Respiratorna insuficijencija ili zatajenje disanja jest posljedična bolest neadekvatne razmjene plinova preko respiratornog sistema, što znači da se u arterijama ni kisik, ni ugljik-dioksid ili oboje ne mogu održavati na normalnim nivoima. Pad kisika koji se prenosi u krvi poznat je kao hipoksemija; porast nivoa arterijskog ugljik-dioksida naziva se hiperkapnija. Respiratorna insuficijencija je klasifikovana kao tip 1 ili tip 2, na osnovu toga da li postoji visok nivo ugljik-dioksida, a može biti akutna ili hronična. U kliničkim ispitivanjima, definicija respiratorne insuficijencije obično uključuje povećanu brzinu disanja, abnormalne plinove u krvi (hipoksemija, hiperkapnija ili oboje) i dokaz pojačanog rada disanja. Respiratorna insuficijencija uzrokuje izmijenjen mentalni status zbog ishemiju u mozgu.
Tipske referentne vrijednosti parcijalnog pritiska su za kisik Pa O2 više od 80 mmHg (11 kPa) i ugljik-dioksid Pa CO2 manje od 45 mmHg (6,0 kPa).
Uzroci
Nekoliko tipova ovoga stanja može potencijalno dovesti do respiratorne insuficijencije: Stanja koja smanjuju protok zraka u i iz pluća, uključujući fizičku opstrukciju stranim tijelima ili masama i smanjeno disanje zbog lijekova ili promjena na grudima. Stanja koja narušavaju dotok krvi u pluća. To uključuje tromboembolijska stanja i stanja koja smanjuju izlaz desnog dijela srca, kao što su zatajenje desnog srca i neki infarkti miokarda. Stanja koja ograničavaju sposobnost plućnog tkiva da razmjenjuje kisik i ugljik-dioksid između krvi i zraka u plućima. Svaka bolest koja može oštetiti plućno tkivo može se svrstati u ovu kategoriju. Najčešći uzroci su (bez određenog reda) infekcije donjeg respiratornog trakta, intersticijska bolest pluća i plućni edem.
Dijagnoza
Tip 1 Zatajenje disanja tipa 1 definira se kao nizak nivo kisika u krvi (hipoksemija) sa standardnim (normokapnija) ili niskim (hipokapnija) nivoom ugljik-dioksida (PaCO2 ), ali ne i povećan nivo (hiperkapnija). Obično je uzrokovan neusklađenošću ventilacije/perfuzije (V/Q); volumen zraka koji ulazi i izlazi iz pluća ne odgovara protoku krvi u pluća. Osnovni defekt kod respiratorne insuficijencije tipa 1 je neuspjeh oksigenacije koju karakterizira: {| class="wikitable" border="1" |PaO2 || Smanjeno (< ) |- | PaCO2 || Normalno ili smanjeno (<) |- | PA-aO2 || Povećano
Ovaj tip respiratorne insuficijencije uzrokovana je stanjima koja utiču na oksigenaciju, kao što su:
Nizak ambijentni kisik (npr. na velikoj nadmorskoj visini) Neusklađenost ventilacije i perfuzije (dijelovi pluća primaju kisik, ali nemaju dovoljno krvi da ga apsorbuju, npr. plućna embolija) Alveolna hipoventilacija (smanjenje minutnog volumena zbog smanjene aktivnosti respiratornih mišića, npr. kod akutne neuromuskularne bolesti); ovaj oblik također može uzrokovati respiratornu insuficijenciju tipa 2 ako je ozbiljan. Problem difuzije (kisik ne može da uđe u kapilare zbog parenhimske bolesti, npr. kod pneumonija ili ARDS) Šant (krv oksigenirana se miješa sa neoksigeniranom krvlju iz venskog sistema, npr. zdesna na lijevi šant)
Tip 2 Hipoksemija (PaO2< 8kPa ili normalno) sa hiperkapnijom (PaCO2 >6,0kPa).
Osnovni defekt kod respiratorne insuficijencije tipa 2 obilježava:
{| class="wikitable" border="1"|PaO2 || Smanjeno (< ) ili normalno |- | PaCO2 || Povećano (> ) |- | PA-aO2 || Normalo |- |pH || <7.35
Tip 2 respiratorne insuficijencije uzrokovan je neadekvatnom alveolnom ventilacijom; pogođeni su i prijem kisika i otpuštanje ugljik-dioksida. Definira se kao porast nivoa ugljik-dioksida (PaCO2) koji je stvorio organizam, ali se ne može eliminirati. Osnovni uzroci uključuju: Povećan otpor disajnih puteva (hronična opstruktivna plućna bolest, astma, gušenje) Smanjen napor pri disanju (učinci lijekova, lezije moždanog stabla, ekstremna gojaznost) Smanjenje površine pluća koja je dostupna za izmjenu plinova (kao što je hronični bronhitis) Neuromuskularni problemi (Guillain-Barréov sindrom, bolest motornih neurona) Deformisana (kifoskolioza), rigidni (ankilozantni spondilitis) ili spuštene grudi.
Neki se također odnose na tip 3 (perioperativni; općenito podskup kvara tipa 1, ali se ponekad razmatra odvojeno) i tip 4 (šok; sekundarno zbog kardiovaskularne nestabilnosti) akutna respiratorna insuficijencija'; međutim, tipovi 1 i 2 su najšire prihvaćeni.
Liječenje thumb|right|140 px|Mehanički ventilator Potrebno je liječenje osnovnog uzroka, ako je moguće. Liječenje akutnog respiratornog zatajenja može uključivati lijekove kao što su bronhodilatatori (za bolesti disajnih puteva), antibiotici (za infekcije), glukokortikoidi (za brojne uzroke), diuretici (za plućni edem), između ostalog. Zatajenje disanja koje je rezultat predoziranja opioidima može se liječiti antidotom naloksonom. Nasuprot tome, većina predoziranja benzodiazepinima nema koristi od njihovog antidota, flumazenila. Respiratorna terapija]]/respiratorna fizioterapija može biti korisna u nekim slučajevima respiratorne insuficijencije.
Zatajenje disanja tipa 1 može zahtijevati terapiju kisikom, kako bi se postigla odgovarajuća zasićenost kisikom.
Zatajenje disanja tipa 2 često zahtijeva neinvazivnu ventilaciju (NIV) osim ako medicinska terapija ne može poboljšati stanje. Mechanical ventilation is sometimes indicated immediately or otherwise if NIV fails. Respiratorni stimulansi kao što je doksapram sada se rijetko koriste.
Postoje probni dokazi da kod onih sa respiratornom insuficijencijom identifikovanim prije dolaska u bolnicu, kontinuirani pozitivni pritisak u dišnim putevima može biti od pomoći kada se započne prije transporta u bolnicu.
Također pogledajte Omjer ventilacija/perfuzija Plućni šant
Reference
Vanjski linkovi MedlinePlus: Respiratory Failure
Kategorija:Intenzivna medicina Kategorija:Hitni medicinski slučajevi Kategorija:Zatajenje organa Kategorija:Respiratorne bolesti Kategorija:Uzroci smrti