Příbor () je grad u okrugu Nový Jičín u Moravskošleskom kraju na sjeveroistoku Češke. Grad ima oko 8.300 stanovnika.
Grad je poznat po dobro očuvanom historijskom jezgru, koje je proglašeno urbanističkom spomeničkom rezervacijom, što mu daje poseban kulturno-historijski značaj u okviru regije.
Administrativna podjela
Příbor se sastoji od tri administrativna dijela (u zagradama naveden broj stanovnika prema popisu stanovništva iz 2021):
Příbor (7.464) Hájov (494) Prchalov (264)
Etimologija
Iako naziv grada u savremenom češkom jeziku doslovno znači ″pribor za jelo″, riječ je o slučajnoj jezičkoj podudarnosti. Nije sa sigurnošću utvrđeno da li je češki naziv Příbor stariji od njemačkog naziva Freiberg i da li je njemački oblik nastao transliteracijom, ili je proces bio obrnut. Ukoliko je češki naziv starijeg porijekla, pretpostavlja se da potiče od izraza při boru ili při zboru, što znači ″kod borove šume″ odnosno ″kod ruševine″. Ako je, međutim, stariji njemački naziv, tada se smatra da je savremeni oblik Freiberg – ranije zabilježen kao Vriburch ili Freiburg – imao značenje ″slobodan grad″ ili ″grad sa slobodnim pristupom″.
Na pojedinim njemačkim kartama iz 19. vijeka Příbor je označen kao Freyberg.
Geografija
Příbor se nalazi oko 10 km istočno od Novog Jičína i 20 km jugozapadno od Ostrave. Smješten je u Moravskošleskom podgorju. Najviša tačka na području grada nalazi se na 370 m nadmorske visine. Kroz grad protiče rijeka Lubina.
Historija mini|desno|300px|Trg Sigmunda Freuda Příbor je osnovao grof Frank von Hückeswagen 1251, što je potvrđeno i u povelji moravskog markgrofa Otokara II iz iste godine, u kojoj se grad spominje pod nazivom Vriburch. Gradski trg formiran je na trasi nekadašnjeg trgovačkog puta prema Poljskoj.
Grof von Hückeswagen je na ovom mjestu sagradio utvrđeni dvorac. Njegovi potomci bili su vlasnici grada do 1359, kada je Příbor prešao u posjed olomoučkih biskupa. Biskupi su imali poseban odnos prema gradu, a među njima se isticao Franz von Dietrichstein, koji je Příboru dodijelio brojne povlastice. Tokom Tridesetogodišnjeg rata grad je tri puta bio zahvaćen požarima. Najveća razaranja prouzrokovala je invazija švedske vojske 1643. U drugoj polovini 17. vijeka grad se postepeno oporavio i obnovio.
Godine 1694. osnovana je pijaristička gimnazija, čime je obrazovanje postalo dostupnije i stanovništvu slabijeg imovinskog stanja. Příbor se vremenom razvio u značajno obrazovno središte. Od 1875. do 1938. u gradu je djelovao Češki učiteljski institut, iz kojeg su potekli brojni istaknuti pedagozi te stručnjaci iz oblasti obrazovanja i kulture.
Demografija
+ Kretanje broja stanovnika i procentualne promjene kroz historiju Godina Broj stanovnika Promjena (%) Godina Broj stanovnika Promjena (%) Godina Broj stanovnika Promjena (%) 1869. 6.281 — 1921. 7.811 -6,50% 1980. 9.878 +17,90% 1880. 6.546 +4,22% 1930. 7.701 -1,41% 1991. 8.887 -10,03% 1890. 6.634 +1,34% 1950. 6.149 -20,15% 2001. 8.754 -1,50% 1900. 7.242 +9,17% 1961. 7.409 +20,49% 2011. 8.366 -4,43% 1910. 8.354 +15,36% 1970. 8.378 +13,08% 2021. 8.222 -1,72% Izvor: Popisi stanovništva
Saobraćaj
Příbor je povezan autoputem D48, koji čini dio evropskog puta E462 i vodi od Novog Jičína prema češko-poljskoj granici.
Grad se također nalazi na željezničkoj pruzi lokalnog značaja između Veřovice i Studénke.>
Znamenitosti mini|desno|300px|Crkva Rođenja Blažene Djevice Marije mini|desno|300px|Rodna kuća Sigmunda Freuda, danas muzej Příbor je jedan od najstarijih gradova u regiji. Historijsko jezgro grada čini pravilan gradski trg okružen građanskim kućama, koje su pretežno izgrađene u renesansnom stilu, uz kasnije barokne preinake.
Pijaristički samostan osnovao je 1694. Karl II von Liechtenstein-Kastelkorn. Riječ je o jednokatnom baroknom zdanju s tri krila. U njemu se danas nalaze gradski muzej, biblioteka i osnovna umjetnička škola.
U gradu se nalaze četiri crkve. Najznačajnija među njima je rimaničko-gotička župna Crkva Rođenja Blažene Djevice Marije, koja je tokom vremena dograđivana i preoblikovana u renesansnom i baroknom stilu. Crkva je osnovana istovremeno kada i grad, dok sadašnja zidana građevina potječe iz 14. vijeka. Odlikuje se masivnom arhitekturom i brojnim naknadno dograđenim elementima, a njenim izgledom dominira vitki visoki zvonik. U unutrašnjosti se nalazi vrijedan namještaj u rokoko stilu. U historijskom jezgru nalaze se i Crkva Svetog Križa te nekadašnja pijaristička Crkva Svetog Valentina. Izvan historijskog centra smještena je Crkva Svetog Franje Asiškog.
Rodna kuća Sigmunda Freuda danas je pretvorena u muzej s postavkom posvećenom njegovom životu i radu.
Poznate ličnosti
Jan Sarkander (1576–1620), poljsko-češki katolički svećenik i svetac; živio je i školovao se u Příboru od 1589. do 1597. Antonín Cyril Stojan (1851–1923), nadbiskup Olomouca; školovao se u Příboru i djelovao kao kapelan Sigmund Freud (1856–1939), austrijski neurolog i osnivač psihoanalize Filip Panák (rođen 1995), češki nogometaš
Gradovi pobratimi
Příbor je pobratimski povezan s gradom:
Przedbórz (Poljska)
Reference
Vanjski linkovi
Službena stranica grada Příbora
Kategorija:Gradovi u Češkoj Kategorija:Moravskošleski kraj Kategorija:Naselja u Okrugu Nový Jičín