Apokrina znojna žlijezda (grč. apo– = dalje + krinein = odvajati)) sastoji se od namotanog sekretornog dijela smještenog na spoju dermisa i potkožne masti, odakle se ravni dio ubacuje i izlučuje u infundibulski dio dlakinog folikula. Kod ljudi se apokrine znojne žlijezde nalaze samo na određenim lokacijama tijela: pazuh, areola i bradavica dojke, ušni kanal, očni kapak, krila nozdrva, perineumaka regija i neki dijelov vanjskih genitalija. Modificirane apokrine žlijezde uključuju cilijarne žlijezde u očnim kapcima, cerumenske žlijezde, koje proizvode ušni vosak i mliječne žlijezde, koje proizvode mlijeko. Ostatak tijela prekriven je ekrina znojna žlijezda.
Većina sisara koji nisu primati, međutim, imaju apokrine znojne žlijezde na većem dijelu svog tijela. Domaće životinje kao što su psi i mačke imaju apokrine žlijezde na svakom dlakinom folikulu, ali ekrine znojne žlijezde samo u jastučićima stopala i njušci. Njihove apokrine žlijezde, poput onih kod ljudi, proizvode masnu, neprozirnu tečnost bez mirisa, koja svoj karakteristični miris dobiva razgradnjom pomoću bakterija. Ekrine žlijezde na njihovim šapama povećavaju trenje i sprečavaju ih da skliznu pri bijegu od opasnosti.
Struktura Apokrina žlijezda sastoji se od glomerulskih sekrecijskih cjevčicai izvodnog kanala koji se otvara u dlakin folikul; povremeno, kanal za izlučivanje otvara se i na površini kože pored dlake. Žlijezda je velika i spužvasta, smještena u potkožnoj masti duboko u dermisu, i ima veću ukupnu strukturu i lumen, promjera ekrinih znojnih žlijezda. Sekrecijske tubule apokrinih žlijezda su jednoslojne, ali za razliku od ekrinih tubula sadrže samo jedan tip epitelnih ćelija kanalića, promjera ovisnog o njihovom položaju, a ponekad se granaju u više kanala. Cjevčice su umotane u mioepitelne ćelije, koje su razvijenije nego u njihovim primjerima kod ekrinih žlijezda.
Znojenje Kod papkarskih i torbarskih životinja apokrine žlijezde djeluju kao glavni termoregulator, izlučujući vodenasti znoj. Međutim, apokrine znojne žlijezde luče (i na kraju smrdljiv) spoj masnog tkiva koji djeluje kao feromon, , teritorijalna oznaka i signal upozorenja. Budući da su osjetljive na adrenalin, apokrine znojne žlijezde sudjeluju u emocijskom znojenju kod ljudi (izazvano tjeskobom, stresom, strahom, seksualnom stimulacijom i bolom).
U petomjesečnom ljudskom fetusu, apokrine žlijezde raspoređene su po cijelom tijelu; nakon nekoliko sedmica postoje u samo ograničenim područjima, uključujući pazuhe i vanjske genitalije. Oni su neaktivni sve dok ih ne podstaknu hormonske promjene u pubertetu.
Mehanizam Apokrina žlijezda luči uljastu tečnost sa proteinima, lipidimai steroidima, koja prije mikrobne aktivnosti nema mirisa. Pojavljuje se na površini kože pomiješanoj sa sebumom, dok se lojne žlijezde otvaraju u isti dlakin folikul. Za razliku od ekrinih znojnih žlijezda, koje kontinuirano izlučuju, apokrine žlijezde izlučuju u periodičnim udarima.
Prvobitno se smatralo da apokrine znojne žlezde koriste samo apokrino lučenje: vezikule se odlijepe od sekretornih ćelija, a zatim se razgrađuju u lučenju sekreta, oslobađajući svoj proizvod. Novija istraživanja pokazala su također da dolazi do merokrinog lučenja.
Mioepitelne stanice formiraju glatke mišiće oko sekretornih ćelija; kada se mišići stegnu, stisnu sekretorne kanale i istisnu nakupljenu tečnost u dlakin folikul. Znoj i sebum se miješaju u folikulu dlake i pomiješani stižu na površinu epiderme. Apokrini znoj je oblačan, viskozan, u početku bez mirisa i na pH 6–7,5. Sadrži vodu, proteine, ugljikohidrate otpadni materijal i NaCl. Znoj postiže svoj karakterističan miris tek nakon što ga razgrade bakterije, što oslobađa isparljive molekule mirisa.. više bakterija (posebno korinebaktrije) dovodi do jačeg mirisa. Prisustvo pazušne dlake također čini miris još oštrijim, jer se na dlakama nakupljaju izlučevine, ostaci keratina i bakterije.
Rasprostranjenost Sisari koji nisu primati obično imaju apokrine znojne žlijezde na većini površine tijela. Konji ih koriste kao uređaj za termoregulaciju, jer su regulirani adrenalinom i šire distribuiranikod kopitR nego u drugim grupama. Tvor, s druge strane, koriste žlijezde za ispuštanje sekreta koji djeluje kao moćan obrambeni mehanizam.
"Aksilarni organi", ograničena područja sa jednakim brojem apokrinih i ekrinih znojnih žlijezda, postoje samo kod čovjek, gorila i čimpanza. Kod ljudi su apokrine žlijezde u ovoj regiji najrazvijenije (sa najsloženijim glomerulima). Muškarci imaju više apokrinih žlijezda znojnica nego žene u svim aksilarnim regijama.
Još nema dokaza da se bilo kakve znojne žlijezde bitno razlikuju po rasnim skupinama, s tim što većina studija tvrdi da su varijacije podložne metodskim nedostacima.
Također pogledajte Ekrina znojna žlijezda Egzokrina žlijezda Lojna žlijezda Sekretorna žlijezda
Reference
Dopunska literatura
Vanjski linkovi Diagram of eccrine and apocrine sweat glands from Mayo Clinic
Kategorija:Anatomija kože Kategorija:Žlijezde Kategorija:Anatomija čovjeka Kategorija:Fiziologija životinja