Preopterećenje gvožđem ili hemohromatoza ukazuje na nakupljanje željeza u tijelu iz bilo kog uzroka. Najvažniji uzroci su nasljedna hemohromatoza (HHC), genetički poremećaj i transfuzijsko preopterećenje željezom, koji mogu biti posljedica ponovljenih transfuzija krvi.
Znaci i simptomi
Organi koji su najčešće pogođeni hemohromatozom uključuju jetru, srce i endokrine žlijezde.
Hemohromatoza se može javiti sa sljedećim kliničkim sindromima: jetra: hronična bolest jetre i ciroza jetre. srce: zatajenje srca, nepravilan srčani ritam. hormoni: dijabetes (vidi dolje) i hipogonadizam (insuficijencija žlijezda koje proizvode spolni hormon) što dovodi do niskog spolnog nagona i / ili gubitka plodnosti kod muškaraca i gubitka menstruacijskog ciklusa kod žena. metabolizam: dijabetes kod ljudi sa preopterećenjem gvožđem nastaje kao posljedica selektivnog taloženja gvožđa u beta ćelijama ostrvcadi u pankreasu, što dovodi do funkcionalnog otkaza i ćelijske smrti. skeletni: artritis, od taloženja kalcij-pirofosfata u zglobovima, što dovodi do bolova u njima. Najčešće su zahvaćeni zglobovi ruku, posebno zglob ovidrugog i trećeg prsta Literature review current through: Jun 2016. | This topic last updated: Apr 14, 2015. koža: melanoderma (potamnjivanje ili bronziranje kože). Duboka preplanula boja kože, zajedno sa insuficijencijom insulina uslijed oštećenja gušterače, izvor je nadimka za ovo stanje: "bronzani dijabetes" (za više informacija pogledajte historija hemohromatoze) .
Uzroci Termin „hemohromatoza“ u početku se koristio da označi ono što se sada preciznije naziva hemohromatoza tip 1 (ili HFE-vezana nasljedna hemohromatoza). Sada se hemokromatoza (bez daljnje specifikacije) uglavnom definira kao preopterećenje gvožđem sa nasljednim ili primarnim uzrokom,thefreedictionary.com > hemochromatosis, citing: The American Heritage Medical Dictionary, 2004 by Houghton Mifflin Company McGraw-Hill Concise Dictionary of Modern Medicine. 2002Merriam-Webster's Medical Dictionary > hemochromatosis Retrieved on December 11, 2009 ili potiče od metabolitskog poremećaja.thefreedictionary.com, citing: Dorland's Medical Dictionary for Health Consumers, 2007 Mosby's Medical Dictionary, 8th edition. 2009 Jonas: Mosby's Dictionary of Complementary and Alternative Medicine. 2005. Međutim, termin se sada koristi i šire kako bi se odnosio na bilo koji oblik preopterećenja gvožđem, što zahtijeva preciziranje uzroka, naprimjer, "nasljedna hemohromatoza". Nasljedna hemohromatoza je autosomno recesivni poremećaj s procijenjenom prevalencijom u populaciji od 1 do 200 među pacijentima evropskog porijekla, a s nižom učestalošću u ostalim etničkim skupinama. Gen odgovoran za nasljednu hemohromatozu (poznat kao HFE gen) nalazi se na hromosomu 6; većina nasljednih bolesnika s hemohromatozom ima mutacije u ovom HFE genu.
Nasljednu hemohromatozu karakterizira ubrzana stopa apsorpcije gvožđa u crijevima i progresivno taloženje u različitim tkivima. To se obično počinje ispoljavati u trećoj do petoj deceniji života, ali se može javiti i kod djece. Najčešća prezentacija je (ciroza jetre u kombinaciji sa hipopituitarizmom, kardiomiopatijama, dijabetesom, artritisom ili hiperpigmentacijama. Zbog teških posljedica ovog poremećaja ako se ne liječi i prepoznajući da je liječenje relativno jednostavno, važna je rana dijagnoza prije pojave simptoma ili znakova.
Općenito, pojam hemosideroza koristi se za ukazivanje na patološki učinak nakupljanja gvožđa u bilo kojem od organa, koji se uglavnom javlja u obliku kompleksa za skladištenje gvožđa, hemosiderinu.Merriam-Webster's Medical Dictionary > hemosideroses Retrieved on December 11, 2009thefreedictionary.com > hemosiderosis, citing: The American Heritage Medical Dictionary, 2004 by Houghton Mifflin Company Mosby's Medical Dictionary, 8th edition. Ponekad se umjesto toga koristi jednostavniji izraz sideroza.
