U razvojnoj psihologiji i moralu, politi i, bioetici i filozofiji, termin autonomija (stgrč. αὐτονομία – autonomia, od αὐτόνομος –autonomos, od αὐτο- auto- = ja, sopstvenost + νόμος – nomos = zakon, u kombinaciji znači "onaj koji sebi daje svoj zakon") je sposobnost donošenja informirane, neprinudne odluke. Autonomne organizacije ili institucije su nezavisne ili samoupravne. Autonomija se takođe može definisati iz perspektive ljudskih resursa, gdje označava (relativno visok) nivo diskrecije koji se daje zaposlenom u njegovom ili njenom radu. U takvim slučajevima, poznato je da autonomija općeniuto povećava zadovoljstvom poslom. Smatra se da samoaktualizirani pojedinci djeluju autonomno od vanjskih očekivanja. U medicinskom kontekstu, poštovanje pacijentove lične autonomije se smatra jednim od mnogih osnovnih etičkih principa u medicini.
Uz autroregulaciju i autoreprodukciju, automnomija je jedno ot tri krucijalna obilježja svih pblika živih sistema, po čemu se razlikuju od nežive prirode.
Sociologija U sociologiji znanja, kontroverza oko granica autonomije inhibirala je analizu bilo kojeg koncepta izvan relativne autonomije,Pierre Bourdieu (Maranhão, 2005; 2006 ; 2007; SOBRAL & MARANHÃO, 2008) sve dok tipologija autonomije nije stvorena i razvijena u okviru studija nauke i tehnologije. Prema njoj, institucija postojeće autonomije nauke je „refleksivna autonomija”: akteri i strukture unutar naučne oblasti su u stanju da prevode ili odražavaju različite teme predstavljene u društvenim i političkim oblastima, kao i utiču na njih u pogledu tematskih izbora na istraživačkim projektima.
Institucionalna autonomija Institucijska autonomija je posjedovanje kapaciteta kao zakonodavca da može usaditi i slijediti službene ciljeve. Autonomne institucije odgovorne su za pronalaženje dovoljnih resursa ili za modifikaciju svojih planova, programa, kurseva, odgovornosti i usluga u skladu s tim.Evans, P. B., Rueschemeyer, D., & Skocpol, T. (1985). Bringing the state back in. Ali čineći to, moraju se boriti sa svim preprekama koje se mogu pojaviti, kao što je društveni pritisak protiv smanjenja ili socioekonomske poteškoće. Sa zakonodavne tačke gledišta, da bi se povećala institucijska autonomija, moraju se uspostaviti uslovi samoupravljanja i institucijske samouprave. Povećanje vođstva i preraspodjela odgovornosti za donošenje odluka bili bi korisni za istraživanje resursa.Neave, G. (2012). The evaluative state, institutional autonomy and re-engineering higher education in Western Europe: The prince and his pleasure.
Institucijska autonomija se često smatrala sinonimom za samoopredeljenje, a mnoge vlade su se plašile da će to dovesti institucije u iredentistički ili secesionistički region. Ali autonomiju treba posmatrati kao rešenje za borbu za samoopredeljenje. Samoopredjeljenje je kretanje ka nezavisnosti, dok je autonomija način da se prilagodi različitim regijama/grupama unutar zemlje. Institucijska autonomija može raspršiti sukobe u vezi sa manjinama i etničkim grupama u društvu. Omogućavanje veće autonomije grupama i institucijama pomaže u stvaranju diplomatskih odnosa između njih i centralne vlade.Weller, M., & Wolff, S. (2014). Autonomy, self-governance, and conflict resolution: Innovative approaches to institutional design in divided societies.
Politika
U državnom jeziku, autonomija se odnosi na samoupravu. Primjer autonomne jurisdikcije bila je bivša vlada Sjedinjenih Država nad Filipinskim otocima. Zakon o autonomiji Filipina iz 1916. godine pružio je okvir za stvaranje autonomne vlade pod kojom je Filipinski narod imao širu domaću autonomiju nego ranije, iako je rezervirao određene privilegije Sjedinjenim Državama da zaštite svoja suverena prava i interese. Drugi primjeri uključuju Kosovo (kao Socijalistička Autonomna Pokrajina Kosovo) pod bivšom jugoslovenskom vladom Maršala Tita i Puntland Autonomna regija unutar Savezne Republike Somalije.
