Le chant liturgique est un chant chrétien qui accompagne la célébration de la liturgie de la messe, la liturgie des heures et la liturgie des sacrements. Il consiste à mettre en musique (et plus généralement à mettre en forme, à faire entendre) la Parole de Dieu. et les prières, comme à ponctuer et accompagner la méditation et les différentes phases de la célébration liturgique.

L'anthropologie religieuse connaît l'hymne comme une de ses catégories universelles, à laquelle est applicable la définition de saint Augustin : « Hymnus ergo tria ista habet et cantum, et laudem, et Dei. Laus ergo Dei in cantico, hymnus dicitur » (« L'hymne est tout à la fois un chant, une louange, et cela pour Dieu. La louange de Dieu sous forme de cantique s'appelle donc hymne »).

Histoire Christianisme primitif Dans les trois premiers siècles, le chant liturgique de l'Église est d'abord le psaume chanté en grec par le soliste qui succède à la tradition juive..

Chant grégorien

Durant le haut Moyen Âge, les communautés monastiques, puis la totalité de l'Église, adoptent peu à peu le chant grégorien. Ce dernier est chanté a cappella et à l'unisson.

Réforme protestante

La Réforme luthérienne s'accompagne d'un renouveau du chant avec l'apparition du choral protestant. Trois différences majeures le distinguent du grégorien. La première est l'utilisation systématique de la langue vernaculaire, en particulier l'allemand lors de la Réforme, Luther ayant lui-même composé un certain nombre de chorals. La seconde différence est la polyphonie, la plupart de ces chorals étant à quatre voix. Enfin, la grande différence d'exécution de ces chants est qu'il n'est plus chanté par un chœur mais par l'ensemble de l'assemblée.

Liturgie post conciliaire Le concile Vatican II (avec le texte Sacrosantum Concilium) ouvre la possibilité, dans l'Église catholique, de la liturgie en langue vernaculaire, mais de manière très prudente (cf art. 36). Dès lors, le latin et le chant grégorien restent une possibilité ouverte aux communautés catholiques, et devraient (cf art. 116). Dans les faits, les célébrations privilégient en général la forme vernaculaire.

Chants du bréviaire romain Chants du bréviaire romainBreviarium romanum, Mechliniae, H. Dessain, , tomus prior, p. (106*), tomus alter, vol. II, p. (106*) : Ad regias Agni dapes Æterna cæli gloria Æterna Christi munera Æterna Imago Altissimi Æterne Rector siderum Æterne rerum Conditor Æterne Rex altissime Ales diei nuntius Alto ex Olympi vertice Antra deserti teneris A solis ortu cardina Athleta Christi nobilis Auctor beate sæculi Audi, benigne Conditor Audit tyrannus anxius Aurora cælum purpurat Aurora iam spargit polum Aurora soli prævia Aurora, solis nuntia Ave, maris stella Beata cæli gaudia Beata nobis gaudia Beate Pastor, Petre Bella dum late furerent Cælestis Agni nuptias Cælestis aulæ Nuntius Cælestis urbs Ierusalem Cæli Deus sanctissime Cælitum Ioseph, decus Cælo Redemptor prætulit Christe, sanctorum...Angelus nostræ Christe, sanctorum...Angelus pacis Christo profusum Consors paterni luminis Cor, arca legem continens Corpus domas ieiuniis Creator alme siderum Crudelis Herodes, Deum Custodes hominum Decora lex æternitas Deus, tuorum militum Domare cordis impetus Dum, nocte pulsa Ecce iam noctis Egregie Doctor, Paule En clara vox redarguit En, ut superba criminum Ex more docti mystico Exsultet orbis gaudiis Festivis resonent compita Fortem virili pectore Gentis Polonæ gloria Hæc est dies, qua candide Hominis superne Conditor Huius oratu, Deus Iam Christus astra Iam lucis orto sidere Iam morte, victor Iam sol recedit igneus Iam toto subitus vesper Iesu, corona celsior Iesu, corona Virginum Iesu, decus angelicum Iesu, dulcis memoria Iesu, Redemptor omnium. Perpes Iesu, Redemptor omnium. Quem Iesu, Rex admirabilis Immense cæli Conditor Inclitos Christi famulos In monte olivis Invicte Martyr, unicum Ira iusta Conditoris Iste Confessor Domini Iste, quem læti colimus Lucis Creator optime Lustra sex qui iam Lux alma, Iesu, mentium Lux ecce surgit aurea Lux o decora patriæ Magnæ Deus potentiæ Maria castis oculis Martinæ celebri plaudite Martyr Dei Venantius Matris sub almæ nomine Memento rerum Conditor Nobiles Christi famulas Nocte surgentes Nox atra rerum contigit Nox, et tenebræ Nullis te genitor Nunc, Sancte nobis O gente felix hospita O gloriosa virginum O lux beata cælitum Omnis expertem maculæ O nimis felix Opes decusque regium O prima, Virgo, prodita O quot undis lacrimarum O sola magnarum urbium O sol salutis, intimis Pange, lingua, gloriosi Corporis Pange, lingua, gloriosi Lauream Paschale mundo Pater superni luminis Placare, Christe, servulis...Et vos Placare, Christe, servulis...Nobis Plenis resultet vocibus Præclara custos Virginum Primo die, quo Trinitas Quem terra, pontus Quicumque Christum Quodcumque in orbe Rector potens verax Regali solio fortis Regis superni nuntia Rerum Creator optime Rerum, Deus, tenax Rerum supremo in vertice Rex gloriose Martyrum Rex sempiterne cælitum Sacra iam splendent

Salutis æternæ dator Salutis humanæ Sator Salvete Christi vulnera Salvete, flores Martyrum Sanctorum meritis Sedibus cæli nitidis Si, Lege prisca fortitur Sic patres vitam peragunt Solis, o Virgo, radiis Somno refectis artubus Splendor paternæ gloriæ Summæ Deus clementiæ Summæ Parens clementiæ...Da Summæ Parens clementiæ...Nostros Summi Parentis Unice Surge! Iam terris fera Te deprecante, corporum Te Deum laudamus Te dicimus præconio Te gestientem gaudiis Te, Ioseph, celebrent Telluris alme Conditor Te lucis ante terminum Te, Mater alma Numinis Te, pater Ioseph, opifex Te sæculorum Principem Te, splendor et virtus Patris Tu natale solum Tu, Trinitatis Unitas...Nam Tu, Trinitatis Unitas...Ortus Tristes erant Apostoli Tu Trinitatis Unitas Ut queant laxis Veni, Creator Spiritus Verbum supernum prodiens Vexilla Christus inclita Vexilla Regis...Hoc Passionis tempore Virginis Proles...Hæc Virginis Proles...Huius Vox sonat Sponsi

Voir aussi Bibliographie Ouvrages

Articles

Articles connexes Chant chrétien Liturgie Psaume Cantique Chant grégorien Chœur (instrument) Service national de la pastorale liturgique et sacramentelle Musique religieuse Hymne religieux Gospel Grand Dieu, nous te bénissons

Liens externes

Notes et références

Catégorie:Musique sacrée Catégorie:Cantique ou hymne Catégorie:Cantique ou hymne catholique Catégorie:Culte et liturgie Catégorie:Musique catholique