Ostale definicije koje razlikuju hemohromatozu ili hemosiderozu koje se povremeno koriste uključuju: Hemosideroza je hemohromatoza uzrokovana pretjeranom transfuzijom krvi, odnosno hemosideroza je oblik sekundarne hemohromatoze.eMedicine Specialties > Radiology > Gastrointestinal > Hemochromatosis Author: Sandor Joffe, MD. Updated: May 8, 2009thefreedictionary.com > hemosiderosis, citing: Gale Encyclopedia of Medicine. Copyright 2008 Hemosideroza je taloženje hemosiderina u ćelijama, dok je hemohromatoza hemosiderin unutar ćelija i intersticija.Notecards on radiology gamuts, diseases, anatomy 2002, Charles E. Kahn, Jr., MD. Medical College of Wisconsin Hemosideroza je preopterećenje gvožđem koje ne uzrokuje oštećenje tkiva,thefreedictionary.com > hemosiderosis, citing: Dorland's Medical Dictionary for Health Consumers, 2007 Mosby's Dental Dictionary, 2nd edition. Saunders Comprehensive Veterinary Dictionary, 3rd ed. 2007 dok hemohromatoza to čini.The HealthScout Network > Health Encyclopedia > Diseases and Conditions > Hemochromatosis Retrieved on December 11, 2009 Hemosideroza se proizvoljno razlikuje od hemohromatoze reverzibilnom prirodom nakupljanja gvožđa u retikuloendotelnom sistemu.thefreedictionary.com > hemosiderosis, citing: McGraw-Hill Concise Dictionary of Modern Medicine. 2002 Uzroci hemohromatoze podijeljeni su u dvije potkategorije: „primarni slučajevi“ (nasljedni ili genetički uvjetovani) i rjeđi „sekundarni slučajevi“ (stečeni tokom života). Kelti (Irci, Škoti, Velšani, Kornši, Bretonci itd.), engleskog i skandinavskog porijekla The Atlantic: "The Iron in Our Blood That Keeps and Kills Us" by Bradley Wertheim January 10, 2013 imaju posebno visoku incidenciju, s oko 10% nositelja glavne genetičke varijante, mutacije C282Y na HFE genu, a 1% ima ovo stanje. To je prepoznato u nekoliko alternativnih laičkih imena kao što su "keltska kletva", "irska bolest", "britanski gen" i "škotska bolest".
Ogromna većina ovisi o mutacijama HFE, otkrivenim 1996, ali od tada su otkrivene i druge koje su ponekad grupirane kao one za "neklasičnu nasljednu hemohromatozu", "nasljedna hemohromatoza koja nije povezana s HFE-om", ili "ne-HFE haemohromatoza".
Opis OMIM Mutacija Hemohromatoza tip 1: "klasična" hemohromatoza HFE Hemohromatozq tip 2A: juvenilna hemohromatoza Hemojuvelin (HJV, znan i kao RGMc i HFE2) Hemohromatoza tip 2B: juvenilna hemohromatoza hepcidin antimikrobni peptid (HAMP) ili HFE2B Hemohromatoza tip 3 Transferinski receptor-2 (TFR2 ili HFE3) Hemohromatoza tip 4 / Afričko preopterećenje željezom Feroportin (SLC11A3/SLC40A1) Neonatusna hemohromatoza (Nepoznata) Acaeruloplazminemije (vrlo rijetke) Keruloplazmin Kongenitalna atransferinemija (vrlo rijetka) Transferin GRACILE sindrom (vrlo rijedak) BCS1L
Većina tipova nasljedne hemohromatoze ima autosomno recesivno nasljeđivanje, dok tip 4 ima autosomno dominantno.
Sekundarna hemokromatoza
Teška hronična hemoliza bilo kojeg uzroka, uključujući intravaskularnu hemolizu i neefikasnu eritropoezu (hemoliza unutar koštane srži) Višestruke česte transfuzije krvi (bilo pune krvi ili samo crvenih krvnih zrnaca, koje su obično potrebne ili osobe sa nasljednom anemijom (poput glavne beta –talasemija e, anemija srpastih eritrocita i Blackfanova dijamantska–anemija) ili kod starijih pacijenata sa teškim stečenim anemijama kao što je mijelodisplazijski sindromi. Višak parenteralnih dodataka gvožđa, poput onoga što se akutno može dogoditi u trovanju gvožđem Višak gvožđa u ishrani Neki poremećaji obično ne uzrokuju hemohromatozu sami, ali to mogu učiniti u prisustvu drugih predisponirajućih faktora. Tu spadaju ciroza (posebno povezane sa poremećajem upotrebe alkohola), steatohepatitis bilo kojeg uzroka, porphyria cutanea tarda, produžena hemodijaliza i postportakavalska promjena
Dijagnoza
thumb|upright=1.4| Selektivno taloženje gvožđa (plavo) u beta-ćelijama otočića gušterače (crveno). Dostupno je nekoliko metoda za dijagnosticiranje i praćenje opterećenja željezom.
