50px Historija SlovenijeSamova država Karantanija Kranjska Stara kranjska Slovenska krajina Ilirske pokrajine Kraljevina Ilirija Vojvodstvo Kranjska Dravska banovina Ljubljanska pokrajina Socijalistička Republika Slovenija Republika Slovenija
Slavenski preci današnjih Slovenaca vjerovatno su se doselili na područje Slovenije u 6. vijeku. U 7. vijeku nastala je Karantanija, prva država Slovenaca i jedna od prvih slavenskih država. 745. godine Karantanija gubi nezavisnost i pada pod vlast Bavarske, koja opet postaje dio franačke države. Stanovništvo se pokrštava.
Oko 1000. godine napisani su Brižinski spomenici, prvi pisani dokument na nekom slavenskom jeziku. U 14. vijeku veći dio današnje Slovenije pada pod vlast Habsburgovaca, koji kasnije postaju Austro-Ugarska. Slovenija se tada dijeli na tri pokrajine: Kranjsku, Gorišku i Štajersku.
Godine 1848. brojne narode zahvata narodni preporod, pa i Slovenci imaju politički program koji traži Ujedinjenu Sloveniju (Veliku Sloveniju).
Kad se 1918. godine raspala Austro-Ugarska, a Italija zauzela pokrajine Primorsku i Istru, kao i dijelove Dalmacije, osnovana je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, koja se 1929. preimenovala u Kraljevinu Jugoslaviju.
Kraljevina Jugoslavija raspala se u Drugom svjetskom ratu, a Slovenija je potom postala dio socijalističke Jugoslavije, službeno proglašene 29. novembra 1943.
Današnja Slovenija je na temelju plebiscita proglasila nezavisnost od SFRJ 25. juna 1991, koja je priznata nekoliko mjeseci nakon kratkotrajnog rata. Kao nezavisna država 29. marta 2004. postala je članica NATO-a, a 1. maja 2004. članica Evropske unije.
Prahistorija Najstariji dokaz čovjekovog postojanja na tlu Slovenije dvije su kamene alatke iz Jame v Lozi kod Orehka (općina Postojna), stare oko 250.000 godina. Iz perioda posljednje glacijale, kada su na tlu Slovenije živjeli neandertalci, najznačajniji je pronalazak zviždaljke u blizini sela Šebrelje. U mlađem kamenom i bronzanom dobu stanovnici se već bave stočarstvom i poljoprivredom. Na prijelazu iz bronzanog u željezno doba karakteristična je kultura polja sa urnama. Za halštatski period željeznog doba karakteristična su utvrđena naselja na uzvišenjima (gradine) i lijepo izrađeni željezni predmeti (npr. situle) i oružje (Most na Soči, Vače, Rifnik, Šentvid pri Stični). Njihovi stanovnici nisu etnički određeni.
Kelti i Rimljani thumb|right|250px|Slovenske zemlje u sklopu rimskih provincija (1–300. n. e.)
U 4. i 3. vijeku p. n. e. teritoriju današnje Slovenije zaposjela su plemena Kelta. Ona su tu oformila plemenski savez nazvan Norička kraljevina. U Gorenjskoj i dijelu Štajerske živjeli su Tavrisci, Karni su se naselili na sjeverozapadu, Noričani na sjeveru, Japodi u Dolenjskoj i dijelom u Notranjskoj, Latobici u Dolenjskoj i Posavju, te Histri u Istri. Ti narodi kulturno i privredno su zaostajali za Rimljanima. Bavili su se poljoprivredom i stočarstvom. Iz tog vremena potiču imena nekih današnjih mjesta poput Bohinja i Tuhinja, te pojedinih rijeka (Sava, Savinja i Drava).
Teritorija današnje Slovenije imala je za Rimljane veliki strateški značaj. Rimsko prodiranje na teritoriju današnje Slovenije započelo je nakon osnivanja Akvileje (181. p. n. e.). U drugoj polovini 2. vijeka p. n. e. Rimljani su u istarskim pohodima pokorili Histre, Tavriske (129. n. e.) i Karne (115. n. e.). Norička kraljevina sklopila je saveznički ugovor s Rimljanima 115. p. n. e.. Car Oktavijan August od 35 do 33. p. n. e. pomjerio je granice Rimskog Carstva sve do Dunava, a oko 10. p. n. e. mirno je priključio carstvu dotad savezničku Noričku kraljevinu. Zaposjednuta područja uključena su u sastav sljedećih rimskih provincija: zapadna Slovenija sa Istrom uključena je u 10. regiju Italije (Regio X), istočni dio i Dolenjska pripojeni su provinciji Panoniji, a alpski prostor i Posavje sredinom 1. vijeka ulaze u sastav provincije Norik. Osnivaju se prvi gradovi na teritoriju Slovenije (Emona, Celeja, Petovio). Njih naseljavaju doseljenici iz Italije i romanizirani starosjedioci. Izgrađen je putni sistem sa glavnim pravcem Akvileja–Emona–Celeja–Petovio–Karnuntum (Petronel na Dunavu).
