Sueska kriza, poznata i kao drugi arapsko-izraelski rat, Trostrana agresija u arapskom svijetu i Sinajski rat u Izraelu, bila je britansko-francusko-izraelska invazija na Egipat 1956. Izrael je izvršio invaziju 29. oktobra, s primarnim ciljem ponovnog otvaranja Tirenskog tjesnaca i Akapskog zaliva, jer je nedavno pooštravanje osmogodišnje egipatske blokade dodatno spriječilo izraelski prolaz. Nakon što su izdali zajednički ultimatum za prekid vatre, Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska pridružile su se Izraelcima 31. oktobra, nastojeći svrgnuti egipatskog predsjednika Gamala Abdela Nassera i povratiti kontrolu nad Sueskim kanalom, koji je Nasser nacionalizirao ranije te godine.
Ubrzo nakon početka invazije, tri zemlje su se našle pod jakim političkim pritiskom i Sjedinjenih Država i Sovjetskog Saveza, kao i Ujedinjenih nacija, što je na kraju dovelo do njihovog povlačenja iz Egipta.
Kriza je pokazala da Ujedinjeno Kraljevstvo i Francuska više ne mogu voditi svoju nezavisnu vanjsku politiku bez saglasnosti Sjedinjenih Američkih Država. Izraelska četveromjesečna okupacija Pojasa Gaze i egipatskog Sinajskog poluotoka, koje je okupirao Egipat, omogućila mu je slobodu plovidbe kroz Tirenski tjesnac, ali je Sueski kanal bio zatvoren od oktobra 1956. do marta 1957.
Kriza je ojačala Naserov položaj i dovela do međunarodnog poniženja za Britance - a historičari tvrde da je to označilo kraj njihove uloge svjetske supersile - kao i za Francuze usred Hladnog rata. Kao rezultat sukoba, UN je uspostavio vanredne snage za policijsku kontrolu i patroliranje granicom između Egipta i Izraela. Za svoje diplomatske napore u rješavanju sukoba putem inicijativa UN-a, kanadski ministar vanjskih poslova Lester B. Pearson dobio je Nobelovu nagradu za mir.
Analitičari tvrde da je kriza možda ohrabrila Sovjetski Savez, što je dovelo do sovjetske invazije na Mađarsku.
Bilješke
Reference
Izvori
Bromberger, Merry and Serge Secrets of Suez Sidgwick & Jackson London 1957 (translated from French Les Secrets de l'Expedition d'Egypte by James Cameron)
Doran, Michael. Ike's Gamble, Free Press. Oct.2016.
Pearson, Jonathan. (2002) Sir Anthony Eden and the Suez Crisis: Reluctant Gamble (Springer, 2002). online
Shlaim, Avi. "The Protocol of Sevres, 1956: Anatomy of a War Plot." International Affairs 73#3 1997, pp. 509–530. online. Smith, Simon C. ed. Reassessing Suez 1956: New perspectives on the crisis and its aftermath (Routledge, 2016).
Troen, S. Ilan. "The Protocol of Sèvres: British/French/Israeli Collusion Against Egypt, 1956." Israel Studies 1.2 (1996): 122-139 online.
. Chapter 24 is devoted entirely to the Suez Crisis.
Dodatna literatura
(translated from French by Richard Barry)
pp. 118–130 on historiography
Vanjski linkovi
Drugi izraelski rat za nezavisnost, esej u časopisu Azure. plan i kanal, Arthur L. Herman Sinajska kampanja 1956. Kanada i Sueska kriza Juli 2006, BBC, 50 godina od Suesa Suec i vrhunac arapskog nacionalizma Međunarodni socijalizam 112 (2006) Detaljan izvještaj o Sueskoj kampanji načelnika štaba kopnenih snaga, generala Beaufrea, arhiva francuskog Ministarstva odbrane (francuski) Izložba povodom pedesete godišnjice Sueske krize u Bodleanskoj biblioteci Suez indeks na Britains-smallwars.com—izvještaji britanskih vojnika koji su bili prisutni Govor Gamala Abdela Nassera od 26. jula (prijevod na francuski)* Govor Gamala Abdela Nassera (Originalni tekst na arapskom)
Linkovi na medije Newsreel film, obraćanje britanskog premijera na Britishpathe.com Blue Vanguard (1957), Film Nacionalnog filmskog odbora Kanade za Ujedinjene nacije o njihovoj ulozi u obnavljanju mira nakon Sueske krize (60 min, Ian MacNeill, režija)
Kategorija:Izraelsko-arapski sukob Kategorija:Sueska kriza Kategorija:Historija Palestine Kategorija:Historija Izraela Kategorija:1956. u Palestini Kategorija:1956. u Izraelu Kategorija:1956. u Egiptu Kategorija:Sukobi u 1956. Kategorija:Vojna historija Egipta Kategorija:Vojna historija Izraela Kategorija:Vojna historija Ujedinjenog Kraljevstva Kategorija:Vojna historija Francuske