Filozofija Autonomija je ključni koncept koji ima širok uticaj na različita polja filozofije. U metafizičkoj filozofiji, koncept autonomije se pominje u raspravama o slobodnoj volji, fatalizmu, determinizmu i agenciji. U moralnoj filozofiji, autonomija se odnosi na podvrgavanje objektivnom moralnom zakonu.Autonomy in Moral and Political Philosophy (Stanford Encyclopedia of Philosophy). Plato.stanford.edu. Retrieved on 2013-07-12.
Prema Kantu Immanuel Kant (1724–1804) definisao je autonomiju sa tri teme u vezi sa svremenom etikom. Prvo, autonomija kao pravo na donošenje vlastitih odluka isključujući bilo kakvo uplitanje drugih. Drugo, autonomija kao sposobnost donošenja takvih odluka kroz vlastitu neovisnost uma i nakon lične refleksije. Treće, kao idealan način autonomnog življenja. Ukratko, autonomija je moralno pravo koju neko posjeduje ili sposobnost koju imamo da sami razmišljamo i donosimo odluke, pružajući određeni stepen kontrole ili moći nad događajima koji se odvijaju u svakodnevnom životu.
Kontekst u kojem se Kant bavi autonomijom odnosi se na teoriju morala, postavljajući i temeljna i apstraktna pitanja. Vjerovao je da da bi postojao moral, mora postojati autonomija. On autonomiju dijeli na dvije različite komponente. Auto se može definirati kao negativan oblik nezavisnosti ili biti slobodan u negativnom smislu. Ovo je aspekt u kojem se odluke donose sami. Pritom, nomos je pozitivan smisao, sloboda ili zakonitost, gdje birate zakon koji ćete slijediti. Kantovska autonomija takođe pruža osećaj racionalne autonomije, što jednostavno znači da neko racionalno poseduje motivaciju da upravlja sopstvenim životom. Racionalna autonomija podrazumijeva donošenje vlastitih odluka, ali to se ne može učiniti samo u izolaciji. Kooperativne racionalne interakcije su potrebne kako bismo razvili i iskoristili našu sposobnost da živimo u svijetu s drugima.
Kant je tvrdio da moral pretpostavlja ovu autonomiju (Autonomie) u moralnim agentima, pošto su moralni zahtjevi izraženi u kategoričkim imperativima. Imperativ je kategoričan ako izdaje valjanu naredbu neovisnu o ličnim željama ili interesima koja bi dala razlog za pokoravanje naredbi. Hipotetski je ako je valjanost njegove naredbe, ako je razlog zašto se može očekivati da je poslušamo, činjenica da neko želi ili je zainteresiran za nešto dalje što bi pokornost naredbi podrazumijevalo. "Nemojte juriti autoputem ako ne želite da vas policija zaustavi" hipotetski je imperativ. „Pogrešno je kršiti zakon, zato nemoj juriti autoputem“ kategorički je imperativ. Za vas ne važi hipotetska naredba da ne prebrzate na autoputu ako vam je svejedno hoće li vas zaustaviti policija. Kategorična komanda važi za vas u svakom slučaju. Može se očekivati da se od autonomnih moralnih agenata povinuju naredbi kategoričkog imperativa čak i ako im nedostaje lična želja ili interes za to.
Kantovski koncept autonomije se često pogrešno tumači, izostavljajući važnu tačku o samopotvrđenosti autonomnog agenta moralnom zakonu. Smatra se da se autonomija u potpunosti objašnjava kao sposobnost pokoravanja kategoričkoj naredbi nezavisno od lične želje ili interesa za to – ili još gore, da je autonomija „poslušnost“ kategoričke naredbe nezavisno od prirodne želje ili interesa; a ta heteronomija, njena suprotnost, djeluje umjesto toga na lične motive one vrste o kojima se govori u hipotetskim imperativima.
