinaza (GD) TSH-indeks (TSHI)
Također pogledajte Štitasta žlijezda Hipotalamusno-hipofizno-nadbubrežna osovina Hipotalamusno-hipofizno-gonadna osovina Hipotalamusno-neurohipofizni sistem Homeostaza
Reference
Dopunska kiteratura
Vanjski linkovi
Kategorija:Hormoni Kategorija:Biomolekule Kategorija:Biomedicinska kibernetika Kategorija:Homeostaza Kategorija:Biomedicina