Prve kršćanske općine nastale su pri kraju 3. vijeka. Od 4. do 6. vijeka ustrojene su biskupije, koje su potpadale pod metropoliju u Akvileji. U vrijeme utvrđivanja rimskih granica zbog sve češćih barbarskih provala, u 3. vijeku na rubu krasa izgrađen je sistem utvrđenja Claustra Alpium Iuliarum, čija je namjena bila zaštita istočnog prilaza Italiji. U 5. i 6. vijeku rimska vlast na teritoriju Slovenije uzdrmana je provalama germanskih plemena, koja se kreću ka Italiji. Domaće stanovništvo nalazi utočište u sigurnijim planinskim krajevima. Sredinom 5. vijeka preko Slovenije u Italiju su prodrli Huni, i usput opustošili cijeli niz naselja. Na kraju 5. vijeka Istočni Goti (Ostrogoti) zaposjeli su Italiju i do 536. godine u sastav njihove Italske kraljevine ulaze Norik, Dalmacija i Panonija.
Doseljavanje Slavena
U 6. vijeku na širem prostoru istočnih Alpa naselili su se Slaveni. Prvi slavenski naseljenički val, datiran oko 550. godine, tekao je iz smjera današnje Moravske.
Drugi slavenski val tekao je po odlasku Langobarda s današnje slovenske teritorije u Italiju 568. godine. Na ispražnjene teritorije počinju se naseljavati Avari i Slaveni.
Na teritorijama koje su naselili Slaveni živjeli su ostaci romaniziranih starosjedilaca, koji su djelomično sačuvali kršćanstvo. Doseljavanje Slavena u istočne Alpe potvrđuju propasti biskupija na istočnoalpskom prostoru u drugoj polovini 6. vijeka, promjene naselja i materijalne kulture, te afirmacija novog, slavenskog govora. Etnička granica prema Bavarcima već se tada učvršćuje u istočnom Tirolu, a u 8. vijeku na rubu Furlanske nizije i u Istri na rubu krasa ustaljuje se granica prema Langobardima.
Karantanija
thumb|right|250px|Najvjerovatniji obim Karantanije oko 800. godine Slaveni u istočnim Alpama bili su, kao i Slaveni u Panoniji, pod vlašću avarskih kagana. Slabljenjem avarske vlasti, na prostoru južne Koruške, početkom 7. vijeka formira se prilično samostalna „krajina Slavena“ (marca Vinedorum), sa svojim knezom na čelu. Godine 623. vjerovatno se pridružila alpskim Slavenima pod vodstvom kneza Sama. Po propasti Samovog plemenskog saveza 658. godine, »krajina Slavena« sa središtem u Krnskom gradu, sjeverno od današnjeg Celovca, počinje se nazivati Karantanijom. Oko stotinjak godina ona je bila samostalna kneževina. Kada su Karantanci oko 743. godine zamolili Bavarce za pomoć u odbrani od Avara, morali su priznati njihovu vrhovnu vlast, te je otada Karantanija vazalna kneževina u okviru Franačke države. Uz priznanje vazalstva kao zamjenu za pomoć, Karantanci su morali Bavarcima dati kao taoce sina kneza Boruta, Gorazda i kneževog nećaka Hotimira. Njih su Bavarci za vrijeme talaštva pokrstili. Godine 751, za vrijeme vladavine kneza Hotimira, počinje pokrštavanje Karantanaca. Pokrštavanje nije išlo glatko; došlo je čak do tri neuspjela ustanka. Porazom bavarskog kneza Tasila III 788. godine, zajedno s Bavarskom i Karantanija ulazi u sastav Franačke države Karla Velikog. Kada je knez donjopanonskih Slavena Ljudevit Posavski 819. godine, zbog nasilja franačkog markgrofa Kadolaha, podigao ustanak, njemu su se priključili i Karantanci. Poslije gušenja ustanka 828. godine Franci reorganizuju upravu u Karantaniji i domaće slavenske kneževe zamjenjuju franački grofovi. Tragovi nekadašnje karantanske samouprave očuvali su se sve do 1414. godine u posebnom obredu ustoličenja koruških vojvoda, koji je vršen na slovenskom jeziku.
