mini|desno|150px|Amblem Handžar divizije Handžar divizija (13. oružana brdska divizija SS-a Handžar), također i hrvatska br. 1 bila je brdsko-pješačka divizija Waffen-SS-a, oružanog ogranka njemačke nacističke stranke, koja je služila uz Wehrmacht tokom Drugog svjetskog rata, ali nikada nije bila njegov dio. Na poslijeratnom suđenju u Nürnbergu Waffen-SS je proglašen zločinačkom organizacijom zbog velike upletenosti u ratne zločine i zločine protiv čovječnosti. Od marta do decembra 1944. divizija se borila u protupobunjeničkoj kampanji protiv jugoslavenskih partizanskih snaga predvođenim komunistima u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, fašističkoj marionetskoj državi Njemačke koja je obuhvatala gotovo cijelu današnju Hrvatsku, cijelu današnju Bosnu i Hercegovinu, te dijelove Srbije.
Divizija je nazvana Handžar po lokalnom borbenom nožu ili maču koji su nosili osmanski policajci tokom perioda dok je regija bila dio Osmanskog Carstva. Bila je to prva nenjemačka divizija Waffen-SS-a, a njezino osnivanje označilo je širenje Waffen-SS-a u multietničku vojnu silu. Divizija se sastojala uglavnom od Bošnjaka, njemačkih i jugoslavenskih Volksdeutsche oficira i dooficira i nekoliko Hrvata. Njezini su pripadnici prisegnuli na vjernost njemačkom Führeru Adolfu Hitleru i hrvatskom vođi Anti Paveliću.
Divizija je kratko vrijeme vodila borbe na području Srema, sjeverno od rijeke Save, da bi potom krenula u sjeveroistočnu Bosnu. Nakon prelaska Save uspostavila je označenu "sigurnosnu zonu" u sjeveroistočnoj Bosni između rijeka Save, Bosne, Drine i Spreče. Nekoliko puta se borila izvan sigurnosne zone i stekla reputaciju brutalnosti i okrutnosti, ne samo tokom borbenih operacija, već i kroz zločine počinjene nad srpskim i jevrejskim civilnim stanovništvom. Krajem 1944. dijelovi divizije nakratko su prebačeni na zagrebačko područje, nakon čega su nenjemački pripadnici počeli masovno dezertirati. Tokom zime 1944–45. upućena je u Baranju, gdje se borila protiv Crvene armije i Bugara na jugu Mađarske i povlačila se kroz nekoliko obrambenih linija dok se nije našla unutar granica Reicha.
Većina preostalih Bošnjaka tada je napustila diviziju i pokušala se vratiti u Bosnu. Ostali su se povukli dalje na zapad, nadajući se da će se predati zapadnim saveznicima. Većina preostalih članova postali su zarobljenici britanske vojske. Kasnije je 38 oficira izručeno Jugoslaviji zbog kaznenih prijava, a 10 ih je likvidirano. Stotine bivših pripadnika divizije borilo se u Građanskom ratu u Mandatornoj Palestini i Arapsko-izraelskom ratu 1948.
mini|250px|Plakat NDH za regrutovanje u Handžar diviziju Divizijski bataljuni
SS-Waffen-Gebirgsjäger-Regiment der SS 27 SS-Waffen-Gebirgsjäger-Regiment der SS 28 SS-Waffen-Artillerie-Regiment der SS 13 SS-Panzerjäger-Abteilung 13 SS-Aufklärungs-Abteilung (mot) 13 Waffen-Gebirgs-Pionier-Abteilung der SS 13 Waffen-Gebirgs-Nachrichten-Abteilung der SS 13 Waffen-Flak-Abteilung der SS 13 SS-Nachrichten-Abteilung 13 Kroatische SS-Radfahr-Bataillon Kroatische SS-Kradschützen-Bataillon SS-Divisionsnachschubtruppen 13 Versorgungs-Regiment Stab 13 SS-Verwaltungs-Bataillon 13 SS-Sanitäts-Abteilung 13 SS-Krankenkraftwagenzug SS-Freiwilligen-Gebirgs-Veterinär-Kompanie 13 SS-Feldpostamt 13 SS-Kriegsberichter-Zug 13 SS-Feldgendarmerie-Trupp 13 SS-Feldersatz-Bataillon 13 SS-Kraftfahr-Lehr-Abteilung 13
Kapitulacija S prodorom Crvene Armije i sve većim ruskim uspjesima, Handžar divizija je premještena na Istočni Front, što je značilo kraj divizije, jer su mnogi vojnici počeli bježati iz vodova nazad u Bosnu i Hercegovinu, ne želeći se boriti u drugim državama.
Handžar Divizija se predala britanskim trupama 8. maja 1945.
Nositelji visokih odlikovanja
Hans Hanke, nositelj Pruskog Pour le mérite i Viteškog križa željeznog križa, Hans König, nositelj Pruskog Pour le mérite, Emil Kuhler, nositelj Pruskog Pour le mérite, Karl Liecke, nostielj Pruskog Pour le mérite i Viteškog križa željeznog križa, Hermann Schifferdecker, nositelj Pruskog Pour le mérite, Karl Wambsganß, nositelj Pruskog ordena za zasluge u srebru, Hampel Desiderius, nositelj Viteškog križa željeznog križa, Helmut Kinz, nositelj Viteškog križa željeznog križa, Albert Stenwedel, nositelj Viteškog križa željeznog križa
Također pogledajte
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Bosna i Hercegovina u Drugom svjetskom ratu Kategorija:Bošnjaci Kategorija:Jugoslavija u Drugom svjetskom ratu