U svom djelu „Osnove metafizike morala“, Kant je primijenio koncept autonomije i da definiše koncept ličnosti i ljudskog dostojanstva. Autonomiju, zajedno sa racionalnošću, Kant vidi kao dva kriterijuma za smislen život. Kant bi smatrao da život koji se živi bez njih nije vrijedan življenja; to bi bio život vrijedan život biljke ili insekta.Shafer-Landau, Russ. "The fundamentals of ethics." (2010). p. 161 Prema Kantu, autonomija je dio razloga zbog kojeg druge smatramo moralno odgovornim za svoje postupke. Ljudska djela su moralno vrijedna hvale ili krivice zbog naše autonomije. Neautonomna bića kao što su biljke ili životinje nisu vrijedna krivice jer njihova djela nisu autonomna. Kantov stav o zločinu i kazni pod uticajem je njegovih pogleda na autonomiju. Ispiranje mozga ili drogiranje kriminalaca da budu građani koji poštuju zakon bilo bi nemoralno jer ne bi poštivalo njihovu autonomiju. Rehabilitacija se mora tražiti na način koji poštuje njihovu autonomiju i dostojanstvo kao ljudskih bića.Shafer-Landau, Russ. "The fundamentals of ethics." (2010). p. 163
Prema Nietzscheu Friedrich Nietzsche pisao je o autonomiji i moralnoj borbi. Autonomija se u ovom smislu naziva slobodnim ja i uključuje nekoliko aspekata sopstva, uključujući samopoštovanje, pa čak i samoljublje. Ovo se može protumačiti kao pod uticajem Kanta (samopoštovanje) i Aristotelovo (samoljublje). Za Nietzschea, vrednovanje etičke autonomije može da razreši sukob između ljubavi (samoljublja) i zakona (samopoštovanja) koji se onda može prevesti u stvarnost kroz iskustva samoodgovornosti. Budući da Nietzsche definira osjećaj slobode kao odgovornost za vlastiti život, sloboda i samoodgovornost mogu biti u velikoj mjeri povezani s autonomijom.
Razvoj djeteta Autonomija u detinjstvu i adolescenciji je kada neko teži da stekne osećaj sebe kao odvojenog, samoupravnog pojedinca. Između 1. i 3. godine, tokom druge faze Eriksonove i Frojdove faze razvoja, psihosocijalna kriza koja se javlja je autonomija naspram stida i sumnje. Značajan događaj koji se dešava tokom ove faze je da djeca moraju da nauče da budu autonomna, a neuspeh u tome može dovesti do toga da dijete sumnja u sopstvene sposobnosti i da se stidi. Kada djeca postanu autonomna, to omogućava im da istražuju i stiču nove vještine. Autonomija ima dva vitalna aspekta u kojima postoji emocionalna komponenta u kojoj se više oslanjamo na sebe nego na roditelje i komponentu ponašanja u kojoj odlučujemo samostalno koristeći svoje prosuđivanje. Stilovi odgoja djece utiču na razvoj autonomije djeteta. Autoritativno podizanje djece je najuspješniji pristup, gdje se roditelji angažuju u autonomiji koja odgovara njihovom uzrastu i sposobnostima. Autonomija u adolescenciji je usko povezana s njihovom potragom za identitetom. U adolescenciji roditelji i vršnjaci djeluju kao agenti utjecaja. Utjecaj vršnjaka u ranoj adolescenciji može pomoći procesu adolescenta da postepeno postane autonomniji tako što će biti manje podložan utjecaju roditelja ili vršnjaka kako stari. U adolescenciji je najvažniji razvojni zadatak razvijanje zdrav osjećaj autonomije.
Religija U kršćanstvu, autonomija se manifestuje kao djelomična samouprava na različitim nivoima crkvene uprave. Tokom historije hrišćanstva postojala su dva osnovna tipa autonomije. Neke važne parohije i manastiri su dobili posebna autonomna prava i privilegije, a najpoznatiji primer monaške autonomije je čuvena pravoslavna monaška zajednica na Svetoj Gori u Grčkoj. S druge strane, administrativna autonomija čitavih crkvenih pokrajina je kroz istoriju uključivala različite stepene unutrašnje samouprave.
U eklisiologiji Istočne pravoslavne crkve postoji jasna razlika između autonomije i autokefalije, budući da autokefalne crkve imaju punu samoupravu i nezavisnost, dok je svaka autonomna crkva podložna nekoj autokefalnoj crkva, koja ima određeni stepen unutrašnje samouprave. Pošto je svaka autonomna crkva imala svoj historijski put do crkvene autonomije, postoje značajne razlike između različitih autonomnih crkava u pogledu njihovog određenog stepena samouprave. Naprimjer, crkve koje su autonomne mogu imati svoje biskupe najvišeg ranga, kao što su arhiepiskop ili mitropolit, koje imenuje ili potvrđuje patrijarh majke crkve od koje mu je dodijeljena autonomija, ali općenito ostaju samoupravni u mnogim drugim aspektima.