Test krvi Krvni testovi su obično prvi test ako postoji klinička sumnja na preopterećenje željezom. Testiranje feritina u serumu jeftin je, lahko dostupan i minimalno invazivan metoda za procjenu zaliha gvožđa u tijelu. Međutim, glavni problem s upotrebom kao pokazatelja preopterećenja je taj što može biti povišen u raznim drugim medicinskim stanjima, uključujući infekcije, upale, groznicu, bolesti jetre, bolesti bubrega i rak. Takođe, ukupni kapacitet vezivanja gvožđa može biti nizak, ali može biti i normalan.labtestsonline.org TIBC & UIBC, Transferrin Last reviewed on October 28, 2009. U muškaraca i postmenopauzi žena, normalni raspon serumskog feritina je između 12 i 300 ng/ml (670 pmol/L).Ferritin by: Mark Levin, MD, Hematologist and Oncologist, Newark, NJ. Review provided by VeriMed Healthcare Network Updated: Jan 02, 2016Molarna koncentracija izvedena je iz vrijednosti mase korištenjem molarne mase od 450 000 g • mol − 1 za feritin U premenopauzi, normalni raspon serumskog feritina je između 12 i 150 ili 200 ng/mL (330 ili 440 pmol/L). Ako osoba ima simptome, možda će joj trebati testiranje više puta tiokom života, kao mjera predostrožnosti, najčešće kod žena nakon menopauze. Zasićenost transferinom je specifičniji test.
Genetika DNK /skrining: sadašni standard prakse u dijagnostici hemohromatoze, stavlja naglasak na genetičko testiranje. Pozitivna HFE analiza potvrđuje kliničku dijagnozu hemohromatoze kod asimptomatskih osoba s testovima krvi koji pokazuju povećane zalihe gvožđa ili za prediktivna ispitivanja osoba s porodičnom anamnezom hemohromatoze. Aleli koji su evaluirani analizom gena HFE evidentni su kod ~80% pacijenata sa hemohromatozom; negativan izvještaj za HFE gen ne isključuje hemohromatozu. Rođake prvog stepena osoba s primarnom hemohromatozom treba pregledati kako bi se utvrdilo jesu li nositelji bolesti ili mogu razviti bolest. To može omogućiti preduzimanje preventivnih mjera. Ne preporučuje se screening opće populacije.
Biopsija
Biopsija jetre je uklanjanje malog uzorka kako bi se proučio i može utvrditi uzrok upale ili ciroze. Kod nekoga s negativnim testiranjem HFE gena, povišenim statusom gvožđa, bez drugog očiglednog razloga i porodičnom anamnezom bolesti jetre, naznačena je dodatna procjena koncentracije gvožđa u jetri. U ovom slučaju, dijagnoza hemohromatoze temelji se na biohemijskoj analizi i histološkom pregledu biopsije jetre. Procjena indeksa jetrenog gvožđa (HII) smatra se „zlatnim standardom“ za dijagnozu hemohromatoze.
Snimanje magnetnom rezonancom (MRI) koristi se kao neinvazivan način precizne procjene nivoa taloženja gvožđa u jetri, kao i u srcu, zglobovima i hipofizi.
Liječenje
Flebotomija
Flebotomija / venesekcija: rutinsko liječenje sastoji se od redovno predviđenih flebotomija (puštanje krvi ili eritrocitafereza). Kada se prvi put dijagnosticira, flebotomije se mogu izvoditi svake sedmice ili svake dvije, sve dok se nivo gvožđa ne postigne u granicama normale. Kada se zasićenje feritina i transferina u serumu unutar normalnih granica, liječenje se može zakazati svaka dva do tri mjeseca, ovisno o brzini reapsorpcije gvožđa. Uzorak flebotomije obično uzima između 450 i 500 ml krvi. Izvađena krv se ponekad donira.
Dijeta
Općenito se preporučuje dijeta s malo gvožđa, ali ima mali učinak u usporedbi s venesekcijom. Ljudska prehrana sadrži gvožđe u dva oblika: hem i ne-hem gvožđe. Hemsko gvožđe je oblik gvožđa koji se najlakše apsorbira. Osobama s preopterećenjem željezom može se savjetovati da izbjegavaju hranu koja sadrži puno hem-gvožđa. Najviše ga ima crveno meso poput govedine, divljači, janjetine, bivolskog mesa i ribe poput plavoperajne tune. Stroga dijeta sa malo gvožđa obično nije potrebna. Ne-hem gvožđe se ne apsorbira tako lahko u ljudskom sistemuj i nalazi se u biljnoj hrani poput žitarica, graha, povrća, voća, orašastih plodova i sjemenki.
Lijekovi