Nathan "Tossy" Spivakovsky (23. decembar 1906 [ili 10. decembar] – 20. juli 1998), virtuoz na violini, rođen kao Jevrej u Ruskom Carstvu, školovan kao Njemac, smatran je jednim od najvećih violinista 20. vijeka.
Biografija Rođen je u Odesi, koja je 1906. još uvek bila dio tadašnjeg Ruskog Carstva. Pod rastućom prijetnjom pogroma, stradanja, njegova porodica se preselila u Berlin, gdje je privatno studirao kod Arriga Serata, a kasnije kod Willyja Hessa na Berliner Hochschule für Musik. Kao čudo od djeteta, čudo od violine, održao je svoj prvi recital s deset godina. Zajedno sa svojim starijim bratom Jacobom "Jascha" (1896–1970), renomiranim koncertnim pijanistom, Tossy je napravio svoju prvu evropsku koncertnu turneju s 13 godina, nastupajući kao solista s orkestrima u brojnim zemljama, uključujući Nizozemsku, Englesku, Norvešku, Švedsku i Dansku 1919, u kojoj je brat svirao za dansku kraljevsku elitu. Sa samo 18 godina, nakon što je njegov talenat uočio Wilhelm Furtwängler, postao je najmlađi koncertmajstor angažovan u Berlinskoj filharmoniji. Dvije godine kasnije napustio je ovu ustanovu da bi nastavio raditi na solo karijeri u Evropi.
Tokom 1920-ih, Spivakovsky i njegov brat Jaša nastupali su zajedno kao Duo Spivakovsky. Godine 1930. Tossy i Jascha su zajedno s violončelistom Edmundom Kurtzom osnovali veoma cijenjeni trio Spivakovsky-Kurtz. Navedeni trio je bio na turneji po Australiji 1933. kada je Nacistička partija preuzela vlast u Njemačkoj, čime je privremeno prekinuta evropska karijera Spivakovskog. Naime, kao rezultat pomenutog stanja u Njemačkoj, Spivakovsky je ostao u Melburnu, Australija. Telegramom je poslao bračnu ponudu ljupkoj, crvenokosoj djevojci koju je upoznao u Njemačkoj, dr. Eriki Lipsker (ili Zarden), filologu i renesansnom historičaru, koja je doplovila u Melburn 1934, udala se i ostala njegova supruga 63 godine. Sva tri člana trija Spivakovsky-Kurtz pridružila su se nastavnom osoblju Konzervatorija za muziku Univerziteta u Melburnu.
Spivakovsky je pripadao muzičkoj i umjetničkoj porodici, a bio je najmlađi od devetero djece. Njegov najstariji brat Simeon, fotograf i skulptor (vajar), također je bio umjetnik i radio je fine crteže. Brat Albert, iako istaknuti pijanista, također je svirao violončelo i dirigovao orkestrima u Njemačkoj i Danskoj. Još jedan brat, Isaac 'Issy' (1902–1977), koji je studirao violinu kod Willyja Hessa, i violončelo kod Huga Beckera i Gregora Piatigorskog, također je emigrirao u Australiju 1934. i 28 godina (1937–1965) predavao je violinu, violu i violončelo na Scotch College, u Melburnu. Brat Adolf (1891–1958), bas-bariton, također je emigrirao u Melburn 1934. i predavao na Univerzitetskom konzervatoriju gde su njegove studentice bile sopranistice Glenda Raymond i Sylvia Fisher. Od tri sestre Spivakovskog – Claire, Esfira i Betty – za Claire i Betty se govorilo da su imale lijepe pjevačke glasove.