Franačka vlast Gubitkom političke samostalnosti i uvođenjem franačkog feudalnog sistema u 9. vijeku, slovensko društvo prolazi kroz duboke promjene. Stara rodovska struktura raspada se, a slobodni seljaci postepeno postaju kmetovi podložni novim feudalnim gospodarima, koji su većinom bili njemačkog porijekla. Franačka vlast donosi i čvršću crkvenu organizaciju pod jurisdikcijom Salzburške nadbiskupije i Akvilejske patrijaršije. U ovom periodu dolazi do intenzivne kolonizacije, gdje se uz domaće slavensko stanovništvo naseljavaju i kolonisti iz njemačkih zemalja, što mijenja etničku sliku određenih područja.
U sklopu Svetog Rimskog Carstva Od 10. vijeka nadalje, slovenske zemlje postaju sastavni dio Svetog Rimskog Carstva. Na prostoru nekadašnje Karantanije i šireg istočnoalpskog prostora formiraju se historijske pokrajine koje će definisati slovensku historiju sve do 1918. godine: Koruška, Štajerska, Kranjska, Goriška i Istra. U ovim pokrajinama vlast preuzimaju moćne plemićke porodice, dok se gradovi počinju razvijati kao središta obrta i trgovine. Germanizacija viših slojeva društva nastavlja se, dok seljaštvo i dalje većinom govori slovenskim narodnim jezikom.
Dolazak i učvršćenje Habsburgovaca thumb|145px|Fridrih III Uspon dinastije Habsburg na ovom području počinje pobjedom kralja Rudolfa I nad češkim kraljem Otokarom II u bici na Moravskom polju 1278. godine. Habsburgovci su postepeno sticali vlast nad slovenskim pokrajinama: Korušku i Kranjsku dobijaju 1335, a Trst im se dobrovoljno priključuje 1382. godine. Jedini ozbiljni rivali Habsburgovcima na tlu današnje Slovenije bili su Celjski grofovi, moćna plemićka porodica koja je svoj vrhunac doživjela u prvoj polovini 15. vijeka. Nakon ubistva posljednjeg celjskog kneza Ulrika II 1456. godine, Habsburgovci nasljeđuju njihove posjede na osnovu ranije sklopljenog ugovora o međusobnom nasljeđivanju. Time je gotovo cijela današnja Slovenija objedinjena pod vlašću jedne dinastije, što je omogućilo određeni nivo političke i upravne povezanosti slovenskog etničkog prostora, iako podijeljenog na pokrajine.
Od reformacije do baroka Protestantska učenja počinju se pojavljivati u slovenskim pokrajinama već od 1520. godine. Prijelomni trenutak za razvoj luteranstva u Sloveniji jest preobraćenje Primoža Trubara u reformisanu vjeru. On je upravljao protestantskom crkvom do 1565. godine, kada je protjeran u Njemačku. Primož Trubar preveo je Bibliju na slovenski jezik, čime je postao otac slovenske književnosti i književnog jezika. Iako je vlast Habsburgovaca u slovenskim pokrajinama bila jaka, plemstvo je većinom prešlo na luteranstvo te je uspjelo da na saboru "Unutrašnje Austrije" iz 1578. godine primora nadvojvodu Karla II na poštovanje vjerskih prava luterana. U Ljubljani je djelovala protestantska škola i štamparija, a nastavljen je rad na prevođenju religioznih djela na slovenski. Ovaj razvoj prekinut je protivreformacijom koja je u periodu od 1590. do 1628. godine izvojevala potpunu pobjedu (stanovništvo je rekatolizirano, škole zatvorene, crkvena organizacija luterana uništena).
Sa potiskivanjem protestantizma, Habsburgovci su slomili i svaki mogući otpor plemstva svojoj vlasti, te u slovenskim pokrajinama staleške skupštine gube značaj. Slovenija je tokom 16. vijeka trpjela pljačkaške upade neregularnih turskih trupa, što je potaknulo skupštinu Kranjske da finansijski pomogne organizaciju Hrvatske vojne krajine, dok su skupštine Koruške i Štajerske pomagale organizaciju Slavonske krajine. Habsburgovci su 1500. godine naslijedili i Goričku grofoviju, te je time zaokružena njihova vlast nad slovenskim zemljama.
Terezijanska i jozefinska epoha U 18. vijeku, za vrijeme vladavine carice Marije Terezije i njenog sina Josipa II, provedene su opsežne reforme s ciljem modernizacije i centralizacije monarhije. Uvedena je opća školska obaveza, što je, iako je nastava na višim nivoima bila na njemačkom, povećalo pismenost stanovništva. Poboljšan je položaj seljaka, a Josip II svojim je patentima ukinuo ličnu zavisnost kmetova. Administrativne reforme smanjile su moć staleža, a ojačale državni birokratski aparat. Iako su reforme imale germanizatorski karakter, one su paradoksalno stvorile uslove za kasnije nacionalno buđenje kroz širenje obrazovanja i slabljenje feudalnih okova.
Pod Francuzima thumb|Ilirske pokrajine