Hadži Velijjudina Bakrača (Dugalića) džamija u Nevesinju druga je džamija u Hercegovini po starosti poslije Careve džamije u istom gradu. Građena je od tesanog kamena i po vanjskoj formi jedinstven je primjer u Hercegovini.Hivzija Hasandedić, Muslimanska baština Bošnjaka u istočnoj Hercegovini, 1990, str. 135. Godine 2005. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika donijela je odluku kojom se mjesto i ostaci graditeljske cjeline Dugalića džamije sa historijskom građevinom sahat-kule u Nevesinju proglašavaju nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Historija Džamiju je dao sagraditi ugledni i bogati građanin Nevesinja hadži Velijjudin Bakrač 1515. Također je dao sagraditi mekteb i medresu. Mekteb je radio sve do austrougarske okupacije 1878, a nije poznato kada je medresa srušena. Džamija pripada jednoprostornim džamijama s otvorenim trijemom i kamenom munarom. Ima drveni mahfil i mihrab sa dekoracijama. Osmanski putopisac Evlija Čelebija, prolazeći ovim krajevima 1664, navodi podatak da u Nevesinju postoji 11 islamskih bogomolja, a da je Velagina džamija "jednostavna starinska džamija pokrivena običnim olovom; na jugoistočnoj kapiji ima ovaj natpis: 'Kad dobrotvor i asketa Veli-aga podiže ovu džamiju, oni koji su to čuli odlučiše da joj slože hronostih: Visok je ovaj hram, dom poklonika Bogu. 921. (1515)".Evlija Čelebija, Putopis, preveo Hazim Šabanović, Sarajevo, 2012, str. 139.
Džamija je više puta obnavljana. Tokom Hercegovačkog ustanka, u augustu 1875, Crnogorci su napali Nevesinje, porušili ovu džamiju i ubili nekoliko muslimana. Mutevelija vakufa Velagine džamije Hadžo Dugalić oko 1880. obnovio je ovu džamiju. Tada je ostala bez šerefeta. Poslije ove obnove džamija je po njemu ostala poznata kao Dugalića džamija. Ponovo je obnovljena 1934, a zatvorena je neposredno pred početak Drugog svjetskog rata. Uz džamiju je manje mezarje, u kojem je većina nišana uništena. Nakon Drugog svjetskog rata džamija je služila kao skladište raznim firmama.Hivzija Hasandedić, navedeno djelo, str. 136-137. Potpuno je uništena 1992. tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Kamen temeljac za njenu obnovu postavljen je 31. maja 2022, a zvanični radovi na rekonstrukciji počeli su 7. aprila 2023. Svečano otvaranje obnovljenog kompleksa džamije sa sahat-kulom upriličeno je 26. aprila 2026.
Također pogledajte Spisak nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine u Nevesinju
Reference
Kategorija:Džamije u Nevesinju Kategorija:Nacionalni spomenici u Nevesinju