Spivakovsky je 1939. odlučio napustiti Australiju te sa ženom i kćerkicom emigrirati u SAD kako bi nastavio svoju karijeru. Ukrcali su se na brod, SS Monterey, koji je krenuo na svoje posljednje pacifičko putovanje u SAD prije nego što je sav civilni promet zaustavljen zbog Drugog svjetskog rata. Nakon dolaska u Kaliforniju, nastanili su se u Njujorku, Njujork, a 1940. Spivakovsky je debitovao u Njujorku, u Gradskoj kući. Postao je koncertmajstor Klivlendskog orkestra 1942, pod vodstvom Artura Rodzińskog, u tom svojstvu često nastupajući kao solista. Dirigent Rodziński ga je pozvao 1943. da premijerno izvede Bartokov Koncert za violinu br. 2 u Sjedinjenim Američkim Državama u Clevelandu, Ohajo. Spivakovsky je naknadno izvodio isto djelo kao prve izvedbe u New Yorku i San Francisku. Sam kompozitor Bela Bartok je opisao Spivakovskyjevo izvođenje njegovog violinskog koncerta u New Yorku kao "prvoklasno". Spivakovskyjevo izvođenje Bartokovog koncerta je dobilo izvanredne pohvale kritike, što je lansiralo njegovu karijeru soliste u SAD-u. Prema kritičaru Alfredu Frankenštajnu iz San Francisco Chroniclea, Spivakovsky je bio "najbolje sviranje violine generacije!" Kritičar Virgil Thomson iz New York Herald Tribunea napisao je: "Takva nepogrešiva plemenitost tona, takva ujednačenost kolorita kroz skalu, što je najneobičnije od svega, takva besprijekorna visina... ostavila je bez daha." "Je li ovo bilo najbolje od Heifetza", zapitao se Frankeštajn nakon izvođenja Bartokovog violinskog koncerta 1948, "ili je ovo bilo najbolje u eri?" Nakon Spivakovskyjevog njujorškog izvođenja violinskog koncerta Gian Carla Menottija, u recenziji objavljenoj 3. maja 1954. u Timeu stoji: "Kao i uvijek, njegov ton je bio raskošan, bujan, njegova visina tona besprijekorna i on je muziku doveo u punokrvni život." U istom članku Spivakovsky se spominje kao "jedan od najbriljantnijih živih violinista".
Spivakovsky je bio solista i u premijernim izvedbama Tria za violinu, violončelo i klavir Sonata Concertante Leona Kirchnera i dva komada za violinu i klavir Canticle Perpetual Motion Davida Diamonda. Uz podršku Njujorške filharmonije, održao je njujorške premijere violinskih koncerata Franka Martina i Carla Nielsena. I sam je komponovao, poput vlastite kadence za Beethovenov violinski koncert koje su 1964. objavili Breitkopf i camp; Härtel, Wiesbaden, br. 6460. Komponovao je i kadence za svih pet Mocart violinskih koncerata koje je 1967. objavio Wilhelm Zimmermann, Frankfurt na Majni. Nakon više od četiri decenije, predstavljen je od strane Columbia Artists Management, putovao je po SAD, Kanadi, Južnoj Americi, Izraelu i Evropi i nastupao kao solista. Također je našao vremena da podučava violinu i kamernu muziku na prestižnoj Džulijard školi u Njujorku od 1974. do 1989.
Spivakovsky je, u nastojanju da iz svog instrumenta izvuče najbogatiji i najsjajniji mogući ton, razvio inovativnu metodu naklona koja je detaljno opisana u knjizi pod naslovom "The Spivakovsky Way of Bowing", autora Gaylorda Yosta. U cjeloživotnom nastojanju da njegov repertoar izvodi baš onako kako su kompozitori željeli da se njihova muzika izvodi, Spivakovsky je tražio i istraživao njihove originalne partiture, originalno zapisanu muziku. Kada je otkrio kako je Bach želio da se određeni akordi u njegovim solo violinskim djelima sviraju bez arpeđa, arpeggijacije, Spivakovsky je napisao članak pod naslovom "Problem arpeđa/arpeđiziranja u Bachovoj muzici za solo violinu" koji je objavljen u izdanju Musical America u februaru 1954. Dokaz za ovu Bachovu preferenciju, Spivakovsky je dao u članku pod naslovom "Polifonija u Bahovim djelima za solo violinu", koji je objavljen 1967. u The Music Review, Vol. 28, br. 4. Nakon što je 1957. čuo snimak Bachovih djela za violinu solo u izvođenju Emila Telmányija kako ih svira sa zakrivljenim gudalom, Spivakovsky je sebi kupio VEGA BACH gudalo od Knuda Vestergaarda iz Danske. Korištenje zakrivljenog gudala za sviranje Bachovih djela od tada mu je omogućilo da s većom lahkoćom i boljom zvučnošću izvodi cijele četverožične akorde Bachovih sonata i partita. U govornom uvodu njegove izvedbe uživo "Chaconne", koju izdaje DOREMI, Spivakovsky je objasnio svoju motivaciju za korištenje zakrivljenog gudala.
Reference
Kategorija:Rođeni 1906. Kategorija:Umrli 1998. Kategorija:Kanadski violinisti Kategorija:Jevreji